«Беларускую мову я люблю нават больш за рускую — яна бліжэй да сэрца». Мараканец 18 гадоў жыве ў Салігорску і не можа нацешыцца

Сёння Джалал з усмешкай называе сябе афрабеларусам, святкуе Вялікдзень і разам з дачкой актыўна вядзе тыкток. Свой прыезд у Беларусь ён лічыць вялікай прыгодай і велізарнай удачай. Пра тое, як урокі караоке дапамаглі замежніку вывучыць рускую мову, чаму мараканская радня палюбіла нарачанскі хлеб і як Джалал апынуўся на салігорскім рудніку, піша выданне «Электронный Солигорск».

Мы ведалі толькі адно слова — «да»

У Беларусь Джалал прыехаў у жніўні 2005 года разам з двума блізкімі сябрамі. Хлопцы планавалі паступіць у БДУ, вывучыцца на перакладчыкаў і вярнуцца ў Марока.

«Калі мы прыехалі ва ўніверсітэт і пайшлі на прыём да рэктара, то зразумелі, што трапілі ў пастку, — успамінае Джалал. — Мы наогул не ведалі мовы, і ніхто вакол не разумеў, чаго мы хочам. На той момант увесь наш слоўнікавы запас складаўся з аднаго адзінага рускага слова — «Да», мы не ведалі нават слова «Нет». І тое гэта слова мы вывучылі толькі таму, што ў нашага настаўніка французскай мовы ў Марока было пацешнае прозвішча Дада».

Пасля прыезду замежнікаў часова засялілі ў ведамасны гатэль для супрацоўнікаў аэрапорта, жыццё ў якім каштавала для іх велізарных грошай. Але ім моцна пашанцавала: адна з дзяўчат, якія працавалі ў аэрапорце, валодала французскай мовай (а для мараканцаў французская — другая родная).

«Мы напісалі ёй запіску пра тое, што прыехалі вывучаць рускую мову і вельмі маем патрэбу ў інтэрнаце, — усміхаецца герой. — Яна пераклала наша прашэнне на рускую. З гэтай паперкай мы зноў пайшлі да рэктара. Нам выдзелілі пакоі, і менавіта так пачаліся нашы беларускія прыгоды».

Урокі караоке

«Першапачаткова мы думалі, што руская мова простая. Гэта было зусім не так, — хітае галавой Джалал. — Яна неверагодна складаная. Я жыву ў Беларусі ўжо 21 год, але дагэтуль не магу сказаць, што ведаю яе ідэальна: граматыка кульгае, ды і з націскамі часам памыляюся.

Але што дзіўна: беларускую мову я люблю нават больш за рускую — яна бліжэй да сэрца. Калі я чую беларускую гаворку, мне здаецца, што я слухаю прыгожую песню».

Навучанне на падрыхтоўчым факультэце БДУ прынесла маракканскім студэнтам нямала сюрпрызаў. Адным з самых эфектыўных прадметаў для іх сталі ўрокі караоке. Педагогі проста ўключалі замежнікам папулярныя песні, па якіх тыя і зазубрывалі незнаёмыя словы.

«Мы былі ў шоку, — смяецца салігорац. — Самая першая песня, якую нам уключылі, падыходзіла нам проста ідэальна па сэнсе — гэта быў хіт П’ера Нарцыса «Я шакаладны заяц». Песня вясёлая, нічога не скажу! Але следам я вывучыў песню «Падмаскоўныя вечары» і яна па гэты дзень застаецца маёй самай любімай».

Каханне ў малочным аддзеле

Мараканскія сябры вучылі рускую мову тры з паловай гады, маючы намер усё ж такі паступіць на перакладчыкаў. Але з часам у Джалала ўзніклі праблемы з фінансамі. Затое менавіта ў гэты цяжкі перыяд ён сустрэў сваю будучую жонку.

