U Kitai ŭžo daŭno niama palityki adnaho dziciaci, ale ludzi nie chočuć naradžać bolš. Čamu?
Kitaj spačatku dziesiacihodździami abmiažoŭvaŭ kolkaść dziaciej u siemjach, a ciapier sprabuje pierakanać hramadzian naradžać bolš. Ułady spačatku dazvolili siemjam mieć dvaich dziaciej, potym traich, ale demahrafičnaha razvarotu nie adbyłosia. U pryčynach raźbirałasia Foreign Policy.

Kitaj pieražyvaje adno z najbolš rezkich padzieńniaŭ naradžalnaści ŭ śviecie. Asabliva chutka pakazčyki pačali źnižacca paśla 2017 hoda. Situacyja vyhladaje paradaksalna. U časy dziejańnia žorstkaj palityki «adno dzicia na siamju» z 1979 pa 2015 hod siaredniestatystyčnaja para ŭsio adno mieła amal dvaich dziaciej. Kali ž u 2015 hodzie ŭłady dazvolili mieć dvaich, a ŭ 2021‑m — traich dziaciej, čakanaha rostu naradžalnaści nie adbyłosia. Ciapier siaredniaja siamja maje tolki adno dzicia.
Zvyčajna hetuju prablemu tłumačać finansavymi ciažkaściami, bo vychavańnie dziciaci ŭ Kitai źjaŭlajecca druhim pa darahoŭli ŭ śviecie, a asnoŭnyja vydatki prypadajuć na školnuju adukacyju. Kab źnizić hety ciažar, urad u 2021 hodzie navat zabaraniŭ pryvatnaje repietytarstva, adnak heta pryviało tolki da farmiravańnia cieniavoha rynku, dzie baćkam davodzicca płacić za pryvatnyja ŭroki jašče bolš.
Adnak razmovy z samimi baćkami pakazvajuć, što hałoŭnaja pryčyna admovy ad druhoha dziciaci palahaje ŭ ciažkaściach samoj ciažarnaści, rodaŭ i paślarodavaha pieryjadu.
Dzicia moža kaštavać žančynie karjery
Farmalna ŭ Kitai isnuje davoli praciahły dekretny adpačynak. Na praktycy skarystacca im mohuć daloka nie ŭsie. Asabliva heta datyčyć žančyn biez vyšejšaj adukacyi i tych, chto pracuje nieaficyjna.
Ale i kvalifikavanyja haradskija śpiecyjalistki ryzykujuć stracić pasadu abo karjernyja pierśpiektyvy paśla rodaŭ. Niahledziačy na zakanadaŭčuju zabaronu hiendarnaj dyskryminacyi, pracadaŭcy niaredka šukajuć na pasady vyklučna mužčyn ci najmajuć tolki zamužnich žančyn, jakija ŭžo majuć dziaciej. Situacyju ŭskładniaje i dziaržaŭnaja rytoryka, u jakoj vychavańnie dziaciej časam padajecca pieradusim jak naturalnaja rola žančyny.
Tannyja rody na papiery i chabar na praktycy
Nie mienš składanym akazvajecca i znachodžańnie ŭ miedycynskich ustanovach. Miedycynskaja dapamoha ŭ dziaržaŭnych radzilniach musić być niedarahoj albo biaspłatnaj, adnak sistema prasiaknutaja nieaficyjnymi płaciažami, i baćkam zvyčajna davodzicca davać chabar na kožnym etapie.
Asobnaja prablema — vielmi vysokaja dola kiesaravych siačeńniaŭ. U 2020 hodzie takim čynam u Kitai adbyvalisia 44,5% rodaŭ pry rekamiendavanaj SAAZ normie ŭ 10—15%. Ekśpierty źviazvajuć častku takich apieracyj ź finansavymi stymułami: balnica moža atrymać za ich bolš hrošaj, a ad siemjaŭ čakajuć bolšych nieaficyjnych płaciažoŭ. Padčas antykarupcyjnych kampanij kolkaść kiesaravych siačeńniaŭ prykmietna źnižałasia.
Sam praces rodaŭ zastajecca kansiervatyŭnym. U žančyn mała mahčymaściaŭ upłyvać na miedycynskija rašeńni, baćkoŭ redka puskajuć u radzilnuju zału, a dapamoha pry paślarodavaj depresii abmiežavanaja. Značnaja častka dohladu za maładoj maci kładziecca na svajakoŭ.
