Azijacki žuk-zabojca prajšoŭ praz Rasiju i Ukrainu da Jeŭropy. Jaho ŭžo vyjavili ŭ Biełarusi — pad udaram jasieni
Jasienievaja smarahdavaja złatka (Agrilus planipennis), jakuju ličać adnym z samych niebiaśpiečnych invazijnych lasnych škodnikaŭ u śviecie, praciahvaje imkliva pašyrać svoj areał u Jeŭropie. Pieršy vypadak jaje znachodžańnia byŭ vyjaŭleny ŭ Biełarusi niekalki miesiacaŭ tamu. Navukoŭcy papiaredžvajuć: kali kuzurka zamacoŭvajecca na novaj terytoryi, jana zdolnaja za niekalki hadoŭ źniščyć vialikuju kolkaść jasieniaŭ.
Jasienievaja smarahdavaja złatka (Agrilus planipennis) — adzin z samych niebiaśpiečnych lasnych škodnikaŭ u śviecie. Rodam jana z Uschodniaj Azii, dzie nasialaje Kitaj, Japoniju, Karejski paŭvostraŭ i Daloki Uschod Rasii. Adnak niekalki dziesiacihodździaŭ tamu žuk vypadkova trapiŭ u Paŭnočnuju Amieryku, vierahodna, razam z draŭlanaj upakovačnaj taraj. Tam jon vyklikaŭ sapraŭdnuju ekałahičnuju katastrofu, źniščyŭšy sotni miljonaŭ jasieniaŭ.
U apošniaje dziesiacihodździe škodnik pačaŭ chutka raspaŭsiudžvacca i ŭ Jeŭropie. Spačatku jon zamacavaŭsia ŭ jeŭrapiejskaj častcy Rasii, zatym u 2019 hodzie byŭ upieršyniu vyjaŭleny va ŭschodniaj častcy Ukrainy ŭ navakollach Łuhanska. Biełaruskija fitasanitarnyja słužby jašče niekalki hadoŭ tamu papiaredžvali, što jaho nabližeńnie da biełaruskaj miažy — tolki pytańnie času. U 2024 hodzie škodnik byŭ zafiksavany ŭ Smalensku i Bransku.
Hetyja prahnozy spraŭdzilisia ŭ krasaviku 2026 hoda, kali jasienievuju smarahdavuju złatku ŭpieršyniu aficyjna vyjavili ŭ Biełarusi. Pavodle navukoŭcaŭ, škodnik byŭ znojdzieny ŭ haradskich nasadžeńniach Homiela. Miarkujecca, što ŭ krainu jon trapiŭ transpartam, a nie raspaŭsiudziŭsia naturalnym šlacham.
A voś u krainach Centralnaj Jeŭropy dobra bačny naturalny šlach raspaŭsiudžańnia. Dniami Centralny instytut kantrolu i daśledavańniaŭ sielskaj haspadarki Słavakii paviedamiŭ pra pieršaje vyjaŭleńnie hetaha vidu ŭ krainie — u vioscy kala miažy z Ukrainaj. Padčas płanavaha manitorynhu ŭ fieramonnuju pastku trapili 18 darosłych žukoŭ. Raniej smarahdavuju złatku ŭžo vyjavili ŭ Vienhryi.
Kali hety kirunak raspaŭsiudžvańnia zachavajecca, nastupnaj pad pahrozaj apyniecca Polšča. U takim vypadku niebiaśpiečny škodnik zmoža traplać u Biełaruś nie tolki z uschodu, ale i z zachadu.
Darosłaja asobina maje 8,5—15 mm u daŭžyniu i 3—3,5 mm u šyryniu. Jaje cieła vuzkaje, klinapadobnaj formy, a afarboŭka — smarahdava-zialonaja, miescami z załacistym i bronzavym mietaličnym blaskam. Adnak sapraŭdnuju pahrozu ŭjaŭlajuć jaje ličynki. Jany raźvivajucca pad karoj jasieniaŭ, vyhryzajučy doŭhija źvilistyja chady ŭ kambii i źniešnich płastach draŭniny.
U vyniku ŭ drevie parušajecca ruch vady i pažyŭnych rečyvaŭ. Spačatku sochnuć asobnyja haliny, paśla žoŭknie i apadaje liście. Zaražanaje dreva zvyčajna hinie praz try hady, ale pry masavym zaražeńni hibiel moža nastupić praz adzin‑dva hady.
Pra prysutnaść škodnika taksama śviedčać charakternyja D-padobnyja adtuliny ŭ kary, praź jakija darosłyja žuki vychodziać paśla zaviaršeńnia raźvićcia.
U Jeŭropie hałoŭnaj achviaraj škodnika staŭ jasień zvyčajny (Fraxinus excelsior). Heta adzin z raspaŭsiudžanych vidaŭ dreŭ i ŭ Biełarusi — jon raście ŭ lasach, haradskich parkach, skvierach i ŭzdoŭž daroh. Mienavita tamu raspaŭsiudžvańnie smarahdavaj złatki ŭjaŭlaje surjoznuju pahrozu jak dla pryrodnych lasoŭ, tak i dla haradskich zialonych nasadžeńniaŭ.
Darosłyja žuki mohuć samastojna pieralatać bolš za kiłamietr, ale hałoŭnuju rolu ŭ ich raspaŭsiudžvańni na vialikija adlehłaści adyhryvaje čałaviek. Škodnik pieranosicca razam z draŭninaj, sadžancami i draŭlanaj upakovačnaj taraj. Paśla taho jak jon zamacoŭvajecca na novaj terytoryi, spynić jaho raspaŭsiudžvańnie vielmi składana, tamu rańniaje vyjaŭleńnie ličycca hałoŭnym sposabam abarony jasienievych nasadžeńniaŭ.
Ciapier čytajuć
«Strelba kali i strelić, to naŭrad ci kulamiotnaj čarhoj». Maksim Znak acaniŭ realnaść pahroz biełaruskaj prapahandy pazbavić hramadzianstva palitemihrantaŭ1212
Kamientary