Dedalaryzacyja idzie ŭ masy. Tanny dalar paŭpłyvaŭ na zvyčki biełarusaŭ
Stabilny i navat usio macniejšy biełaruski rubiel razam z namahańniami dziaržavy dedalaryzavać ekanomiku staŭ bolš pryvabnym.
Čamu dedalaryzacyja vyjšła na pobytavy ŭzrovień?
Naturalna, što ŭ Biełarusi ŭłady daŭno i nie raz havaryli pra toje, što krainie treba dedalaryzacyja. Ale doŭhi čas zrabić niešta na praktycy nie atrymlivałasia.
Narod nie prosta pryzvyčaiŭsia da dalaraŭ jak da zručnaha instrumienta, ale i byŭ navučany niekalkimi devalvacyjami, kali rubiel mocna i, hałoŭnaje, chutka abiasceńvaŭsia.
U Biełarusi tradycyjna skłałasia tak, što ceny na nieruchomaść, arendu žytła, azdablenčyja raboty, pasłuhi repietytaraŭ, aŭtamabili, ich ramont u haražnikaŭ i na małych STA byli ŭ dalarach.
Ale apošnim časam prynamsi častkova rubiel pačaŭ vyciskać zamiežnuju valutu.
I vinoj hetamu pierš za ŭsio nie zakliki z boku dziaržavy i navat nie patrabavańni MARH prybrać ceny ŭ valucie na papularnych sajtach turfirm, zabudoŭščykaŭ i papularnych sajtach z abjavami.
Hałoŭnym ruchavikom rubla ŭ masy źjaŭlajecca jahonaja adnosnaja stabilnaść.
Kali pahladzieć, jak vioŭ siabie rubiel ciaham apošnich 12 miesiacaŭ, to možna ŭbačyć, što kurs zastajecca davoli stabilnym.
Biełaruski rubiel da dalara ŭmacavaŭsia pryblizna na 5,5%
Roŭna hod nazad, 12 červienia 2025 hoda, dalar kaštavaŭ krychu mienš za try rubli, a ciapier kala 2,8 — 2,85 rubla. To-bok za hety pieryjad biełaruski rubiel da dalara ŭmacavaŭsia pryblizna na 5,5%.
Kali paraŭnoŭvać z pačatkam 2025 hoda, to ŭmacavańnie skłała kala 18%. Pry hetym 12 červienia 2024 hoda dalar byŭ kala 3,2 rubla, a ŭ toj ža pieryjad 2023 hoda — 2,95. To-bok, niahledziačy na pieryjadyčnyja vahańni, ahułam kurs rubla mienavita da dalara zastajecca davoli stabilnym.
Navat u paraŭnańni z davajennym kursam, kali dalar u Biełarusi kaštavaŭ kala 2,55 rubla, ciapierašni kurs tolki na 11% vyšejšy — i heta za pieryjad u čatyry z pałovaj hady.
Mienavita ŭmacavańnie kursa, jakoje nazirajecca ŭžo bolš za hod, upłyvaje na žadańnie ludziej zamianić valutu na rubli.
Arenda žytła. Pierajšoŭ na rubli i nie praličyŭsia
Raniej staŭki na arendu žytła pa zmoŭčvańni byli zafiksavanyja ŭ dalarach, tym bolš što dahetul ekvivalent u valucie možna prapisać u damovie.
Ale apošnimi hadami rubiel prabraŭsia i ŭ hetuju halinu. Tak, naprykład, čałaviek, jaki zdaje pakoi studentam u adnym z abłasnych centraŭ, kaža, što da minułaha hoda cana zaŭždy była ŭ dalarach.
«Kožny raz, kali dalar daražeŭ, častka studentaŭ pačynali skardzicca, što stała doraha. Maŭlaŭ, moža, zrobicie źnižku», — pryhadvaje mužčyna, jaki letaś u jakaści ekśpierymientu vyrašyŭ zamacavać canu ŭ rublach.
