Новая знаходка навукоўцаў падмацоўвае гіпотэзу, што асновы жыцця на Зямлі маглі трапіць з космасу
Місія НАСА OSIRIS-REx, якая даставіла на Зямлю ўзоры грунту з астэроіда Бену, працягвае прыносіць сенсацыйныя вынікі. Навукоўцы знайшлі ў касмічнай пародзе рыбозу — цукар, які з’яўляецца ключавым кампанентам каркаса РНК, а таксама загадкавае рэчыва, празванае даследчыкамі «касмічнай жуйкай». Гэтыя знаходкі ўзмацняюць гіпотэзу, што будаўнічы матэрыял для жыцця быў занесены на нашу планету нябеснымі целамі.
Гэта сенсацыйнае адкрыццё робіць усё больш праўдападобнай гіпотэзу, што «будаўнічыя блокі» жыцця не проста ўзніклі ў космасе, а былі дастаўлены на маладую Зямлю астэроідамі.
Больш за тое, інгрэдыенты РНК, а магчыма, і сама РНК, маглі сфармавацца яшчэ да таго, як патрапілі на нашу планету, піша выданне Physics World.
У двух новых навуковых артыкулах у Nature Geoscience і Nature Astronomy даследчыкі апісваюць, што менавіта ўдалося знайсці ў 120 грамах касмічнай пароды. Акрамя цукраў, там выявілі дзіўнае рэчыва, якое навукоўцы ўжо ахрысцілі «касмічнай жуйкай».
Пагроза для Зямлі
Вярчэнне астэроіда Бену, знятае апаратам OSIRIS-REx з дапамогай далёкадыстанцыйнай камеры PolyCam. Фота: NASA / Goddard / University of Arizona
Астэроід (101955) Бену — гэта невялікае касмічнае цела дыяметрам каля 500 метраў, якое належыць да групы калязямных астэроідаў. Ён быў адкрыты ў 1999 годзе, а сваю назву атрымаў у гонар старажытнаегіпецкай міфічнай птушкі Бену, сімвала адраджэння Асірыса — такое імя прапанаваў 9‑гадовы школьнік з ЗША.
Бену лічыцца адным з найбольш патэнцыйна небяспечных для Зямлі аб'ектаў. Паводле разлікаў навукоўцаў, існуе невялікая імавернасць яго сутыкнення з нашай планетай у перыяд паміж 2169 і 2199 гадамі (найбольш верагодная дата — 24 верасня 2182 года).
Менавіта таму ён стаў мэтай місіі OSIRIS-REx, якая ў 2016 годзе выправілася да астэроіда, каб не толькі ўзяць пробы грунту, але і ўдакладніць яго арбіту. У верасні 2023 года капсула з каштоўным грузам паспяхова вярнулася на Зямлю, паклаўшы пачатак серыі навуковых адкрыццяў.
Загадкавая «касмічная жуйка»
Гэтая знаходка стала сапраўдным сюрпрызам. Вугляродзістая субстанцыя, якая нагадвае блытаніну з палімерных ланцугоў, паводзіць сябе як пластылін або жавальная гумка: пры націсканні яна гнецца і дэфармуецца.
«Матэрыял, які мы бачым у нашых узорах, — гэта пэўны малекулярны хаос, — распавядае Скот Сэндфард з Даследчага цэнтра НАСА. — Ён вугляродзісты, але значна багацейшы на азот і, у меншай ступені, на кісларод, чым большасць арганічных злучэнняў, знойдзеных у пазазямных матэрыялах».
Scientists identified ribose (used in RNA) and – for the first time in any extraterrestrial sample (from asteroid Bennu) – glucose, a major energy source for life
A microscopic particle of asteroid Bennu, brought to Earth by NASA’s OSIRIS-REx mission, is manipulated under a… pic.twitter.com/zhbkIu05Vw
Мікраскапічная часцінка астэроіда Бену маніпулюецца пад трансмісійным электронным мікраскопам. Каб перамясціць фрагмент памерам 30 мкм для далейшага аналізу, даследчыкі ўмацавалі яго тонкімі плацінавымі палоскамі (L-падобная форма на паверхні). Фота: NASA/University of California, Berkeley
Даследаваць гэтую «жуйку» было няпроста. Пылінкі, якія яе ўтрымлівалі (ім далі «смачныя» назвы «Лазання» і «Неапалітанская» з-за слаістай структуры), аказаліся настолькі далікатнымі, што пачалі развальвацца пры спробе іх падняць. Навукоўцам прыйшлося літаральна на хаду прыдумляць мікраскапічныя канструкцыі з плаціны, каб умацаваць узоры і нарэзаць іх для аналізу.
Чаму гэта важна для разгадкі паходжання жыцця?
Аналіз «жуйкі» паказаў наяўнасць азоцістых злучэнняў, якія з'яўляюцца часткай ДНК і РНК. А знаходка рыбозы — ключавога цукру, які ўваходзіць у склад каркаса РНК, — стала апошнім кавалачкам пазла. Цяпер навукоўцы ведаюць: усё неабходнае для зборкі малекул РНК прысутнічае на астэроідзе Бену.
Цікавая дэталь: ва ўзорах знайшлі рыбозу, але не знайшлі дэзоксірыбозу (кампанент ДНК). Гэта, на думку навукоўцаў, падтрымлівае папулярную тэорыю «Свету РНК». Яна сцвярджае, што першапачаткова жыццё на Зямлі выкарыстоўвала для перадачы інфармацыі менавіта РНК, і толькі пазней эвалюцыя перайшла да больш стабільнай ДНК.
«Цяперашнія вынікі азначаюць, што складнікі РНК былі дастаўлены з космасу на Зямлю», — рэзюмуе кіраўнік японскай групы даследчыкаў Ёсіхіра Фурукава.
Дзякуючы місіям да астэроідаў Бену і Ругу, узор з якога быў вернуты японскай місіяй Hayabusa2 Японскага агенцтва аэракасмічных даследаванняў (JAXA), навукоўцы ўсё больш упэўнены, што будаўнічыя блокі жыцця на Зямлі прыйшлі з космасу.
Пыл старажытных зорак
Яшчэ адно адкрыццё тычыцца «дасонечных зерняў» — пылу, які старэйшы за нашу Сонечную сістэму. Ва ўзорах з Бену аказалася ў шэсць разоў больш пылу ад выбухаў звышновых зорак, чым звычайна знаходзяць у метэарытах. Гэта дае новыя падказкі пра тое, з чаго фарміравалася воблака газу і пылу, якое пасля стала нашым домам — Сонечнай сістэмай.
Каментары