Zialenski padpisaŭ zakon ab skasavańni abarony ruskaj movy va Ukrainie. Što heta aznačaje
Prezident Ukrainy Uładzimir Zialenski padpisaŭ zakon № 4699-IX, jaki aficyjna vyklučaje ruskuju movu ź pieraliku moŭ, što padlahajuć abaronie ŭ krainie ŭ adpaviednaści ź Jeŭrapiejskaj chartyjaj rehijanalnych moŭ abo moŭ mienšaściej. Viarchoŭnaja Rada prahałasavała za hety dakumient jašče ŭ śniežni 2025 hoda, i praź siem miesiacaŭ jon nabyŭ moc, piša VVS.
«Ruskaja mova vyklučana ź pieraliku moŭ, da jakich Ukraina prymianiaje pałažeńni Chartyi. Hetaje spraviadlivaje i zakanamiernaje rašeńnie. Mova dziaržavy-ahresara nie moža karystacca instrumientami abarony, stvoranymi dla padtrymki moŭ karennych narodaŭ i nacyjanalnych abščyn», — skazaŭ śpikier ukrainskaha parłamienta Rusłan Stefančuk.
Viarchoŭnaja Rada Ukrainy prahałasavała za zakonaprajekt jašče ŭ śniežni 2025 hoda. Zialenski padpisaŭ dakumient tolki praź siem miesiacaŭ, i zaraz jon ustupaje ŭ siłu.
Z hetaha času pałažeńni Chartyi, jakija datyčacca rehijanalnych abo minarytarnych moŭ va Ukrainie, nie buduć raspaŭsiudžvacca na ruskuju movu.
Jakija movy zastalisia pad abaronaj?
Abnoŭlenaja redakcyja zakona zachavała dziaržaŭnuju abaronu i padtrymku dla cełaha šerahu moŭ. U hety śpis uvachodziać biełaruskaja, bałharskaja, hahauzskaja, niamieckaja, hrečaskaja (novahrečaskaja i rumiejskaja), iŭryt, idyš, krymskatatarskaja, polskaja, romskaja, rumynskaja, słavackaja, vienhierskaja, češskaja, movy karennych narodaŭ Ukrainy — karaimskaja i krymčackaja, «kab ni adna abščyna nie zastałasia biez uvahi».
Raspracoŭščyki zakona adznačajuć, što vyklučeńnie ruskaj movy nie parušaje mižnarodnych abaviazacielstvaŭ Ukrainy. Zhodna z tłumačalnaj zapiskaj, ruskaja mova z-za svajho šmatviekavoha panavańnia zastajecca samaj užyvalnaj siarod nacyjanalnych mienšaściej krainy, i niama padstaŭ ličyć, što joj pahražaje źniknieńnie.
Što źmienicca na praktycy?
Jak patłumačyła narodny deputat Jaŭhienija Kraŭčuk, Jeŭrapiejskaja chartyja pieršapačatkova stvorana dla abarony małych moŭ, jakim pahražaje poŭnaje vymirańnie.
Dla zvyčajnych hramadzian u bytavym płanie ničoha nie źmienicca — ludzi, jakim zručna razmaŭlać pa-rusku, praciahnuć heta rabić.
Asnoŭnyja źmieny tyčacca dziaržaŭnaha finansavańnia. Ukraina bolš nie biare na siabie abaviazacielstvy padtrymlivać rasijskija kulturnyja centry. Dziaržava nie budzie finansavać vydańnie knih na ruskaj movie abo jaje abaviazkovaje vyvučeńnie.
Ruskaja mova pazbaŭlajecca statusu abjekta abarony ŭ miežach Chartyi i adpaviednaj biudžetnaj padtrymki.
Statystyka: jak ukraincy admaŭlajucca ad ruskaj movy
Źmieny ŭ zakanadaŭstvie adlustroŭvajuć realny stan spraŭ u hramadstvie. Apytańnie Kijeŭskaha mižnarodnaha instytuta sacyjałohii (KMIS), praviedzienaje ŭ pačatku 2025 hoda, zafiksavała imklivy rost papularnaści ŭkrainskaj movy.
Kali ŭ 2020 hodzie doma pa-ŭkrainsku razmaŭlali 52% respandentaŭ, to da pačatku 2025 hoda hetaja ličba vyrasła da 63%.
Dola tych, chto karystajecca vyklučna ruskaj movaj, naadvarot, skaraciłasia amal udvaja — z 25% da 13%.
Jašče 19% apytanych vykarystoŭvajuć abiedźvie movy ŭ roŭnaj stupieni.
Kardynalna źmianiłasia i staŭleńnie da vyvučeńnia ruskaj movy ŭ škołach. Zaraz 58% ukraincaŭ pierakananyja, što jaje naohuł nie treba vykładać dzieciam (u 2019 hodzie takich było ŭsiaho 8%).
Jašče 29% ličać, što ruskuju možna vyvučać tolki jak zvyčajnuju zamiežnuju movu abo navat u mienšym abjomie.
Za toje, kab nadavać ruskaj movie stolki ž času, kolki i dziaržaŭnaj ukrainskaj, zaraz vystupajuć tolki 3% hramadzian.
Kamientary