«MZS budzie praciahvać padtrymku demakratyčnych sił Biełarusi da taho času, pakul biełarusy nie zmohuć svabodna i demakratyčna vyrašać budučyniu svajoj krainy».

Ministerstva zamiežnych spraŭ Litvy piśmova adkazała na 16 pytańniaŭ, dasłanych pad podpisam člena litoŭskaha siejma Rymasa Jonasa Jankunasa. Adkazy apublikavaŭ u svaim telehram-kanale palityk Dźmitryj Bałkuniec.
1. Na jakoj pravavoj padstavie i rašeńniem jakoj słužbovaj asoby było akredytavana Pradstaŭnictva biełaruskaj demakratyi? Padajcie kopii dakumientaŭ, źviazanych z hetaj akredytacyjaj (zajavu i akt pra nadańnie akredytacyi). Jaki aficyjny pravavy status hetaha pradstaŭnictva ŭ Litvie? Jakija pravy i abaviazki heta pradstaŭnictva nabyło, atrymaŭšy akredytacyju?
Pradstaŭnictva biełaruskaj demakratyi 16 červienia 2021 hoda akredytavana pry Ministerstvie zamiežnych spraŭ Litoŭskaj Respubliki jak «inšaje pradstaŭnictva» ŭ adpaviednaści z Pałažeńniem pra akredytacyju ŭ Litoŭskaj Respublicy členaŭ dypłamatyčnych pradstaŭnictvaŭ zamiežnych dziaržaŭ, konsulskich ustanoŭ, pradstaŭnictvaŭ mižnarodnych arhanizacyj, ustanoŭ Jeŭrapiejskaha sajuza i inšych pradstaŭnictvaŭ, zaćvierdžanym pastanovaj Urada Litoŭskaj Respubliki № 4 ad 6 studzienia 1998 hoda «Ab zaćviardžeńni Pałažeńnia pra akredytacyju ŭ Litoŭskaj Respublicy členaŭ dypłamatyčnych pradstaŭnictvaŭ zamiežnych dziaržaŭ, konsulskich ustanoŭ, pradstaŭnictvaŭ mižnarodnych arhanizacyj, ustanoŭ Jeŭrapiejskaha sajuza i inšych pradstaŭnictvaŭ» (dalej — Pałažeńnie).
Punkt 2 Pałažeńnia vyznačaje: «Inšaje pradstaŭnictva — pradstaŭnictva subjekta, jaki vałodaje asablivym statusam pa mižnarodnym pravie, abo inšaha subjekta, mižnarodnaje supracoŭnictva Litoŭskaj Respubliki ź jakim adpaviadaje metam źniešniaj palityki i nacyjanalnaj biaśpieki, ustanoŭlenym u pravavych aktach, pryniatych Siejmam Litoŭskaj Respubliki, akredytavanaje pry Ministerstvie zamiežnych spraŭ Litoŭskaj Respubliki rašeńniem ministra zamiežnych spraŭ Litoŭskaj Respubliki». Pradstaŭlajem padpisanuju Śviatłanaj Cichanoŭskaj 1 červienia 2021 hoda zajavu ad imia biełaruskaj hramadzianskaj supolnaści i adkaz Ministerstva zamiežnych spraŭ ad 18 červienia 2021 hoda (dadajucca). Śviatłana Cichanoŭskaja i inšyja členy pradstaŭnictva nie akredytavanyja.
2. Jaki dypłamatyčny status Śviatłany Cichanoŭskaj i jaje muža ŭ Litvie? Jakija ŭ ich jość dazvoły i imunitety?
Śviatłana Cichanoŭskaja i jaje muž nie majuć dypłamatyčnaha statusu ŭ Litvie, adpaviedna, na ich nie raspaŭsiudžvajucca dypłamatyčnyja imunitety i pryvilei. U adpaviednaści z Paradkam padrychtoŭki vizitaŭ aficyjnych haściej u Litoŭskuju Respubliku, zaćvierdžanym pastanovaj Urada Litoŭskaj Respubliki № 1485 ad 27 listapada 2003 hoda «Ab zaćviardžeńni Paradku padrychtoŭki vizitaŭ aficyjnych haściej u Litoŭskuju Respubliku» (dalej — Paradak), rašeńniem Ministerstva zamiežnych spraŭ ad 29 studzienia 2021 hoda Śviatłanie Cichanoŭskaj byŭ nadadzieny status aficyjnaha hościa katehoryi C.
