Navukoŭcy zmahli adnavić 42 staronki rańniechryścijanskaha rukapisu, jaki ličyŭsia stračanym
Rukapis VI stahodździa z pasłańniami apostała Paŭła ŭ Ciaredniavieččy razrezali na asobnyja listy i vykarystali jak materyjał dla pieraplotaŭ inšych knih. Dziakujučy sučasnym technałohijam vizualizacyi daśledčyki vyjavili schavanyja «adbitki» staroha tekstu na staronkach hetych rukapisaŭ i na ich asnovie adnavili stračanyja frahmienty.
Jak paviedamlaje Daily Mail, mižnarodnaja hrupa navukoŭcaŭ ździejśniła značny praryŭ u halinie bibleistyki, zdoleŭšy adnavić 42 stračanyja staronki adnaho z najvažniejšych rańniechryścijanskich rukapisaŭ — Kodeksa N (Codex H). Hety manuskrypt VI stahodździa ŭjaŭlaje saboj śpis pasłańniaŭ apostała Paŭła, jakija ličacca samymi rańnimi piśmovymi tłumačeńniami chryścijanskaj teałohii.
Los hetaha dakumienta byŭ dramatyčny: u XIII stahodździ ŭ manastyry Vialikaja Łaŭra na hary Afon u Hrecyi rukapis razabrali na častki. U tyja časy pierhamient byŭ darahim materyjałam, tamu staronki Kodeksa N vykarystali paŭtorna — jak umacavańnie dla pieraplotaŭ i forzacaŭ inšych knih. U vyniku frahmienty tekstu apynulisia raskidanymi pa biblijatekach Italii, Hrecyi, Rasii, Ukrainy i Francyi.
Viartańnie stračanaha tekstu stała mahčymym dziakujučy sučasnym mietadam multyśpiektralnaj vizualizacyi. Klučavym akazałasia toje, što ŭ staražytnaści pierapisčyki sprabavali zachavać tekst, abvodziačy vyćviłyja litary novymi čarniłami. Z časam chimičnyja kampanienty hetych čarniłaŭ pakinuli ledź prykmietnyja «pryvidnyja» adbitki na susiednich staronkach, utvaryŭšy svojeasablivyja lustranyja kopii.
Vykarystoŭvajučy śpiecyjalizavanyja technałohii, navukoŭcy zmahli ličbavym sposabam pračytać hetyja ślady, jakija časam prajaŭlajucca navat na niekalkich staronkach uhłyb. Radyjevuhlarodny analiz paćvierdziŭ, što pierhamient adnosicca da VI stahodździa, što dazvoliła dakładna datavać rukapis.
Jak adznačajuć śpiecyjalisty, niahledziačy na toje, što znojdzieny tekst utrymlivaje viadomyja častki pasłańniaŭ Paŭła, adkryćcio maje važnaje značeńnie dla razumieńnia taho, jak Novy Zapaviet raźvivaŭsia i razumieŭsia na praciahu stahodździaŭ.
Adnoŭlenyja frahmienty ŭtrymlivajuć nie tolki sam tekst, ale i adny z samych rańnich viadomych śpisaŭ raździełaŭ, jakija istotna adroźnivajucca ad sučasnaj struktury. Akramia taho, paznaki i vypraŭleńni pierapisčykaŭ dazvalajuć prasačyć, jak u staražytnaści pracavali sa śviaščennymi tekstami.
Dla daśledčykaŭ i šyrokaj publiki ŭžo dastupnaja ličbavaja viersija adnoŭlenych staronak, a ŭ najbližejšy čas płanujecca vydańnie novaj drukavanaj viersii kodeksa.
Kamientary