Канадская правінцыя Альберта правядзе папярэдні рэферэндум аб незалежнасці

Выступаючы ў чацвер на мітынгу за адзіную Канаду ў Калгары, Карні, які сам нарадзіўся ў Альберце, назваў момант для такога рэферэндуму надзвычай няўдалым. Ён заклікаў землякоў прыйсці на ўчасткі і выразна выказацца супраць аддзялення.

Рэферэндум аб рэферэндуме

Пытанне пра незалежнасць — адно з дзесяці, на якія жыхары Альберты змогуць адказаць падчас галасавання. Астатнія тычацца пераважна паўнамоцтваў мясцовых уладаў. Вынікі рэферэндуму не будуць мець абавязковай юрыдычнай сілы.

У маі гэтага года Даніэль Сміт уключыла пытанне ў бюлетэнь пасля петыцыі прыхільнікаў аддзялення, пад якой сабралі каля 300 тысяч подпісаў.

Аднак жыхарам прапануюць не галасаваць за незалежнасць непасрэдна, а выказацца, ці варта праводзіць юрыдычна абавязковы рэферэндум аб выхадзе Альберты са складу Канады ў адпаведнасці з канстытуцыяй краіны.

Апытанні апошніх тыдняў паказваюць, што нават такую папярэднюю прапанову гатовыя падтрымаць толькі каля чвэрці жыхароў, а прыкладна 70% выступаюць супраць. Нягледзячы на гэта, Карні заклікаў прыхільнікаў адзінства не расслабляцца і абавязкова прагаласаваць. Паводле яго слоў, вынік будзе залежаць ад яўкі.

Напярэдадні галасавання ў Альберце праходзяць мітынгі і сустрэчы з удзелам вядучых палітыкаў правінцыі і ўсёй краіны. У пятніцу Даніэль Сміт выступіць у Калгары на мерапрыемстве супраць аддзялення разам з лідарам апазіцыйнай Кансерватыўнай партыі П’ерам Пуаўеўрам. У суботу прыхільнікі незалежнасці плануюць правесці мітынг у Эдмантане.

Сміт сама належыць да кансерватараў, а сярод яе выбаршчыкаў ёсць і прыхільнікі незалежнасці. Аднак яна выступае супраць выхаду з Канады і сцвярджае, што рэферэндум дае жыхарам магчымасць непасрэдна выказаць сваю пазіцыю.

Нафта як аргумент за незалежнасць

Альберта — галоўная нафтагазавая правінцыя Канады. На яе прыпадае каля 80% здабычы нафты ў краіне. Сырая нафта застаецца асноўным экспартным таварам Канады: у мінулым годзе яе продаж за мяжу прынёс 142 мільярды канадскіх даляраў, або каля 100 мільярдаў даляраў ЗША.

Правінцыя знаходзіцца на захадзе краіны і не мае выхаду да акіяна. Значную частку нафты пастаўляюць на нафтаперапрацоўчыя заводы ў ЗША.

Прыхільнікі незалежнасці лічаць, што Альберта перадае федэральнаму ўраду занадта шмат грошай, а ўзамен атрымлівае недастаткова. Яны таксама крытыкуюць Ліберальную партыю, якая кіруе Канадай апошнія дзесяць гадоў, за празмерную ўвагу да барацьбы са змяненнем клімату і, на іх думку, перашкоды для развіцця нафтагазавай галіны.

Марк Карні, у адрозненне ад свайго папярэдніка Джасціна Трудо, абяцае падтрымліваць нафтагазавыя праекты ў Альберце. Нядаўна ён абвясціў, што ўрад паскорыць працэдуру ўзгаднення будаўніцтва новага нафтаправода, які злучыць правінцыю з ціхаакіянскім узбярэжжам.

На такі курс у значнай ступені ўплываюць варожыя заявы і дзеянні прэзідэнта ЗША Дональда Трампа і ягонай адміністрацыі. Канадскія ўлады імкнуцца знайсці магчымасці для экспарту нафты, якія дазволілі б менш залежаць ад амерыканскага рынку.

Уплыў Дональда Трампа

У Канадзе шырока абмяркоўваюць магчымую ролю адміністрацыі Трампа ў падтрымцы сепаратысцкага руху ў Альберце. Міністр фінансаў ЗША Скот Бесент называў правінцыю «натуральным партнёрам» Злучаных Штатаў.

Лідары сепаратысцкай арганізацыі «Праект росквіту Альберты» некалькі разоў наведвалі сустрэчы ў Дзяржаўным дэпартаменце ЗША. У кастрычніку канадская газета Globe and Mail апублікавала матэрыял пра кантакты кіраўніка арганізацыі Мітча Сільвестра і ягонай каманды з прадстаўнікамі Рэспубліканскай партыі ЗША.

Павялічыць

У інтэрв’ю агенцтву AFP Сільвестр заявіў, што пакуль сепаратысты не ўзначалілі ўрад незалежнай Альберты, інтарэсы ЗША для яго не маюць вырашальнага значэння. Аднак у выпадку незалежнасці ён паабяцаў забяспечыць свабодны гандаль з паўднёвым суседам.

Па словах Сільвестра, Альберта не мае варожых настрояў да Амерыкі і не бачыць прычын спыняць гандаль з найбуйнейшай эканомікай свету.

Колькі будзе каштаваць незалежнасць

У Альберце жывуць каля 4,5 мільёна чалавек з амаль 42 мільёнаў жыхароў Канады. Рэгіянальны валавы прадукт на душу насельніцтва перавышае 50 тысяч даляраў ЗША ў год — прыкладна столькі ж, колькі ў сярэднім па краіне.

Прыхільнікі незалежнасці сцвярджаюць, што правінцыя будзе квітнець, калі зможа пакідаць у сябе ўсе даходы ад продажу нафты. Праціўнікі аддзялення, наадварот, папярэджваюць пра значныя дадатковыя выдаткі, якія могуць пераважыць эканамічныя выгады.

Згодна з дакладам, замоўленым урадам Даніэль Сміт і апублікаваным у кастрычніку, незалежнасць можа каштаваць Альберце ад 50 да 170 мільярдаў канадскіх даляраў штогод на працягу першых пяці гадоў. Гэта эквівалентна прыкладна 35—120 мільярдам даляраў ЗША. Аўтары дакладу таксама прагназуюць, што нявызначанасць можа прывесці да адтоку інвестыцый і скарачэння часткі знешняга гандлю.

Незалежнай Альберце давялося б стварыць уласныя дзяржаўныя ўстановы — ад падатковай службы да міністэрстваў замежных спраў і абароны. Акрамя таго, трэба было б распрацаваць канстытуцыю, стварыць судовую сістэму і дамовіцца з Канадай пра падзел федэральнай маёмасці, у тым ліку нацыянальных паркаў і вайсковых баз.

Правінцыі таксама давялося б узяць на сябе адпаведную долю дзяржаўнай запазычанасці Канады. Паводле разлікаў аўтараў дакладу, у выніку даходы, якімі жыхары Альберты маглі б свабодна распараджацца, скараціліся б амаль на 6%.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0