3. Jaki ŭpłyŭ rašeńnie akredytavać Pradstaŭnictva biełaruskaj demakratyi akazała na dypłamatyčnyja adnosiny Litvy i Biełarusi?
Na dypłamatyčnyja adnosiny Litvy i Biełarusi ŭ apošnija hady ŭpłyvała mnostva vyklikaŭ: dapamoha Biełarusi Rasii ŭ jaje ahresiŭnaj vajnie suprać Ukrainy, štučna stvoranyja mihracyjnyja kryzisy na litoŭska-biełaruskaj miažy, roznyja hibrydnyja pahrozy, uklučajučy infarmacyjnyja ataki, pravakacyi suprać hramadzian Litoŭskaj Respubliki, pravakacyi na miažy, vykarystańnie bieśpiłotnych latalnych aparataŭ i kantrabandnyja patoki i inš. Dziejnaść Pradstaŭnictva biełaruskaj demakratyi adpaviadaje doŭhaterminovym nacyjanalnym intaresam Litvy, zamacavanym u dakumientach, pryniatych Siejmam Litoŭskaj Respubliki, i ŭ prahramie Urada Litoŭskaj Respubliki.
4. Jak vy aceńvajecie toje, što Pradstaŭnictva demakratyi ŭsioj Biełarusi dziejničaje ŭ Litvie jak publičnaja ŭstanova, jakaja znachodzicca va ŭłasnaści adnoj asoby, aficyjnymi kirunkami dziejnaści jakoj źjaŭlajucca drukarskaja i vydavieckaja dziejnaść?
Pradstaŭnictva biełaruskaj demakratyi akredytavanaje pry Ministerstvie zamiežnych spraŭ Litoŭskaj Respubliki jak «inšaje pradstaŭnictva», i na hetaj padstavie ź im padtrymlivajucca adnosiny.
5. Jak vy aceńvajecie toje, što aficyjny sajt Pradstaŭnictva demakratyi Biełarusi pa sutnaści supadaje z sajtam jaje asabistaj publičnaj ustanovy Office of Sviatlana Tsichanouskaya, a adras hetaha sajta https://tsikhanouskaya.org/ pa sutnaści supadaje z proźviščam kiraŭnika Pradstaŭnictva demakratyi Biełarusi? Ci nie vyklikaje heta ŭ vas asacyjacyj z kultam pravadyra, jaki prapahandujecca ciapierašnim biełaruskim režymam?
Vybar adrasa sajta Pradstaŭnictva biełaruskaj demakratyi źjaŭlajecca rašeńniem administracyi samoha pradstaŭnictva. Varta źviarnuć uvahu na toje, što Śviatłana Cichanoŭskaja paśla sfalsifikavanych prezidenckich vybaraŭ u Biełarusi 2020 hoda nabyła status mižnarodna pryznanaha lidara biełaruskich demakratyčnych sił, ź jaje imieniem źviazanyja dziejnaść biełaruskich demakratyčnych sił i ich arhanizacyja.
6. Jak vy aceńvajecie raźmieščanuju na hetym sajcie preambułu prajekta novaj Kanstytucyi Biełarusi i vyrazna bačnyja ŭ joj prykmiety lehitymizacyi savietyzmu i litvinizmu? Ci adpaviadaje pazicyja Pradstaŭnictva demakratyi Biełarusi, jakaja padtrymlivaje taki prajekt, intaresam Litoŭskaj dziaržavy?
