Novaja znachodka navukoŭcaŭ padmacoŭvaje hipotezu, što asnovy žyćcia na Ziamli mahli trapić z kosmasu
Misija NASA OSIRIS-REx, jakaja dastaviła na Ziamlu ŭzory hruntu z asteroida Bienu, praciahvaje prynosić siensacyjnyja vyniki. Navukoŭcy znajšli ŭ kaśmičnaj parodzie rybozu — cukar, jaki źjaŭlajecca klučavym kampanientam karkasa RNK, a taksama zahadkavaje rečyva, prazvanaje daśledčykami «kaśmičnaj žujkaj». Hetyja znachodki ŭzmacniajuć hipotezu, što budaŭničy materyjał dla žyćcia byŭ zaniesieny na našu płanietu niabiesnymi ciełami.
Heta siensacyjnaje adkryćcio robić usio bolš praŭdapadobnaj hipotezu, što «budaŭničyja błoki» žyćcia nie prosta ŭźnikli ŭ kosmasie, a byli dastaŭleny na maładuju Ziamlu asteroidami.
Bolš za toje, inhredyjenty RNK, a mahčyma, i sama RNK, mahli sfarmavacca jašče da taho, jak patrapili na našu płanietu, piša vydańnie Physics World.
U dvuch novych navukovych artykułach u Nature Geoscience i Nature Astronomy daśledčyki apisvajuć, što mienavita ŭdałosia znajści ŭ 120 hramach kaśmičnaj parody. Akramia cukraŭ, tam vyjavili dziŭnaje rečyva, jakoje navukoŭcy ŭžo achryścili «kaśmičnaj žujkaj».
Pahroza dla Ziamli
Viarčeńnie asteroida Bienu, źniataje aparatam OSIRIS-REx z dapamohaj dalokadystancyjnaj kamiery PolyCam. Fota: NASA / Goddard / University of Arizona
Asteroid (101955) Bienu — heta nievialikaje kaśmičnaje cieła dyjamietram kala 500 mietraŭ, jakoje naležyć da hrupy kalaziamnych asteroidaŭ. Jon byŭ adkryty ŭ 1999 hodzie, a svaju nazvu atrymaŭ u honar staražytnajehipieckaj mifičnaj ptuški Bienu, simvała adradžeńnia Asirysa — takoje imia prapanavaŭ 9‑hadovy školnik z ZŠA.
Bienu ličycca adnym z najbolš patencyjna niebiaśpiečnych dla Ziamli abjektaŭ. Pavodle raźlikaŭ navukoŭcaŭ, isnuje nievialikaja imaviernaść jaho sutyknieńnia z našaj płanietaj u pieryjad pamiž 2169 i 2199 hadami (najbolš vierahodnaja data — 24 vieraśnia 2182 hoda).
Mienavita tamu jon staŭ metaj misii OSIRIS-REx, jakaja ŭ 2016 hodzie vypraviłasia da asteroida, kab nie tolki ŭziać proby hruntu, ale i ŭdakładnić jaho arbitu. U vieraśni 2023 hoda kapsuła z kaštoŭnym hruzam paśpiachova viarnułasia na Ziamlu, pakłaŭšy pačatak sieryi navukovych adkryćciaŭ.
Zahadkavaja «kaśmičnaja žujka»
Hetaja znachodka stała sapraŭdnym siurpryzam. Vuhlarodzistaja substancyja, jakaja nahadvaje błytaninu z palimiernych łancuhoŭ, pavodzić siabie jak płastylin abo žavalnaja humka: pry naciskańni jana hniecca i defarmujecca.
«Materyjał, jaki my bačym u našych uzorach, — heta peŭny malekularny chaos, — raspaviadaje Skot Sendfard z Daśledčaha centra NASA. — Jon vuhlarodzisty, ale značna bahaciejšy na azot i, u mienšaj stupieni, na kisłarod, čym bolšaść arhaničnych złučeńniaŭ, znojdzienych u pazaziamnych materyjałach».
Scientists identified ribose (used in RNA) and – for the first time in any extraterrestrial sample (from asteroid Bennu) – glucose, a major energy source for life
A microscopic particle of asteroid Bennu, brought to Earth by NASA's OSIRIS-REx mission, is manipulated under a… pic.twitter.com/zhbkIu05Vw
Mikraskapičnaja čaścinka asteroida Bienu manipulujecca pad tranśmisijnym elektronnym mikraskopam. Kab pieramiaścić frahmient pamieram 30 mkm dla dalejšaha analizu, daśledčyki ŭmacavali jaho tonkimi płacinavymi pałoskami (L-padobnaja forma na pavierchni). Fota: NASA/University of California, Berkeley
Daśledavać hetuju «žujku» było niaprosta. Pylinki, jakija jaje ŭtrymlivali (im dali «smačnyja» nazvy «Łazańnia» i «Nieapalitanskaja» z-za słaistaj struktury), akazalisia nastolki dalikatnymi, što pačali razvalvacca pry sprobie ich padniać. Navukoŭcam pryjšłosia litaralna na chadu prydumlać mikraskapičnyja kanstrukcyi z płaciny, kab umacavać uzory i narezać ich dla analizu.
Čamu heta važna dla razhadki pachodžańnia žyćcia?
Analiz «žujki» pakazaŭ najaŭnaść azocistych złučeńniaŭ, jakija źjaŭlajucca častkaj DNK i RNK. A znachodka rybozy — klučavoha cukru, jaki ŭvachodzić u skład karkasa RNK, — stała apošnim kavałačkam pazła. Ciapier navukoŭcy viedajuć: usio nieabchodnaje dla zborki malekuł RNK prysutničaje na asteroidzie Bienu.
Cikavaja detal: va ŭzorach znajšli rybozu, ale nie znajšli dezoksirybozu (kampanient DNK). Heta, na dumku navukoŭcaŭ, padtrymlivaje papularnuju teoryju «Śvietu RNK». Jana śćviardžaje, što pieršapačatkova žyćcio na Ziamli vykarystoŭvała dla pieradačy infarmacyi mienavita RNK, i tolki paźniej evalucyja pierajšła da bolš stabilnaj DNK.
«Ciapierašnija vyniki aznačajuć, što składniki RNK byli dastaŭleny z kosmasu na Ziamlu», — reziumuje kiraŭnik japonskaj hrupy daśledčykaŭ Josichira Furukava.
Dziakujučy misijam da asteroidaŭ Bienu i Ruhu, uzor ź jakoha byŭ viernuty japonskaj misijaj Hayabusa2 Japonskaha ahienctva aerakaśmičnych daśledavańniaŭ (JAXA), navukoŭcy ŭsio bolš upeŭnieny, što budaŭničyja błoki žyćcia na Ziamli pryjšli z kosmasu.
Pył staražytnych zorak
Jašče adno adkryćcio tyčycca «dasoniečnych zierniaŭ» — pyłu, jaki starejšy za našu Soniečnuju sistemu. Va ŭzorach ź Bienu akazałasia ŭ šeść razoŭ bolš pyłu ad vybuchaŭ zvyšnovych zorak, čym zvyčajna znachodziać u mietearytach. Heta daje novyja padkazki pra toje, z čaho farmiravałasia vobłaka hazu i pyłu, jakoje paśla stała našym domam — Soniečnaj sistemaj.
Kamientary