«Больш за 10 чалавек выехалі ў Еўропу — і гэта толькі з майго аддзялення». Рэаніматолаг з райцэнтра шчыра апісаў будні беларускай медыцыны
Мікалай (імя змененае) — анестэзіёлаг-рэаніматолаг. Некалькі гадоў ён адпрацаваў у бальніцы беларускага райцэнтра, а потым быў вымушаны пакінуць краіну. У шчырай споведзі доктар расказвае, што назіраў у райбальніцы — шмат у чым гэта люстэрка ўсяго грамадства.
«Часам пісалі прэпарат на паперы, але па факце яго не давалі пацыенту, бо яго проста не было»
Калі ты працуеш у рэанімацыі ў такім месцы, мусіш быць гатовы да ўсяго. Ёсць у мяне калегі, якія працуюць анестэзіёлагамі ў спецыялізаваных рэанімацыях у Мінску ці ў абласных гарадах. Звычайна яны працуюць толькі з абмежаванай колькасцю хваробаў — напрыклад, гэта кардыярэанімацыя.
А ў раённай бальніцы ты — універсальная машына. Аварыя, пажар, старыя людзі з хранічнымі хваробамі ці нечым экстранным накшталт інфарктаў ці інсультаў, дзеці з атручваннямі, апёкамі ці падзеннямі — усіх вязуць. Досведу вядзення дзяцей у мяне не было, гэта ўвогуле асобная спецыяльнасць, але мусіш прыстасоўвацца.
Калі праходзіш гэтую школу, робішся моцным і ў працоўным плане, і ў маральным. Тым больш што раёнам не надта надзяляюць увагу, таму заўсёды нечага дэфіцыт: абсталявання, рэагентаў, аналізаў. Пастаянна мусіш нешта прыдумляць, каб дапамагчы чалавеку ва ўмовах, калі ў цябе няма паловы таго, што трэба.
Я трапіў на працу ў гады кавіду. Шмат што тады шакавала — схаваная статыстыка, тое, колькі людзей памірала. Калі бачыш па шэсць трупаў штодзень у маленькім райцэнтры, а ты яшчэ зусім малады спецыяліст, гэта моцна б’е па псіхіцы, самаацэнцы, увогуле па ўсім. А калі нагледзеўся адразу вельмі дрэннага, потым лягчэй, бо мала што можа перабіць той досвед.
Напэўна, самае яркае, што бачыў — гэта калі хлопец на працоўным месцы стрэліў сабе ў галаву з табельнай зброі, яго прывезлі проста ў аперацыйную. Ці выратавалі яго? Вядома, што не, гэта быў прамы стрэл у галаву.
З чым я працаваў? Інсульты, інфаркты, алкашы, постаперацыйныя пацыенты і проста нейкія паталогіі, дзе трэба аперацыя. У нашым аддзяленні звычайна было разы ў два больш пацыентаў, чым яно разлічанае, і 80% з іх — дзядулі і бабулі з інсультамі.
Дэфіцыту кадраў у нас не было, але быў дэфіцыт акадэмічнасці. Сярэдняе па гадах звяно ўсё звольнілася, шмат хто выехаў з краіны, старое звяно амаль усё выйшла на пенсію. Засталіся толькі зусім старыя, то-бок няма каму вучыць моладзь.
У нашай рэанімацыі дагэтуль працуе глыбокая пенсіянерка, і нам гэта падаецца дзіўным. Гэтая праца звязаная з вялікай мабільнасцю: ты мусіш пастаянна перасоўвацца, цябе могуць выклікаць у іншыя корпусы бальніцы, і трэба туды хутка трапіць. Часам трэба прымяняць фізічную сілу, ды проста паўгадзіны чалавека пакачаць — гэта фізічная нагрузка. А людзі ў гадах не хочуць гэтым займацца.
Калі я пачаў працаваць, мой заробак з улікам розных надбавак быў недзе 800 даляраў, апошні мой заробак там быў каля 1000 даляраў.
Калі браць у сярэднім па бальніцы, то ў анестэзіёлага-рэаніматолага самыя вялікія заробкі на стаўку. Але я малады чалавек, павінен ствараць у краіне ячэйку грамадства, а на гэтыя грошы проста нерэальна існаваць. Не ўяўляю, як мог бы ўтрымліваць сям’ю, набыць кватэру ці машыну.
У нашай бальніцы хапала патрэбнага абсталявання, хаця б з боку анестэзіялогіі. Былі наркозныя апараты, апараты УГД, ШВЛ, нейкія маніторы, нават наркозныя апараты ў аперацыйных былі новыя, кітайскія. Праблема была больш у тым, што ў аддзяленнях, акрамя нашага, часта не было спецыялістаў, якія маглі б з тым абсталяваннем працаваць.
А яшчэ велізарная праблема — недахоп рэагентаў у лабараторыях, ты проста не можаш пацыенту прызначаць рэгулярныя аналізы. Мы ў рэанімацыі мусім браць аналізы штодзень, а рэагенту, напрыклад, няма, і наступны прывязуць праз некалькі дзён.
Або ёсць у нас апарат УГД, а вось спецыялісты па УГД скончыліся. Ёсць там адзін спецыяліст, які сумяшчае працу ў бальніцы з іншым месцам. Рэанімацыя робіць УГД у першую чаргу, і можа так здарыцца, што трэба нам зрабіць шмат УГД, а ён ужо выпрацаваў сваю норму на сёння. І тады ўсё, без належнай дыягностыкі лячэнне прыпыняецца.
Апараты ў нас ёсць, а расходнікаў да іх няма, або яны вельмі хутка заканчваюцца, і мы іх ледзьве паспяваем папаўняць. Ёсць такія дыхальныя контуры — гэта трубка, якая вядзе ад апарата ШВЛ да пацыента. Зразумела, што на кожнага пацыента мусіць быць свая трубка, і аднойчы ў нас тыя трубкі скончыліся. А што рабіць? Даводзілася выкручвацца, трэба ж неяк дыхаць.
Тое самае з медыкаментамі. Ёсць дзяржаўныя пратаколы лячэння, і вось ты пачынаеш лячыць паводле іх, а гэтага няма, і таго няма, і таго. І выходзіць, што з усяго пратакола ёсць толькі адзін прэпарат. Ты яго прызначаеш, а потым прыязджае праверка і пытаецца, а чаму вы не прызначылі таго і таго. Іх жа не хвалюе, што тут нічога няма.
Часам пісалі прэпарат на паперы, але па факце не давалі пацыенту, бо яго проста не было.
«Койкі займаюць алкашы, а калі даходзіць чарга да нармальных пацыентаў, для іх проста няма месца»
Адна з асноўных катэгорый, што траплялі ў рэанімацыю — гэта алкаголікі. Проста зачыніліся малпоўнікі, і калі міліцыі нешта не падабаецца, яны адразу вязуць чалавека ў бальніцу.
Таму ўсё нестандартнае — людзі з неадэкватнымі паводзінамі, вельмі агрэсіўныя — адразу ехала ў рэанімацыю. Нам трэба было проста дачакацца, пакуль чалавек працверазее. А калі ён у запоі шмат дзён, то і выходзіць з гэтага стану ён будзе доўга.
Упэўнены, што так па ўсёй краіне. Койкі займаюць алкашы, а калі даходзіць чарга да нармальных пацыентаў, для іх проста няма месца. Ты вымушаны нешта шукаць, выбіраць.
У некаторых бальніцах рэанімацыі могуць не браць такіх пацыентаў, але ў нас было не так, таму мы мусілі забіраць увогуле ўсіх. У выніку пацыентаў было ў два разы больш, чым месцаў. Проста бярэш койкі з іншых аддзяленняў, кладзеш гэтых людзей на калідор і прывязваеш, і на іх ужо няма абсталявання, манітораў.
Калі прыходзяць з выражанай інтаксікацыяй ад алкаголю, гэта не страшна, мы нават часам рызыкавалі і не бралі такіх у аддзяленне. Такія людзі проста напіліся, хутка яны працверазеюць, і ўсё будзе добра.
А калі гаворка пра запой, алкаголь можа ўплываць на іншыя сістэмы арганізма, у чалавека можа быць хранічная хвароба. І калі людзі злоўжываюць, яны вельмі часта не заўважаюць, што атрымалі нейкія траўмы. Па пратаколах ім трэба было рабіць КТ, бо часта ў іх бываюць пашкоджанні галавы ад падзенняў. І калі чалавек мае такое пашкоджанне, гэта стапрацэнтна мінімум трое сутак у рэанімацыі. І ўсё, койка занятая.
Былі ў нас і псіхічна хворыя: шызафрэнія, псіхатычныя разлады, афектыўныя, разлады ўспрымання і паводзінаў. Адкуль? Прыходзіць чалавек у псіханеўралагічны дыспансер, яму выпісваюць накіраванне, ён трапляе ў прыёмнае аддзяленне, яго кладуць да нас. Нікуды больш, акрамя як у рэанімацыю, яго нельга пакласці, бо толькі ў нас было закрытае аддзяленне з пастаянным назіраннем.
Яшчэ часам трапляюцца алкаголікі, у якіх ад доўгага ўжывання ёсць галюцынацыі. Калі ёсць галюцынацыі, гэта заўсёды спачатку шпіталізацыя ў рэанімацыю, а потым перавод у псіхіятрычную бальніцу — вядома, пасля агляду псіхіятра. Але ж псіхіятр то ёсць, то няма, і ў выніку мы самі вырашылі ладзіць такія агляды, хаця не мелі права. Потым усё-ткі з’явіўся псіхіятр, але ўсё адно гэта вялікая праблема.
Часта бывалі людзі са спробамі суіцыдаў. Але праблема ў тым, што, можа, палова такіх выпадкаў хутчэй дэманстратыўныя або такія, за якімі няма нейкіх вялікіх дыягназаў. І такі пацыент не можа знаходзіцца нідзе, акрамя рэанімацыі, і ты не можаш яго выпусціць з аддзялення без агляду псіхіятра.
Памятаю дурны выпадак. Хлапчо шаснаццаці‑сямнаццаці гадоў пасварылася з дзяўчынай і лягло ў ванну, каб нібыта вены рэзаць, напісала ёй пра гэта. Нехта выклікаў хуткую, тыя прыехалі і запісалі гэта як спробу суіцыду. Яго прымусова кладуць у рэанімацыю, і ты прыходзіш з ім гаварыць, а ён ужо кажа — маўляў, вы не падумайце, я ж не хацеў. І ўсе ўсё разумеюць, але нічога не зробіш: будзе агляд псіхіятра і запісы пра спробу суіцыду ў паперах у чалавека.
«За апошнія гады больш за 10 чалавек выехалі ў Еўропу, каб працаваць дактарамі, і гэта толькі з майго аддзялення»
Бывала, што ў нас у бальніцы дактары рызыкавалі атрымаць ВІЧ ад пацыента. Праз тое, што ёсць асветніцкая праца, большасць людзей з ВІЧ прымаюць таблеткі. Так, у іх падае вірусная нагрузка, таму нават калі яго кроў да цябе трапіць, заразіцца вельмі складана. Але часам бываюць такія пацыенты, хто не прымае таблетак, а лячыць іх усё роўна трэба.
Больш за ўсё рызыкуюць хірургі і траўматолагі, бо яны непасрэдна кантактуюць з біялагічнымі вадкасцямі. Неяк у нас медык двойчы трапіў у сябе іголкай падчас аперацыі ў пацыента з ВІЧ, а там пацыент не прымаў таблетак, і была вялікая вірусная нагрузка. Той медык псіхануў, зняў пальчаткі і проста падчас аперацыі пайшоў у інфекцыйны кабінет па прафілактычную дозу лекаў ад ВІЧ.
Часам сярод ночы ў бальніцу прыязджаюць тыя, хто мог прыехаць у яе ў любы іншы час. Прыходзяць а 12‑й ночы нейкія бабулі з павышаным ціскам, высокім цукрам ці хворымі ныркамі. Пачынаюць расказваць, чым хварэюць з 1980‑х, яшчэ і торбы прывозяць, каб іх паклалі ў бальніцу, а падстаў для шпіталізацыі там няма.
Вельмі часта прывозілі пажылых людзей, якіх ніхто не даглядае. Бывае, лечыш кагосьці, у каго няма сваякоў. А потым прыязджаюць нейкія дзеці або ўнукі з Мінска і кажуць — маўляў, засудзім вас за тое і за тое. Распачынаецца нейкі цырк, хаця гэтага чалавека знайшлі на вуліцы ў бамжацкім стане.
Калі я працаваў у бальніцы, там пазвальняліся палова спецыялістаў. У выніку на дактароў, якія засталіся, выходзіць у два разы больш працы. Адміністрацыя не зможа заўсёды закрываць дзіркі за кошт маладых спецыялістаў, таму што людзі проста больш не хочуць ісці ў медыцынскі. Рана ці позна ў бальніцы здарыцца калапс. Нешта будуць рабіць, можа, змяняць падыходы або размяркоўваць нагрузку, але ў любым выпадку будзе дрэнна.
Але мне вельмі пашчасціла працаваць у тым аддзяленні. Былі добрыя настаўнікі, цудоўныя людзі, з усімі калегамі было класна працаваць.
Пры гэтым толькі за апошнія гады больш за 10 чалавек пераехалі ў Еўропу працаваць, і гэта толькі з майго аддзялення. Ведаю яшчэ некалькіх, хто актыўна вучыць замежную мову — напэўна, людзі гэта робяць не проста так.
«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны
ПАДТРЫМАЦЬ
Каментары