Śviatłana Cichanoŭskaja nieadnarazova publična asudžała litvinizm, a dziejnyja ŭ Litvie hramadskija biełaruskija arhanizacyi ŭ 2024 hodzie padpisali dekłaracyju, u jakoj vyrazna admiažoŭvajucca ad hetych idej. Najaŭnyja ŭ dakumientach Pradstaŭnictva biełaruskaj demakratyi spasyłki na Vialikaje Kniastva Litoŭskaje i jaho histaryčnuju spadčynu adlustroŭvajuć fakt ahulnaha histaryčnaha minułaha Litvy i Biełarusi. Publična apublikavanaja Departamientam dziaržaŭnaj biaśpieki infarmacyja paćviardžaje, što śpiecsłužby Rasii i Biełarusi vykarystoŭvajuć temu litvinizmu jak adzin ź instrumientaŭ raspalvańnia varožaści ŭ Litvie pamiž litoŭcami i biełarusami i destabilizacyi ich uzajemaadnosin. Tamu, vyłučajučy roznyja zdahadki, važna adździalać histaryčnyja fakty ad zasnavanych na manipulacyjach naratyvaŭ, jakija raspaŭsiudžvajucca varožymi dziaržavami.
7. Ci viadomaja vam anałahičnaja praktyka ŭ inšych dziaržavach, kali dypłamatyčnaja akredytacyja nadajecca publičnaj ustanovie, jakaja znachodzicca va ŭłasnaści adnoj fizičnaj asoby?
Ministerstva zamiežnych spraŭ takuju infarmacyju nie źbiraje.
8. Ci razhladała b MZS akredytacyju publičnych ustanoŭ (apazicyjnych pradstaŭnictvaŭ) inšych hramadzian Biełarusi abo inšych dziaržaŭ, jakija vystupajuć suprać režymaŭ hetych krain? Jakim patrabavańniam jany pavinny byli b adpaviadać, kab atrymać takuju akredytacyju? Kali nie, to čym abhruntoŭvajecca vyklučnaść akredytavanaj arhanizacyi?
U adpaviednaści z Pałažeńniem, rašeńniem ministra zamiežnych spraŭ Litoŭskaj Respubliki moža być akredytavanaje pradstaŭnictva subjekta, jaki vałodaje asablivym statusam pa mižnarodnym pravie, abo inšaha subjekta, mižnarodnaje supracoŭnictva Litoŭskaj Respubliki ź jakim adpaviadaje metam źniešniaj palityki i nacyjanalnaj biaśpieki, vyznačanym u pravavych aktach, pryniatych Siejmam Litoŭskaj Respubliki.
9. Ci ličyć MZS Pradstaŭnictva biełaruskaj demakratyi adzinym lehitymnym vyraźnikam palityčnaj voli biełaruskaha naroda? Ci padtrymlivaje MZS suviazi ź inšymi biełaruskimi apazicyjnymi arhanizacyjami i ich lidarami? Ź jakimi? Jakuju padtrymku (finansavuju i niefinansavuju) jano im akazvaje?
Litva zastajecca biaśpiečnaj i adkrytaj prastoraj dla ŭsich biełaruskich demakratyčnych sił, jakija imknucca da svabody i viaršenstva prava ŭ svajoj krainie. Ministerstva zamiežnych spraŭ padtrymlivaje niefarmalnyja suviazi z roznymi biełaruskimi demakratyčnymi siłami i inicyjatyvami hramadzianskaj supolnaści, jakija kirujucca demakratyčnymi pryncypami, padtrymlivaje ich namahańni i prajekty, nakiravanyja na baraćbu ź nielehitymnym režymam Alaksandra Łukašenki, jaho saŭdziełam u ahresii Rasii suprać Ukrainy, na spynieńnie parušeńniaŭ pravoŭ čałavieka, doŭhaterminovuju demakratyzacyju Biełarusi i zachavańnie jaje suvierenitetu. Usio heta ŭzmacniaje hołas biełarusaŭ na mižnarodnaj arenie, a Litva, u svaju čarhu, akazvaje palityčnuju, ekśpiertnuju i inšuju praktyčnuju padtrymku.
10. Jakija kankretnyja srodki dziaržaŭnaha biudžetu (sumy ŭ jeŭra, krynicy, biudžetnyja artykuły) byli vydzielenyja na pramoje finansavańnie pradstaŭnictva biełaruskaj apazicyi ŭ Litvie i jaje lidaraŭ (uklučajučy Śviatłanu Cichanoŭskuju) z 1 studzienia 2020 hoda pa 1 žniŭnia 2025 hoda? Prašu dać raźbiŭku pa hadach, uklučajučy datu kožnaha płaciažu, atrymalnika i metu.