«U 2024‑m braŭ pa 80 dalaraŭ, a ŭ 2025‑m vyrašyŭ padniać da 90 dalaraŭ. Dalar tady byŭ kala 3 rubloŭ, tamu canu ahučvaŭ u 270 rubloŭ. U vyniku atrymałasia, što nie prahadaŭ.
Časam zamiest 90 dalaraŭ vychodziła navat amal pa sto. I studentam, čyje baćki ŭ rublach zarablajuć, taksama zručna, bo cana zastajecca toj samaj», — kaža surazmoŭca.
Sioleta jon taksama płanuje fiksavać canu ŭ rublach. Praŭda, choča padniać staŭku da 300 rubloŭ z čałavieka.
Nie adzinkavy vypadak
Hledziačy na abjavy na tym ža Kufary, možna zaŭvažyć, što častka arendadaŭcaŭ stavić canu mienavita ŭ rublach.
Pa abjavach možna zaŭvažyć, što kali čałaviek pryviazvaje canu da dalara, to ŭ dalarach budzie roŭnaja suma, a ŭ rublach — nie. I naadvarot, kali ŭ rublach kruhłaja, to ŭ dalarach budzie drobiaź na kancy.
U rubiel vierać nie ŭsie
Čałaviek, jaki zdaje kvateru na doŭhi termin, kaža, što choć časam jamu sapraŭdy niepryjemna, kali pieraličvaje hrošy ŭ rubli, ale admaŭlacca ad dalaraŭ pakul nie płanuje.
«Ciapier, kali rubiel umacoŭvajecca, to niavyhadna mnie, a kali prasiadaje — arendataru. Z rublami budzie taja samaja historyja, tolki lusterkavaja, tamu admaŭlacca ad zvykłych dalaraŭ prynamsi pakul nie płanuju», — kaža surazmoŭca.
Haražniki, repietytary, budaŭniki
Na rubli pierachodziać i niekatoryja pastaŭščyki pasłuh, jakija tradycyjna byli ŭ dalarach.
Naprykład, haražniki, jakija ramantujuć mašyny, kažuć, što paśla taho, jak dalar pačaŭ apuskacca adčuvalna nižej za try rubli, jany pačali nazyvać ceny mienavita ŭ rublach.
«300 rubloŭ lepiej za 100 dalaraŭ»
I taki padychod tłumačycca nie patryjatyzmam ci vieraj u nacyjanalnuju valutu, a banalnaj vyhadaj.
Kali raniej rabotu pa zamienie remienia HRM majstar aceńvaŭ na sto dalaraŭ, to z časam zamiest 300+ rubloŭ jon pačaŭ atrymlivać ad klijenta ci pry abmienie ŭsiaho 270—290 rubloŭ.
Tamu ciapier za takuju rabotu jon adrazu ahučvaje canu trysta rubloŭ.
Nie tolki haražniki
Luboŭ da nacyjanalnaj valuty pačynaje pračynacca i ŭ repietytarskich kołach.
Pryčyna ŭsio taja ž. Praz umacavańnie rubla stała zručniej nazyvać canu ŭ nacyjanalnaj valucie.
«Hadoŭ piać-dziesiać tamu składana było ŭjavić, kab repietytary chacieli brać rubli. Niekatoryja navat pa kursie brali hrošy nie vielmi achvotna. Ciapier situacyja źmianiajecca, bo lepiej brać 30 rubloŭ, čym 10 dalaraŭ. Ci prosta, naprykład, nazyvać 50 rubloŭ za zaniatak», — tłumačyć repietytarka.
Rubiel i dalar: psichałahičny barjer i chałodny raźlik
Atrymlivajecca, što va ŭsich vypadkach tak zvanaja dedalaryzacyja adbyvajecca pierš za ŭsio praz toje, što rubiel umacavaŭsia.
Tym nie mienš, pra tatalny pierachod na rubli, jak heta, naprykład, adbyvajecca ŭ Rasii, dzie niama žorstkaj pryviazki da dalara navat u takich pytańniach, jak košt nieruchomaści i aŭto, u Biełarusi pakul kazać dakładna rana.
Ale fakta pastupovaj pobytavaj dedalaryzacyi nie zaŭvažyć składana.
Kamientary