Дзяўчына была родам з Салігорска, а ў Мінску вучылася ў БДПУ імя Максіма Танка. У інтэрнацыянальнай сям’і дагэтуль ёсць самае любімае рамантычнае месца ў сталіцы — прыпынак на праспекце Ракасоўскага каля самага першага мінскага гіпермаркета «Гіпа». Менавіта там, у прадуктовай краме, і адбылася іх лёсавызначальная сустрэча.

«Калі я толькі прыехаў у Беларусь, я ўпершыню ў жыцці пакаштаваў глазураваныя сыркі, — успамінае Джалал. — Мне пашанцавала, што будучая жонка іх таксама любіла. Мы пазнаёміліся ў малочным аддзеле. Там куплялі сыркі і нечакана дакрануліся адзін да аднаго. З гэтага ўсё і пачалося».

Са сталіцы — на малую радзіму жонкі

Маладыя людзі згулялі вяселле ў Салігорску, але жыць спачатку засталіся ў Мінску, дзе здымалі кватэру. Вучобу прыйшлося часова пакінуць, каб забяспечваць маладую сям’ю.

«Я пайшоў працаваць грузчыкам і ні кроплі гэтага не саромеюся, я ганаруся гэтым вопытам, — шчыра прызнаецца мараканец. — Гэтая праца таксама дапамагла мне ў засваенні мовы. Хаця, вядома, галоўным маім настаўнікам была жонка. Мне пашанцавала: яна ведала французскую, таму першым часам мы лёгка знаходзілі агульную мову».

Пара прыняла рашэнне перабрацца з Мінска на малую радзіму жонкі. Сталічнае жыццё на невялікі заробак грузчыка пры дарагой арэндзе жылля стала непад'ёмным, а ў Салігорску якраз пуставала кватэра, якая засталася ад бабулі.

«Мы з'язджалі з Мінска з вялікім шкадаваннем, — дзеліцца Джалал. — Сталіца нам вельмі падабалася. А пераезд у незнаёмы горад — гэта заўсёды велізарны стрэс. Але ў выніку ў Салігорску я жыву ўжо 18 гадоў. Звык, асвоіўся, цяпер гэта мой родны дом. А вось сябры, з якімі я прыехаў, у краіне не засталіся: адзін не пражыў і года і з'ехаў у Іспанію, а другі праз пяць гадоў перабраўся ў Польшчу».

Вядома, першапачатковая глабальная мэта Джалала не збылася. Ён ехаў у Беларусь па якасны дыплом, разумеючы, што з еўрапейскай адукацыяй зможа заняць прэстыжную пасаду на радзіме, напрыклад, працаваць у пасольстве Марока.

«Гэтая мара засталася ў мінулым, але нічога страшнага ў гэтым няма. Затое тут у мяне з'явілася любімая сям'я, — разважае Джалал. — Пазней я ўсё ж такі паступіў у лінгвістычны ўніверсітэт, паспяхова скончыў яго і атрымаў дыплом філолага, выкладчыка французскай мовы. Я вельмі задаволены сваёй адукацыяй».

Вяртацца ў Марока Джалал з часам перадумаў сам, і на гэта ў мужчыны былі дзве высакародныя прычыны.

«Па-першае, у маіх цесця і цешчы мая жонка адзіная дачка. Вядома, яны спачатку моцна хваляваліся, каб я не павёз іх дзіця далёка на іншы кантынент. Я не крыўдзіўся, наадварот, гэта доказ таго, як моцна дачку любяць і аберагаюць. Нам хапіла паўгода, каб яны цалкам пазналі мяне, прынялі і палюбілі як роднага. Я палічыў, што з боку мужчыны будзе жорстка забіраць іх адзіную дачку далёка ад дома. Па-другое, культура Марока кардынальна адрозніваецца ад беларускай. Маёй жонцы прыйшлося б занадта доўга і цяжка там адаптавацца. Навошта падвяргаць яе такому стрэсу?»

Павялічыць

«Беларусы дабрэйшыя за мараканцаў на адну ступень»

Першы час у новай краіне Джалал шчыра не разумеў мясцовы гумар. Яму здавалася, што з-за няведання традыцый і чужой культуры з яго проста пасмейваюцца.

«Але гэта было зусім не так, — усміхаецца Джалал. — Трэба было пажыць тут гады з два-тры, каб адаптавацца, звыкнуць і ўсё зразумець. Беларускі народ — самы добры з усіх, каго я калі-небудзь сустракаў. І я кажу гэта не таму, што тут нарадзіліся мае дзеці, тут мая жонка і мае сябры. Гэта не чарговы камплімент, а чыстая праўда. Калі параўнаць мараканцаў і беларусаў, то мой родны народ, вядома, таксама добры, але беларусы ўсё адно дабрэйшыя на адну ступень».

Джалал прызнаецца, што памяняў нямала прафесій. Шэсць гадоў адпрацаваў грузчыкам, затым быў дворнікам, слесарам-рамонтнікам, а пазней перайшоў на руднікі. Цяпер ён працуе на першым рудаўпраўленні «Беларуськалія» — працуе ў аддзяленні драбнення.

«Пра ідэальную чысціню я нават казаць не буду, гэта і так усе ведаюць: Беларусь — самая чыстая краіна ў свеце, гэта неаспрэчны факт, — разважае маракканец. — Але яшчэ мне шалёна падабаецца, што ў каго ні спытай «Як маешся?», нават калі заробак у чалавека невялікі, ён заўсёды адкажа: «Усё добра!»

«Тое, што не атрымалася ў Марока, збылося тут»

Джалал прызнаецца, што ў Марока ў яго не было б ніводнага шанцу трапіць на тэлебачанне або згуляць у КВЗ, хаця ён пра гэта вельмі марыў. А ў Беларусі пасля атрымання дазволу на жыхарства перад ім адчыніліся ўсе дзверы і ўсе гэтыя жаданні нечакана збыліся.

Свой першы кубак КВЗ ён заваяваў, калі працаваў дворнікам у салігорскім дзіцячым садку №25. Тады ў гумарыстычным турніры ўдзельнічалі ўсе руднікі, а супрацоўнікі дзіцячага садка ішлі як дапаможны цэх. Джалал выйшаў на сцэну, і іх каманда з ходу ўзяла першае месца.

«А нядаўна мяне запрасілі стаць вядучым у тэлевізійную перадачу «Белыя Росы», якую здымаюць па ўсёй Беларусі. Па задумцы праекта, вядучым абавязкова павінен быць іншаземец, — дзеліцца радасцю Джалал. — Калі мне патэлефанавалі з кастынгу і зацвердзілі на ролю, я быў у шоку. Я — тэлевядучы, і буду весці праграму на рускай мове, якую я калiсьці нават не ведаў! Для мяне гэта цуд: усе мае запаветныя мары споўніліся менавіта тут, у Беларусі».

Раней Джалал лятаў на радзіму ў Марока даволі часта, але цяпер авіябілеты моцна падаражэлі. Апошні раз ён наведваў бацькоў у 2024 годзе, лётаў адзін, а да гэтага вазіў на канікулы ўсю сваю сям’ю. Родныя ў Марока шалёна сумуюць па Джалалу і яго сям’і, а сам салігорац кожны раз вязе ім з Беларусі незвычайны гасцінец — боханы чорнага нарачанскага хлеба. У Марока такога прадукту няма, і паўднёвыя сваякі ядуць яго з велізарным задавальненнем.

Сям’я ў Джалала выдатная: жонка Марыя — вопытны педагог з дзвюма вышэйшымі адукацыямі, цяпер працуе выхавальніцай у дзіцячым садку. Старэйшаму сыну Аміру ўжо 17 гадоў, ён вучыцца ў 11‑м класе, а малодшая дачка Ясміна перайшла ў 4‑ты клас. Дарэчы, у школе той факт, што іх тата — харызматычны іншаземец, аднакласнікі дзяцей прынялі вельмі пазітыўна. Пастаянна распытваюць Аміра і Ясміну, як далёка знаходзіцца Марока і як гэта — мець такую цікавую інтэрнацыянальную сям’ю.