Ministerstva zamiežnych spraŭ nie vałodaje infarmacyjaj pra pramoje finansavańnie Pradstaŭnictva biełaruskaj demakratyi ź dziaržaŭnaha biudžetu.
11. Jakija formy ŭskosnaj finansavaj padtrymki (naprykład, praz fondy ES, mižnarodnyja prahramy abo inšyja ŭstanovy, jakija kuryruje abo administruje MZS) akazvalisia pradstaŭnictvu biełaruskaj apazicyi i jaje lidaram z 1 studzienia 2020 hoda pa 1 žniŭnia 2025 hoda? Prašu padać sumu kožnaj padtrymki, krynicu, atrymalnika, prajekt abo prahramu (naprykład, Prahramy sadziejničańnia demakratyi) i spravazdačy pra ich vykarystańnie.
Srodki prahramy Ministerstva zamiežnych spraŭ pa supracoŭnictvie ŭ metach raźvićcia i padtrymcy demakratyi (dalej — Prahrama) raźmierkavany na padstavie rašeńniaŭ Kamisii pa supracoŭnictvie ŭ metach raźvićcia i nadańni humanitarnaj dapamohi (dalej — Kamisija). Z 1 studzienia 2020 hoda Kamisija nie prymała rašeńniaŭ pra vydzialeńnie srodkaŭ Prahramy Pradstaŭnictvu biełaruskaj demakratyi. Kamisija taksama nie prymała rašeńniaŭ pra vydzialeńnie metavych unioskaŭ, pryznačanych Pradstaŭnictvu biełaruskaj demakratyi, inšym fondam i mižnarodnym arhanizacyjam, jakija ažyćciaŭlajuć dziejnaść pa supracoŭnictvie ŭ metach raźvićcia.
12. Jakija formy niefinansavaj padtrymki (naprykład, nadańnie pamiaškańniaŭ, łahistyčnaja dapamoha, miery biaśpieki, vydača dypłamatyčnych viz, arhanizacyja mierapryjemstvaŭ abo inšyja pasłuhi) nadavalisia pradstaŭnictvu biełaruskaj apazicyi i jaje lidaram z 1 studzienia 2020 hoda pa 1 žniŭnia 2025 hoda? Prašu dać padrabiazny ŭlik, uklučajučy košt kožnaha vidu padtrymki ŭ jeŭra (kali mahčyma acanić), praciahłaść, atrymalnikaŭ i źviazanyja dakumienty (naprykład, damovy abo pratakoły).
U adpaviednaści z Paradkam Śviatłanie Cichanoŭskaj jak aficyjnamu hościu Litoŭskaj Respubliki naležyć pasłuha zały vyletu (prylotu) asabliva važnych pierson. Jaje apłačvaje Ministerstva zamiežnych spraŭ. U 2021 hodzie na heta było vydzielena 13 tysiač jeŭra, u 2022 hodzie — 74 tysiačy jeŭra, u 2023 hodzie — 92 tysiačy jeŭra, u 2024 hodzie — 129 tysiač jeŭra, u pieršym paŭhodździ biahučaha hoda na hetu metu vykarystana 44 tysiačy jeŭra. Pytańni harantavańnia biaśpieki Śviatłany Cichanoŭskaj nie ŭvachodziać u kampietencyju Ministerstva zamiežnych spraŭ.
13. Jakija aŭdyty abo pravierki byli praviedzienyja ŭ dačynieńni da vykarystańnia vyšejzhadanaj finansavaj i niefinansavaj padtrymki z 1 studzienia 2020 hoda pa 1 žniŭnia 2025 hoda? Prašu dać spravazdačy pra aŭdyty, vysnovy i lubyja vyjaŭlenyja parušeńni, uklučajučy acenki Dziaržaŭnaha kantrolu abo inšych ustanoŭ. Kali aŭdyty nie pravodzilisia, prašu nazvać pryčyny.