Składanaści pieršych miesiacaŭ
Asobnaj krynicaj stresu stanovicca cisk z boku siamji. U kitajskim hramadstvie pryniata, kab paśla źjaŭleńnia niemaŭlaci ŭ kvateru maładych baćkoŭ pierajazdžali dapamahać babuli i dziaduli. Dla tych, chto žyvie ŭ ciesnych haradskich adnapakajoŭkach daloka ad rodnych haradoŭ, heta pieratvarajecca ŭ surjoznaje vyprabavańnie. Pry hetym dohlad unukaŭ stanovicca surjoznaj nahruzkaj i dla samich babul i dziadulaŭ.
Situacyju ŭskładniaje jašče adna asablivaść kitajskaj kultury — tradycyja «siadzieć miesiac», jakaja patrabuje, kab paśla rodaŭ žančyna prykładna 30‑40 dzion praviała doma. U hety čas siamja biare na siabie jaje dohlad. Zabiaśpiečanyja siemji časta najmajuć na hety pieryjad jašče i kruhłasutačnuju siadziełku, z-za čaho ŭ nievialikim žylli adnačasova akazvajucca maładyja baćki, dźvie pary svajakoŭ i starońni čałaviek.
Niekali padobnyja zvyčai isnavali ŭ roznych krainach i dapamahali žančynam adnavicca paśla rodaŭ i paźbiehnuć ciažkaj fizičnaj pracy. Ale ź siaredziny XX stahodździa miedycynskija rekamiendacyi źmianilisia, bo praciahłaja małaruchomaść moža pavialičvać ryzyku, u pryvatnaści, trambozu, a žorstkaja izalacyja moža niehatyŭna ŭpłyvać na psichičny stan.
U Kitai tradycyja, naadvarot, pieražyła novy ŭzdym u 1980-ja. Pry Mao Czedunie jaje časta zabaraniali, a žančyn prymušali chutka viartacca da pracy paśla rodaŭ. Pradstaŭnicy taho pakaleńnia niaredka źviazvali paźniejšyja prablemy sa zdaroŭjem mienavita z tym, što im nie dali adpačyć, i pieradali hetaje pierakanańnie dočkam.
Surahatnaje maciarynstva
Nie pazbaŭlenyja prablem i tyja, chto źviartajecca da surahatnaha maciarynstva. Aficyjna jano zabaroniena, ale nielehalny rynak isnuje i raście. Jon achoplivaje jak pryvatnyja damoŭlenaści i adnosna arhanizavanyja servisy padboru surahatnych maci, tak i značna bolš niebiaśpiečnyja schiemy, u jakich budučyja baćki mohuć uvohule nie kantaktavać z žančynaj, što vynošvaje dzicia.
Dadatkovaja prablema — afarmleńnie dziciaci. Dzieciam, narodžanym surahatnymi maci, moža być składana atrymać rehistracyju pa miescy žycharstva, ad jakoj zaležyć dostup da dziaržaŭnych pasłuh. U vyniku siemji vymušanyja davać chabar u balnicach dziela atrymańnia padroblenych dakumientaŭ ab zvyčajnych rodach.
U vyniku kitajskija pary hatovyja prajści praz hety ciažki łancužok karjernych, miedycynskich i psichałahičnych vyprabavańniaŭ dziela naradžeńnia pieršaha dziciaci, adnak pieražyvać usio heta paŭtorna bolšaść siemjaŭ kateharyčna admaŭlajecca.
Kitaj uvodzić padatak na preziervatyvy, kab stymulavać naradžalnaść
Naradžajecca mienš dziaciej, bo prablemaj stała začać. Voś što vyjavili apošnija daśledavańni, asabliva mužčynskaha zdaroŭja
Kitaj upieršyniu ŭvodzić hrašovyja vypłaty na dziaciej — 500 dalaraŭ u hod za kožnaje dzicia da troch hadoŭ
Kitajskija miljardery stanoviacca baćkami dziasiatkaŭ dziaciej u ZŠA dziakujučy surahatnym maci. Adzin ź ich zajaviŭ pra 100 dziaciej
«Paśla pieršaha zabojstva ź im raźviałasia žonka». Što viadoma pra šmatdzietnaha Siarhieja sa Stolinskaha rajona, jaki paśla vyzvaleńnia z kałonii zabiŭ troch čałaviek
Kamientary
Kult materyjalnaha dabrabytu vydatna apraŭdvaje tradycyjnuju zvyšekspłatacyju. I pry tym, što Kitaj užo nia biednaja kraina, raźvićcio sacyjalnaha siektara nikomu nie patrebnaje znoŭ ža z-za taho, što jość "vialikaja meta" (a na samoj spravie - nieabmiežavanaja ŭłada).
Tamu jany tak radujucca, kali siuda pierajazdžajuć... Vyspa svabody. Usio paraŭnalna, ale.