Здароўе1010

Ужо не 36,6. За 150 гадоў людзі сталі халаднейшымі

За паўтара стагоддзя сярэдняя тэмпература цела ў людзей знізілася на паўградуса. Чаму так адбылося і якую тэмпературу цяпер лічыць нормай?

Фота: R Yuliana / Vecteezy

У сярэдзіне XIX стагоддзя нямецкі доктар Карл Вундэрліх на падставе замераў тэмпературы пад пахай прыкладна 25 тысяч пацыентаў вызначыў, што ў здаровага дарослага чалавека яна ў сярэднім складае 37 °C. Пры гэтым ваганні нормы ляжаць паміж 36,2 і 37,5 °C.

Як піша Interia.pl, у 2020 годзе даследчыкі са Стэнфардскага ўніверсітэта вырашылі праверыць, ці так гэта дагэтуль. З розных баз яны сабралі больш за 677 тысяч замераў тэмпературы, зробленых у амерыканцаў з 1862 па 2017 год. Найстарэйшыя з іх — медыцынскія запісы ветэранаў Грамадзянскай вайны ў ЗША (1861—1865), якіх дактары абследавалі на працягу дзесяцігоддзяў. Найноўшыя — даныя пацыентаў стэнфардскай клінікі.

Высветлілася, што тэмпература цела амерыканцаў з кожным пакаленнем, народжаным праз дзесяць гадоў пасля папярэдняга, падала прыкладна на 0,03 °C. У выніку ў мужчын, народжаных у канцы XX стагоддзя, яна ў сярэднім стала на 0,59 °C ніжэйшая, чым у тых, хто нарадзіўся ў пачатку XIX стагоддзя. У жанчын розніца меншая, 0,32 °C.

Першае тлумачэнне, якое прыходзіць у галаву, гэта недакладнасць старых тэрмометраў ці спосаб вымярэння. Даследчыкі праверылі гэта на ветэранах Грамадзянскай вайны. Сярод іх былі людзі, народжаныя і ў 1820-я, і ў 1840‑я гады, але тэмпературу ўсім мералі аднолькава. І нават унутры гэтай групы выявілася тая ж заканамернасць: чым пазней чалавек нарадзіўся, тым ніжэйшая ў яго тэмпература. Калі б справа была толькі ў тэрмометрах, такой розніцы сярод ветэранаў не было б.

Яшчэ больш красамоўныя даныя прыйшлі з Балівіі, дзе з 2002 па 2018 год антраполагі назіралі за цімане — народам, які жыве ў амазонскіх лясах. На пачатку назіранняў сярэдняя тэмпература цела цімане была блізкая да 37 °C, а за 16 гадоў знізілася прыкладна да 36,5 °C. Тое, на што ў амерыканцаў пайшло каля двух стагоддзяў, у цімане адбылося менш чым за два дзесяцігоддзі.

Чаму мы «астываем»

Чаму ж тэмпература цела людзей зніжаецца? Адназначнага адказу навукоўцы пакуль не маюць, але ёсць некалькі праўдападобных тлумачэнняў.

Найперш змены тлумачацца тым, што мы сталі менш хварэць. У XIX стагоддзі людзі гадамі жылі з нявылечанымі інфекцыямі, і на барацьбу з імі арганізм увесь час траціў лішнюю энергію. Вакцыны, антыбіётыкі, чыстая вада і гігіена значна паменшылі гэтую нагрузку. Аднак цімане паказваюць, што справа не толькі ў гэтым: інфекцыі ў іх па-ранейшаму вельмі распаўсюджаныя, а тэмпература ўсё роўна ўпала.

Другая версія звязаная з камфортам. Калі ў доме цёпла зімой і прахалодна летам, арганізм траціць менш энергіі на тое, каб сагравацца ці астуджацца. Паводле гіпотэзы аўтараў, гэта магло запаволіць абмен рэчываў, а разам з ім знізіць і тэмпературу цела. Цімане ні ацяплення, ні кандыцыянераў не маюць, але за апошнія дзесяцігоддзі ў іх стала больш цёплага адзення і коўдраў, а жытло — цяплейшым. Даследчыкі мяркуюць, што і гэта магло адыграць ролю.

Дык якая тэмпература нармальная?

Спецыялісты даўно даводзяць што «нармальная тэмпература» — гэта дыяпазон, а не адна лічба. У здаровага дарослага яна можа быць ад прыкладна 36,1 да 37,2 °C.

У пажылых з-за больш павольнага метабалізму і меншай фізічнай актыўнасці яна звычайна ніжэйшая. Жанчыны ў сярэднім маюць крыху вышэйшую тэмпературу за мужчын. Мае значэнне і час сутак. Самая нізкая тэмпература бывае а 3‑ 5‑й гадзіне раніцы, самая высокая — пад вечар. Так што 37 °C па-ранейшаму можа быць цалкам нармальнай тэмпературай для канкрэтнага чалавека, як і значна ніжэйшая. Важней ведаць, якая тэмпература звычайная менавіта для вас.

Каментары10

  • Žvir
    04.11.2026
    Asabliva žančyny... Duža astudzilisia niejak.
  • рептилоиды
    04.11.2026
    давно есть теории, что среди нас живут рептилоиды, а они холоднокровные. От смешанных браков появляются более холоднокровное потомство
  • анекдот
    04.11.2026
    - нейкі, унучак, ты гарачы, - бабуля мацае ўнука лоб
    - не, бабуля, гэта ты астываеш

Цяпер чытаюць

Наладжваецца бізнэс па афармленні расіянамі беларускіх ВНЖ на фіктыўных падставах. Усё дзеля куплі аўто на беларускіх нумарах1

Наладжваецца бізнэс па афармленні расіянамі беларускіх ВНЖ на фіктыўных падставах. Усё дзеля куплі аўто на беларускіх нумарах

Усе навіны →
Усе навіны

Ціханоўская пачала ўдзел у саміце Еўрапейскай палітычнай супольнасці з сустрэчы з Зяленскім6

Навагодняя шкатулка «Камунаркі» выклікала ажыятаж у сацсетках9

Беларусы начамі стаяць у чарзе, каб уладкавацца на склад Wildberries у «Вялікім камені» з заробкам ад 1500 рублёў26

Падпольшчык, які падклаў выбухоўку расійскаму палкоўніку, праз Турцыю і Малдову выехаў ва Украіну7

Былы ўдзельнік пратэстаў з Бабруйска, які пазней высмейваў «збеглых» і хваліў Расію, загінуў на вайне ва Украіне14

У Польшчы прадаюць фотаздымак Ціханоўскай з яе аўтографам5

Тэлевышкі ў Беларусі: украінскі эксперт растлумачыў, чаму маякі на іх складаней заглушыць, чым GPS5

Беларуска на «Міс Сусвет» здзівіла сваім уборам22

Фірмовую краму магілёўскага мясакамбіната ў Мінску ўрачыста адкрывалі з удзелам ганаровай варты, святара і Карпянкова ФОТАФАКТ13

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Наладжваецца бізнэс па афармленні расіянамі беларускіх ВНЖ на фіктыўных падставах. Усё дзеля куплі аўто на беларускіх нумарах1

Наладжваецца бізнэс па афармленні расіянамі беларускіх ВНЖ на фіктыўных падставах. Усё дзеля куплі аўто на беларускіх нумарах

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць