Азіяцкі жук-забойца прайшоў праз Расію і Украіну да Еўропы. Яго ўжо выявілі ў Беларусі — пад ударам ясені
Ясеневая смарагдавая златка (Agrilus planipennis), якую лічаць адным з самых небяспечных інвазійных лясных шкоднікаў у свеце, працягвае імкліва пашыраць свой арэал у Еўропе. Першы выпадак яе знаходжання быў выяўлены ў Беларусі некалькі месяцаў таму. Навукоўцы папярэджваюць: калі кузурка замацоўваецца на новай тэрыторыі, яна здольная за некалькі гадоў знішчыць вялікую колькасць ясеняў.
Ясеневая смарагдавая златка (Agrilus planipennis) — адзін з самых небяспечных лясных шкоднікаў у свеце. Родам яна з Усходняй Азіі, дзе насяляе Кітай, Японію, Карэйскі паўвостраў і Далёкі Усход Расіі. Аднак некалькі дзесяцігоддзяў таму жук выпадкова трапіў у Паўночную Амерыку, верагодна, разам з драўлянай упаковачнай тарай. Там ён выклікаў сапраўдную экалагічную катастрофу, знішчыўшы сотні мільёнаў ясеняў.
У апошняе дзесяцігоддзе шкоднік пачаў хутка распаўсюджвацца і ў Еўропе. Спачатку ён замацаваўся ў еўрапейскай частцы Расіі, затым у 2019 годзе быў упершыню выяўлены ва ўсходняй частцы Украіны ў наваколлях Луганска. Беларускія фітасанітарныя службы яшчэ некалькі гадоў таму папярэджвалі, што яго набліжэнне да беларускай мяжы — толькі пытанне часу. У 2024 годзе шкоднік быў зафіксаваны ў Смаленску і Бранску.
Гэтыя прагнозы спраўдзіліся ў красавіку 2026 года, калі ясеневую смарагдавую златку ўпершыню афіцыйна выявілі ў Беларусі. Паводле навукоўцаў, шкоднік быў знойдзены ў гарадскіх насаджэннях Гомеля. Мяркуецца, што ў краіну ён трапіў транспартам, а не распаўсюдзіўся натуральным шляхам.
А вось у краінах Цэнтральнай Еўропы добра бачны натуральны шлях распаўсюджання. Днямі Цэнтральны інстытут кантролю і даследаванняў сельскай гаспадаркі Славакіі паведаміў пра першае выяўленне гэтага віду ў краіне — у вёсцы каля мяжы з Украінай. Падчас планавага маніторынгу ў ферамонную пастку трапілі 18 дарослых жукоў. Раней смарагдавую златку ўжо выявілі ў Венгрыі.
Калі гэты кірунак распаўсюджвання захаваецца, наступнай пад пагрозай апынецца Польшча. У такім выпадку небяспечны шкоднік зможа трапляць у Беларусь не толькі з усходу, але і з захаду.
Дарослая асобіна мае 8,5—15 мм у даўжыню і 3—3,5 мм у шырыню. Яе цела вузкае, клінападобнай формы, а афарбоўка — смарагдава-зялёная, месцамі з залацістым і бронзавым металічным бляскам. Аднак сапраўдную пагрозу ўяўляюць яе лічынкі. Яны развіваюцца пад карой ясеняў, выгрызаючы доўгія звілістыя хады ў камбіі і знешніх пластах драўніны.
У выніку ў дрэве парушаецца рух вады і пажыўных рэчываў. Спачатку сохнуць асобныя галіны, пасля жоўкне і ападае лісце. Заражанае дрэва звычайна гіне праз тры гады, але пры масавым заражэнні гібель можа наступіць праз адзін‑два гады.
Пра прысутнасць шкодніка таксама сведчаць характэрныя D-падобныя адтуліны ў кары, праз якія дарослыя жукі выходзяць пасля завяршэння развіцця.
У Еўропе галоўнай ахвярай шкодніка стаў ясень звычайны (Fraxinus excelsior). Гэта адзін з распаўсюджаных відаў дрэў і ў Беларусі — ён расце ў лясах, гарадскіх парках, скверах і ўздоўж дарог. Менавіта таму распаўсюджванне смарагдавай златкі ўяўляе сур'ёзную пагрозу як для прыродных лясоў, так і для гарадскіх зялёных насаджэнняў.
Дарослыя жукі могуць самастойна пералятаць больш за кіламетр, але галоўную ролю ў іх распаўсюджванні на вялікія адлегласці адыгрывае чалавек. Шкоднік пераносіцца разам з драўнінай, саджанцамі і драўлянай упаковачнай тарай. Пасля таго як ён замацоўваецца на новай тэрыторыі, спыніць яго распаўсюджванне вельмі складана, таму ранняе выяўленне лічыцца галоўным спосабам абароны ясеневых насаджэнняў.
Цяпер чытаюць
«Надзея Сцяпанаўна». Мікіта Найдзёнаў апублікаваў паэму, якая нарадзілася ў Жодзінскай турме. Такога паэтычнага эпасу ў беларускай паэзіі ХХІ стагоддзя яшчэ не было66
Каментары