Кулінарны шок: смятана ў супе і любоў да дранікаў

«У якую б тэму мы ні паглыбляліся, у нас усё роўна ўсё зводзіцца да гумару, — смяецца Джалал. — Памятаю, як я ўпершыню пакаштаваў боршч. Суп быў вельмі смачным, але мы з сябрамі перажылі культурны шок, калі нам прапанавалі дадаць туды смятану. Як увогуле можна яе класці ў суп?! У Марока пра гэта нават падумаць ніхто б не змог. Але мы рызыкнулі, пакаштавалі, і гэта было ашаламляльна. Зараз я боршч без смятаны наогул есці не магу».

Але галоўнай і самай палымянай гастранамічнай любоўю мараканца ў Беларусі раз і назаўжды сталі дранікі. Джалал закахаўся ў іх з першага ўкусу і прызнаўся, што есць іх як семкі.

Адзіная мясцовая страва, якая ў Джалала так і не прыжылася — гэта класічныя галубцы, хоць да лянівых галубцоў ставіцца цалкам лаяльна.

«Затое мая жонка Марыя за гэтыя гады цудоўна навучылася гатаваць традыцыйныя мараканскія стравы, — з гонарам кажа Джалал. — Яна ідэальна варыць наш нацыянальны суп харыра — гэта вельмі густы, сытны суп з турэцкім гарохам нутам, які цалкам не падобны да звыклага беларусам гарохавага супа. Яшчэ ў яе цудоўна атрымліваецца кус-кус».

Велікодныя традыцыі і тыкток-батлы

Інтэграцыя ў беларускую культуру зайшла так далёка, што інтэрнацыянальная сям’я Джалала з вялікім задавальненнем святкуе ўсе мясцовыя святы. Напрыклад, да Новага года яны пачынаюць рыхтавацца загадзя і плануюць багаты святочны стол. У Марока Новы год таксама святкуюць, але без такой важнасці — там усё праходзіць значна прасцей, звычайным хатнім чаяваннем з торцікам.

Але самым любімым святам Джалала нечакана стаў Вялікдзень.

«Я мусульманін, але я шчыра люблю беларускі Вялікдзень! — прызнаецца герой. — Я страшэнна люблю гэтыя святочныя булкі і традыцыю «біцца» фарбаванымі яйкамі».

Новай яркай старонкай у жыцці афрабеларуса стаў тыкток, адкрыць які Джалалу дапамагла яго любімая дачка Ясміна.

Спачатку мараканец проста выходзіў у жывыя эфіры і ўдзельнічаў у батлах, але хутка зразумеў, што гэта сумна. Тады Джалал праявіў творчую кемлівасць і прыдумаў уласнае інтэлектуальнае шоу ў жывым эфіры: ён праводзіць для падпісчыкаў пазнавальныя віктарыны па розных тэмах з трыма варыянтамі адказаў (у стылі знакамітай тэлегульні «Хто хоча стаць мільянерам?»), а таксама гуляе гледачамі ў анлайн-«Кракадзіла». Людзі дагэтуль захапляюцца яго харызмай у каментарыях.

«Уся гэтая папулярнасць здарылася толькі дзякуючы велізарнай падтрымцы дачкі і жонкі, — усміхаецца Джалал. — Наша мама выступае ў ролі аператара. Яны з сынам Амірам у нас людзі сціплыя і сарамлівыя, блізка да камеры падыходзіць не любяць, а вось мы з Ясмінаю — людзі смялейшыя, таму з задавальненнем запальваем у кадры!»

• 8
• 3
• 0
• 2
• 0
• 0
• 0
• 1