За Мадура сачылі мікрадроны памерам з насякомае?

Час ад часу ў медыя ўсплываюць гісторыі пра «мікрадроны памерам з камара», якія нібыта выкарыстоўваюцца ў спецаперацыях і могуць незаўважна пранікаць у памяшканні, весці назіранне і нават дапамагаць у захопе важных асоб. Асабліва актыўна такія сюжэты з’яўляюцца тады, калі гаворка ідзе пра закрытыя аперацыі, дзе ёсць недахоп праверанай інфармацыі.

Напрыклад, некаторыя СМІ, апісваючы аперацыю па захопе венесуэльскага лідара Нікаласа Мадура, згадвалі пра выкарыстанне «мікрадронаў». Аднак сама па сабе гэтая фраза можа азначаць вельмі розныя рэчы. Пад «мікрадронамі» часта разумеюць як сапраўды эксперыментальныя прылады з размахам крылаў усяго некалькі сантыметраў, так і мініяцюрныя серыйныя беспілотнікі памерам з далонь — і гэта важная розніца.

RoboBee

Сапраўды, у ЗША ёсць распрацоўкі мікрадронаў памерам з насякомае. Адным з самых знакавых праектаў у гэтай сферы з’яўляецца RoboBee, распрацаваны ў лабараторыі мікраробататэхнікі Гарвардскага ўніверсітэта.

Пра яго свет даведаўся ў 2013 годзе. У класічнай версіі RoboBee важыць каля 80 міліграмаў, а размах яго крылаў складае прыкладна 3 сантыметры. Крылы робата вырабленыя з тонкіх вугляродных валокнаў і палімернай плёнкі; яны здольныя здзяйсняць да 120 узмахаў у секунду, што дазваляе апарату завісаць у паветры і выконваць складаныя манеўры.

Магчымасці RoboBee паступова пашыраліся: навукоўцы навучылі яго ныраць у ваду і плаваць, выкарыстоўваючы тыя ж крылы ў якасці плаўнікоў, а потым зноў узлятаць з воднай паверхні, што раней лічылася немагчымым для апаратаў такой масы з-за сіл паверхневага нацяжэння.

Доўгі час адным з галоўных слабых месцаў робата было тое, што ён амаль не мог бяспечна прызямляцца: нават лёгкае сутыкненне з паверхняй або няўдалая пасадка ламалі далікатныя прывады і крылы.

У 2025 годзе гарвардскія інжынеры прадэманстравалі важнае ўдасканаленне — яны забяспечылі RoboBee доўгімі гнуткімі «нагамі», як у камара-даўганожкі. Яны працуюць як амартызатары, прымаючы першы ўдар і стабілізуючы робата пры кантакце з паверхняй. А абноўлены алгарытм кіравання запавольвае апарат перад дотыкам і забяспечвае плаўнае прызямленне.

Гэтыя паляпшэнні — крок да поўнай аўтаноміі RoboBee, які пакуль падлучаны да вонкавых сістэм кіравання правадамі. У будучыні навукоўцы плануюць абсталяваць яго ўбудаванымі сэнсарамі і батарэяй.

RoboFly

Яшчэ адзін знакавы амерыканскі праект — RoboFly, створаны даследчыкамі з Універсітэта Вашынгтона. Гэтая мадэль, прэзентаваная ў 2018 годзе, стала значным крокам наперад менавіта ў пытанні аўтаномнасці.

Вага RoboFly складае каля 190 міліграмаў, што ўжо супастаўна з вагой сапраўднай мухі. У адрозненне ад RoboBee, апарат выкарыстоўвае інавацыйную сістэму перадачы энергіі: на яго ўсталяваная мініяцюрная фотаэлектрычная панэль, на якую з адлегласці накіроўваецца лазерны прамень. Убудаваная электронная схема павялічвае атрыманыя ад лазера 7 вольт да 240 вольт, неабходных для працы п’езаэлектрычных актуатараў, якія рухаюць крылы.

Гэта дазваляе RoboFly здзяйсняць самастойны ўзлёт і пасадку. Але варта разумець межы тэхналогіі: робат можа лятаць толькі тады, калі лазер застаецца дакладна накіраваны на яго панэль. У далейшым вучоныя спадзяваліся ўбудаваць у корпус малюсенькія батарэйкі для збору энергіі з радыёхваляў.

HI-MEMS

Паралельна з распрацоўкай цалкам механічных прылад у ЗША існаваў яшчэ больш футурыстычны праект HI-MEMS (Hybrid Insect Micro-Electromechanical Systems — мікраэлектрамеханічныя гібрыдныя сістэмы на аснове насякомых).

Гісторыя HI-MEMS бярэ пачатак у сярэдзіне 2000‑х гадоў, калі вайсковыя даследчыкі вырашылі выкарыстаць жывое насякомае як «платформу», у якую інтэгруецца электроніка. Асноўная канцэпцыя палягала ў тым, каб уводзіць мікраэлектроніку ў арганізм яшчэ на стадыі лічынкі.

У эксперыментах у гэтай галіне згадваліся, напрыклад, матылі-бражнікі і буйныя жукі. У гэтых насякомых значна большыя памеры ў параўнанні з RoboBee: размах крылаў матыля можа дасягаць 10 сантыметраў, а вага карыснай нагрузкі, якую яны могуць несці, складае ад 1 да 3 грамаў.

Магчымасці такіх гібрыдаў унікальныя: электронныя імпланты ўкараняюцца ў нервовыя вузлы або мышцы, што дазваляе аператару вызначаць кірунак палёту насякомага з дапамогай радыёсігналаў.

У тэорыі такія сістэмы могуць мець перавагу, бо «рухавіком» становіцца жывы арганізм, які працуе на ўнутранай біяэнергіі, а не на батарэі. На іх можна ўсталёўваць мікрафоны, газааналізатары ці нават мініяцюрныя відэакамеры, ператвараючы звычайнага матыля ў высокатэхналагічнага разведчыка, які не выклікае падазрэнняў.

На гэтым фоне ўзнікае натуральнае пытанне: калі ў ЗША ёсць RoboBee, RoboFly і HI-MEMS, то ці значыць гэта, што такія мікрадроны знаходзяцца на ўзбраенні? Адназначна адказаць нельга. У 2021 годзе ВПС ЗША пацвердзілі распрацоўку ўласных мініяцюрных беспілотнікаў, але далейшых навін пра якія-небудзь гатовыя тэхналогіі або іх разгортванне не было.

Black Hornet

Затое дакладна вядома іншае: амерыканскія вайскоўцы выкарыстоўваюць вельмі малы серыйны беспілотнік Black Hornet, распрацаваны ў Нарвегіі.

Павялічыць

Гэта мініяцюрны дрон для тактычнай разведкі, які змяшчаецца на далоні і кіруецца праз невялікі ручны пульт па лічбавым канале сувязі з GPS. Ён абсталяваны камерамі і перадае відэа і фота ў рэжыме рэальнага часу, што дае салдатам магчымасць бяспечна зазірнуць «за кут», паглядзець за сцяну або праверыць падазроны ўчастак без непасрэднай рызыкі.

Пры гэтым Black Hornet — гэта не «дрон памерам з муху»: яго габарыты складаюць прыкладна 16 × 2,5 см, а вага з батарэяй — каля 18 грамаў.

• 10
• 1
• 0
• 1
• 1
• 0
• 0
• 0