Adździeł unutranaha aŭdytu Ministerstva zamiežnych spraŭ dziejničaje zhodna z pracedurami, ustanoŭlenymi ŭ mietodycy ŭnutranaha aŭdytu Ministerstva zamiežnych spraŭ. Z ulikam metaŭ dziejnaści Ministerstva zamiežnych spraŭ, dakumientaŭ stratehičnaha płanavańnia i na padstavie acenki ryzyk hety aŭdyt u płany na 2021—2025 hady nie ŭklučaŭsia.
14. Jakija pravavyja akty abo mižnarodnyja pahadnieńni rehłamientujuć nadańnie hetaj padtrymki? Prašu dać spasyłki na kankretnyja artykuły abo punkty i rastłumačyć, jak jany zabiaśpiečvajuć prazrystaść i spravazdačnaść litoŭskim padatkapłatnikam. Kali padtrymka akazvajecca biez pramoha biudžetnaha asihnavańnia, prašu ŭkazać alternatyŭnyja miechanizmy finansavańnia i abhruntavańnie ich zakonnaści.
Pasłuha zały vyletu (prylotu) asabliva važnych pierson naležyć Śviatłanie Cichanoŭskaj jak aficyjnamu hościu Litoŭskaj Respubliki, što praduhledžana Paradkam. Kampietentnyja słužby arhanizujuć achovu aficyjnaha hościa, kirujučysia dziejnymi pravavymi aktami i praviedzienaj acenkaj pahroz i ryzyk biaśpieki.
15. Ci płanuje MZS praciahvać hetuju padtrymku ŭ budučyni? Jak doŭha? Pa jakich kryteryjach aceńvajecca i ci aceńvajecca naohuł metazhodnaść hetaj padtrymki i akredytacyi samoha pradstaŭnictva? Prašu padać prahnazavanyja sumy i formy na biudžetny pieryjad 2026 hoda, uklučajučy lubyja źmieny, źviazanyja z palityčnaj situacyjaj u Biełarusi abo Litvie.
Ministerstva zamiežnych spraŭ budzie praciahvać padtrymku biełaruskich demakratyčnych sił da taho času, pakul biełarusy nie zmohuć svabodna i demakratyčna vyrašać budučyniu svajoj krainy, a pradstaŭniki biełaruskich demakratyčnych sił, jakija pradstaŭlajuć ich intaresy, — biaśpiečna viarnucca i žyć u svajoj krainie. Daŭšy Pradstaŭnictvu biełaruskaj demakratyi i Śviatłanie Cichanoŭskaj aficyjny status, Litva pryniała na siabie palityčnuju adkaznaść, razhojdvańnie jakoj paciahnuła b za saboj kankretnyja praktyčnyja i reputacyjnyja nastupstvy.
Praciah padtrymki Litvoj biełaruskich demakratyčnych sił uzmacniaje reputacyju Litvy jak aktyŭnaj krainy, jakaja padtrymlivaje demakratyčnyja ruchi va Uschodniaj Jeŭropie i abaraniaje pravy čałavieka na mižnarodnaj arenie, pavyšaje prykmietnaść Litvy ŭ rehijonie i ŭ mižnarodnaj supolnaści, prynosić ekanamičnuju vyhadu dziakujučy dziejnaści mižnarodnych niaŭradavych arhanizacyj, ŚMI i donaraŭ, a taksama dapamahaje zachavać status Vilni jak centra, jaki abjadnoŭvaje biełaruskija demakratyčnyja siły.
16. Ci cikavicca MZS i ci vałodaje danymi pra inšyja krynicy, za košt jakich zabiaśpiečvajecca funkcyjanavańnie hetych arhanizacyj? Ci pierakanałasia MZS, što jany nie finansujucca za košt srodkaŭ Biełarusi abo Rasii?
Pytańni prazrystaści finansavańnia dziejnych u Litvie niaŭradavych, hramadskich i inšych arhanizacyj nie ŭvachodziać u kampietencyju Ministerstva zamiežnych spraŭ.
Kamientary
[Zredahavana]
[Zredahavana]