У Кітаі ўжо даўно няма палітыкі аднаго дзіцяці, але людзі не хочуць нараджаць больш. Чаму?

Кітай перажывае адно з найбольш рэзкіх падзенняў нараджальнасці ў свеце. Асабліва хутка паказчыкі пачалі зніжацца пасля 2017 года. Сітуацыя выглядае парадаксальна. У часы дзеяння жорсткай палітыкі «адно дзіця на сям'ю» з 1979 па 2015 год сярэднестатыстычная пара ўсё адно мела амаль дваіх дзяцей. Калі ж у 2015 годзе ўлады дазволілі мець дваіх, а ў 2021‑м — траіх дзяцей, чаканага росту нараджальнасці не адбылося. Цяпер сярэдняя сям'я мае толькі адно дзіця.

Звычайна гэтую праблему тлумачаць фінансавымі цяжкасцямі, бо выхаванне дзіцяці ў Кітаі з'яўляецца другім па дарагоўлі ў свеце, а асноўныя выдаткі прыпадаюць на школьную адукацыю. Каб знізіць гэты цяжар, урад у 2021 годзе нават забараніў прыватнае рэпетытарства, аднак гэта прывяло толькі да фарміравання ценявога рынку, дзе бацькам даводзіцца плаціць за прыватныя ўрокі яшчэ больш.

Аднак размовы з самімі бацькамі паказваюць, што галоўная прычына адмовы ад другога дзіцяці палягае ў цяжкасцях самой цяжарнасці, родаў і пасляродавага перыяду.

Дзіця можа каштаваць жанчыне кар'еры

Фармальна ў Кітаі існуе даволі працяглы дэкрэтны адпачынак. На практыцы скарыстацца ім могуць далёка не ўсе. Асабліва гэта датычыць жанчын без вышэйшай адукацыі і тых, хто працуе неафіцыйна.

Але і кваліфікаваныя гарадскія спецыялісткі рызыкуюць страціць пасаду або кар'ерныя перспектывы пасля родаў. Нягледзячы на заканадаўчую забарону гендарнай дыскрымінацыі, працадаўцы нярэдка шукаюць на пасады выключна мужчын ці наймаюць толькі замужніх жанчын, якія ўжо маюць дзяцей. Сітуацыю ўскладняе і дзяржаўная рыторыка, у якой выхаванне дзяцей часам падаецца перадусім як натуральная роля жанчыны.

Танныя роды на паперы і хабар на практыцы

Не менш складаным аказваецца і знаходжанне ў медыцынскіх установах. Медыцынская дапамога ў дзяржаўных радзільнях мусіць быць недарагой альбо бясплатнай, аднак сістэма прасякнутая неафіцыйнымі плацяжамі, і бацькам звычайна даводзіцца даваць хабар на кожным этапе.

Асобная праблема — вельмі высокая доля кесаравых сячэнняў. У 2020 годзе такім чынам у Кітаі адбываліся 44,5% родаў пры рэкамендаванай СААЗ норме ў 10—15%. Эксперты звязваюць частку такіх аперацый з фінансавымі стымуламі: бальніца можа атрымаць за іх больш грошай, а ад сем'яў чакаюць большых неафіцыйных плацяжоў. Падчас антыкарупцыйных кампаній колькасць кесаравых сячэнняў прыкметна зніжалася.

Сам працэс родаў застаецца кансерватыўным. У жанчын мала магчымасцяў уплываць на медыцынскія рашэнні, бацькоў рэдка пускаюць у радзільную залу, а дапамога пры пасляродавай дэпрэсіі абмежаваная. Значная частка догляду за маладой маці кладзецца на сваякоў.

Складанасці першых месяцаў

Асобнай крыніцай стрэсу становіцца ціск з боку сям'і. У кітайскім грамадстве прынята, каб пасля з'яўлення немаўляці ў кватэру маладых бацькоў пераязджалі дапамагаць бабулі і дзядулі. Для тых, хто жыве ў цесных гарадскіх аднапакаёўках далёка ад родных гарадоў, гэта ператвараецца ў сур'ёзнае выпрабаванне. Пры гэтым догляд унукаў становіцца сур'ёзнай нагрузкай і для саміх бабуль і дзядуляў.

Сітуацыю ўскладняе яшчэ адна асаблівасць кітайскай культуры — традыцыя «сядзець месяц», якая патрабуе, каб пасля родаў жанчына прыкладна 30‑40 дзён правяла дома. У гэты час сям'я бярэ на сябе яе догляд. Забяспечаныя сем'і часта наймаюць на гэты перыяд яшчэ і кругласутачную сядзелку, з-за чаго ў невялікім жыллі адначасова аказваюцца маладыя бацькі, дзве пары сваякоў і старонні чалавек.

Некалі падобныя звычаі існавалі ў розных краінах і дапамагалі жанчынам аднавіцца пасля родаў і пазбегнуць цяжкай фізічнай працы. Але з сярэдзіны XX стагоддзя медыцынскія рэкамендацыі змяніліся, бо працяглая маларухомасць можа павялічваць рызыку, у прыватнасці, трамбозу, а жорсткая ізаляцыя можа негатыўна ўплываць на псіхічны стан.

У Кітаі традыцыя, наадварот, перажыла новы ўздым у 1980-я. Пры Мао Цзэдуне яе часта забаранялі, а жанчын прымушалі хутка вяртацца да працы пасля родаў. Прадстаўніцы таго пакалення нярэдка звязвалі пазнейшыя праблемы са здароўем менавіта з тым, што ім не далі адпачыць, і перадалі гэтае перакананне дочкам.

Сурагатнае мацярынства

Не пазбаўленыя праблем і тыя, хто звяртаецца да сурагатнага мацярынства. Афіцыйна яно забаронена, але нелегальны рынак існуе і расце. Ён ахоплівае як прыватныя дамоўленасці і адносна арганізаваныя сэрвісы падбору сурагатных маці, так і значна больш небяспечныя схемы, у якіх будучыя бацькі могуць увогуле не кантактаваць з жанчынай, што выношвае дзіця.

Дадатковая праблема — афармленне дзіцяці. Дзецям, народжаным сурагатнымі маці, можа быць складана атрымаць рэгістрацыю па месцы жыхарства, ад якой залежыць доступ да дзяржаўных паслуг. У выніку сем'і вымушаныя даваць хабар у бальніцах дзеля атрымання падробленых дакументаў аб звычайных родах.

У выніку кітайскія пары гатовыя прайсці праз гэты цяжкі ланцужок кар'ерных, медыцынскіх і псіхалагічных выпрабаванняў дзеля нараджэння першага дзіцяці, аднак перажываць усё гэта паўторна большасць сем'яў катэгарычна адмаўляецца.

• 0
• 0
• 4
• 5
• 5
• 2
• 0
• 0