Якія прафесіі штучны інтэлект хутка заменіць на 90%: вынікі новага даследавання

Амерыканская кампанія Anthropic, якая спецыялізуецца на бяспецы і распрацоўцы ШІ, апублікавала маштабнае даследаванне пра ўплыў тэхналогій на рынак працы. Кампанія, заснаваная ў 2021 годзе былымі супрацоўнікамі OpenAI, вядомая сваім сямействам вялікіх моўных мадэляў Claude, якія непасрэдна ўплываюць на трансфармацыю сучасных працоўных працэсаў.

Аўтары ўводзяць прынцыпова новы паказчык — назіраную ўразлівасць (observed exposure). У адрозненне ад папярэдніх даследаванняў, якія ацэньвалі толькі тое, што ШІ тэарэтычна можа рабіць, гэты метад спалучае тэарэтычныя мадэлі з рэальнымі данымі пра тое, як людзі выкарыстоўваюць Claude у прафесійных мэтах (на аснове Anthropic Economic Index). Справаздача грунтуецца на аналізе мільёнаў задач, супастаўленых з базай даных O*NET, якая апісвае каля 800 унікальных прафесій у ЗША.

Прорва паміж тэорыяй і практыкай

Даследаванне выяўляе істотны разрыў паміж тэарэтычным патэнцыялам ШІ і яго рэальным прымяненнем. На адпаведнай дыяграме прадстаўлены два паказчыкі (адпаведна, сіні і чырвоны колеры): тэарэтычны патэнцыял ШІ (якую частку задач у прафесіі ШІ ў прынцыпе можа выконваць) і рэальнае выкарыстанне сёння.

Павялічыць

Даныя паказваюць, што ШІ яшчэ далёкі ад дасягнення сваіх максімальных магчымасцей. Напрыклад, у такіх сферах, як ІТ, бізнэс, фінансы і адміністраванне, ШІ тэарэтычна можа паскорыць выкананне 90—96% задач. Аднак на практыцы ў тых жа ІТ-спецыяльнасцях рэальны ахоп складае пакуль толькі 33%.

Гэты разрыў тлумачыцца заканадаўчымі бар'ерамі, патрабаваннямі да бяспекі, неабходнасцю чалавечай верыфікацыі і павольнай дыфузіяй тэхналогій у карпаратыўны сектар.

Хто знаходзіцца пад ударам?

Даследаванне пацвярджае, што ШІ ўплывае на зусім іншыя катэгорыі работнікаў, чым папярэднія хвалі аўтаматызацыі. Калі прамысловыя робаты замянялі фізічную працу, то ШІ ў першую чаргу закранае «белыя каўнерыкі».

Самымі ўразлівымі прафесіямі названыя праграмісты, супрацоўнікі службаў падтрымкі і фінансавыя аналітыкі.

Павялічыць

На адваротным баку спектра — прафесіі, дзе ШІ практычна бяссільны. Гэта праца, якая патрабуе фізічнай прысутнасці і складанай маторыкі: кухары, механікі, ратавальнікі, бармэны.

Пры гэтым каля 30% усіх працоўных месцаў у ЗША пакуль маюць нулявы ахоп з боку ШІ.

Сацыяльна-дэмаграфічны партрэт уразлівага работніка

Аўтары выявілі выразную заканамернасць: работнікі ў сферах, найбольш схільных да ўздзеяння ШІ, істотна адрозніваюцца ад іншых. Яны:

• маюць высокі ўзровень адукацыі: доля людзей з навуковымі ступенямі тут у чатыры разы вышэйшая;
• зарабляюць у сярэднім на 47% больш;
• часцей з’яўляюцца жанчынамі (на 16% больш у параўнанні з няўразлівымі сферамі).

Ці пачалося беспрацоўе?

Аўтары супаставілі свае даныя з прагнозамі Бюро статыстыкі працы ЗША на 2024—2034 гады. Станам на пачатак 2025 года даследчыкі не знайшлі доказаў сістэмнага росту беспрацоўя сярод уразлівых прафесій. Дынаміка звальненняў у гэтых сектарах пакуль супадае з агульнарыначнымі трэндамі.

Аднак зафіксавана трывожная тэндэнцыя, якая тычыцца моладзі 22—25 гадоў. Хоць тыя, хто ўжо мае працу, яе не губляюць, магчымасць уладкавацца на новую працу для маладых спецыялістаў у ШІ-ўразлівых сферах прыкметна знізілася. Даныя паказваюць на 14% падзенне тэмпаў найму моладзі ў гэтыя прафесіі пасля рэлізу ChatGPT.

Гэта сведчыць аб тым, што кампаніі пачынаюць выкарыстоўваць ШІ для выканання базавых, руцінных задач, якія традыцыйна даручаліся «юніёрам» (пачаткоўцам). Такім чынам, пад ударам апынаюцца ў першую чаргу выпускнікі вышэйшых і сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў, для якіх уваходны парог у прафесію становіцца вышэйшым.

Прагнозы і будучыня

Бюро статыстыкі працы ЗША ўжо пачынае ўлічваць гэтыя змены: прафесіі з высокай назіранай уразлівасцю да ШІ маюць больш нізкія прагнозы росту занятасці. Паводле разлікаў, кожныя дадатковыя 10% ахопу задач штучным інтэлектам зніжаюць прагноз росту занятасці ў гэтай прафесіі на 0,6 працэнтнага пункта.

Anthropic адзначае, што гэтае даследаванне — толькі першы крок. Распрацаваная метадалогія дазваляе рэгулярна абнаўляць даныя і адсочваць, як пашыраецца «чырвоная зона» рэальнага выкарыстання ШІ. Гэта дапаможа эканамістам і дзяржаўным органам своечасова адрозніваць глыбокія структурныя змены ад часовых ваганняў рынку і рыхтаваць адпаведныя меры падтрымкі для працоўнай сілы.

• 12
• 7
• 5
• 1
• 3
• 6
• 0
• 0