«Abo na 15 hadoŭ, abo treba budzie dapamahčy krainie». Były palitviazień zajaŭlaje, što jaho zavierbavaŭ KDB i adpraviŭ u Polšču vykonvać zadańni
Były źniavoleny Vadzim Paškoŭski ŭ Polščy zrabiŭ publičnuju zajavu, kab spynić supracoŭnictva ź biełaruskaj śpiecsłužbaj.
23‑hadovaha žychara Žłobina Vadzima Paškoŭskaha sudzili pavodle artykuła 342 Kryminalnaha kodeksa (udzieł u dziejańniach, jakija hruba parušajuć hramadski paradak) za ŭdzieł u pratesnaj akcyi ŭ Žłobinie paśla sfalsifikavanych uładaj vybaraŭ 9 žniŭnia 2020 hoda. Spačatku jaho nakiravali adbyvać pakarańnie va ŭstanovu adkrytaha typu № 24 u Hrodnie, ale paźniej jamu zrabili bolš žorstkimi ŭmovy adbyvańnia pakarańnia i pieraviali ŭ kałoniju № 17 u Škłovie. Jon raskazaŭ svaju historyju, piša «Homielskaja viasna».
Źniavoleńnie i vyzvaleńnie
«Mianie pakarali za ŭdzieł u akcyi pratestu 9 žniŭnia 2020 hoda ŭ Žłobinie. Ale tady mianie nie złavili. Kryminalnuju spravu suprać mianie zaviali tolki praz čatyry hady. Jany vyznačyli maju asobu pa videa, jakoje tady zdymali milicyjanty. Na «chimii» na mianie biez daj pryčyny pačali cisnuć, prypisvać parušeńni i ŭ vyniku pieraviali ŭ kałoniju ŭ Škłoŭ.
Paśla vyzvaleńnia ŭ śniežni 2025 hoda mnie ŭdałosia ŭładkavacca na pracu pa śpiecyjalnaści. Pa adukacyi ja inžynier-raspracoŭščyk technałahičnych pracesaŭ. Praz maju «ekstremisckuju» sudzimaść na dziaržaŭnyja zavody mianie nie brali. Tamu ja ŭładkavaŭsia na pryvatnaje pradpryjemstva mižnarodnaha kancerna Kronospan u Mahilovie.
Ludzi ŭ cyvilnym
Ź ciaham času ŭ mianie skłalisia napružanyja adnosiny z dyrektaram pradpryjemstva, i ja vyrašyŭ zvolnicca. Adnak kiraŭnictva nie chacieła mianie adpuskać. I voś adnojčy kiraŭnictva zavoda nibyta pahadziłasia padpisać maju zajavu na zvalnieńnie. Ja pryjechaŭ na zavod, a akazałasia, što tam mianie čakali dvoje mužčyn u cyvilnym adzieńni. Paźniej ja daviedaŭsia, što načalnik słužby biaśpieki hetaha pradpryjemstva — były supracoŭnik niejkaj siłavoj struktury.
Tyja ludzi nie pakazali mnie nijakich dakumientaŭ, skazali, što nam treba pajechać parazmaŭlać. Mianie pasadzili ŭ mašynu i zavieźli ŭ budynak upraŭleńnia KDB pa Mahiloŭskaj vobłaści. Tady ja zrazumieŭ, što heta za ludzi. Ja pytaŭsia ŭ ich, što zdaryłasia, što ja narabiŭ, ale jany nie adkazvali.
Užo ŭ kabiniecie ŭ KDB jany pytalisia ŭ mianie, za što ja siadzieŭ, ci atrymlivaŭ ja niejkuju dapamohu ad pravaabarončych arhanizacyj, ci atrymlivaŭ praduktovyja pieradačy. Potym mianie pavieźli ŭ inšy budynak, i tam ja prachodziŭ palihraf. Tam užo pytalisia, ci źviazany ja z zamiežnymi śpiecsłužbami, ci zajmajusia ekstremisckaj dziejnaściu i ŭsio takoje.
Paśla palihrafa mianie zavieźli ŭ arandavanuju kvateru, dzie ja žyŭ u Mahilovie. Tam jany praviali pieratrus. Ale heta adbyvałasia biez paniatych, bieź niejkich sankcyj — prosta sami zajšli, usio pieratreśli. Zabrali ŭ mianie noŭtbuk i telefon.
Viarboŭka
Potym mianie znoŭ pryvieźli ŭ toj samy kabiniet va ŭpraŭleńni KDB. I adzin z tych ludziej u cyvilnym kaža mnie: «Karaciej, raskład taki: abo ty siońnia idzieš dadomu, ale tabie daviadziecca pajechać u kamandziroŭku, abo ty siońnia dadomu nie pojdzieš, tamu što na tvaim noŭtbuku vielmi šmat fajłaŭ i ŭ nas jość padstavy padazravać, što ty zajmaješsia pramysłovym špijanažam».
A ja, jašče kali vučyŭsia ŭ BDTU, rabiŭ šmat čarciažoŭ, roznych fajłaŭ, źviazanych z vytvorčaściu. I voś jany heta pierakrucili ŭ toj špijanaž. I tamu skazali: «Abo na 15 hadoŭ, abo treba budzie dapamahčy krainie».
Ja skazaŭ, što nie chaču ŭ turmu. I jany mnie skazali: «Tady ciapier viartajsia dadomu, my z taboj źviažamsia».
Heta było 30 lipienia. I ja pajechaŭ dadomu ŭ Žłobin. A 3 žniŭnia jany skazali mnie viarnucca ŭ Mahiloŭ i čakać sustrečy.
Paśla hetaha jany zaŭsiody sustrakalisia sa mnoj sami i na vulicy. Užo padčas pieršaj sustrečy jany zrabilisia vielmi pryjaznymi, ton ichnich razmoŭ mocna źmianiŭsia. Jany mianie chvalili, kazali: «Ty małajčyna, ty zrabiŭ pravilny vybar». I dalej jany patłumačyli mnie, čaho kankretna ad mianie chočuć.
Jany skazali, što mnie treba vyjechać u Polšču i tam prosta žyć, kantaktavać ź ludźmi i pieryjadyčna raskazvać im, jak u mianie spravy i z kim ja kantaktuju. I skazali, što samaje hałoŭnaje — ni pry jakich abstavinach nikomu, asabliva ŭ Polščy, nikoli nie kazać pra hety fakt. Bo, maŭlaŭ, jak tolki ja kamuści pra heta skažu, majo žyćcio skončycca, tamu što Polšča adrazu mianie vykinie nazad, a jany adrazu mianie sustrenuć, i dalej užo ja musiŭ sam zrazumieć, što budzie.
Kantralavanaja suviaź z pravaabaroncami
Potym jany ź niejkaha Telegram-akaŭnta pačali dasyłać spasyłki na ŭsie pravaabarončyja arhanizacyi, jakija jość u Polščy, z ukazańniami, kamu što pisać. Jak jany patłumačyli, mnie treba było prosta vieryfikavacca.
Ja maksimalna chacieŭ usio heta adciahnuć. Bo ja nie ŭjaŭlaŭ, što ŭ takoj situacyi rabić. I kali ja kamuści pisaŭ, to namahaŭsia zrabić tak, kab mnie prosta admovili i ŭsio heta skončyłasia.
Ja napisaŭ u BySol, bo jany skazali mnie, što treba atrymać ad BySol vypłatu. Ja pisaŭ u BySol — heta ciahnułasia niedzie da 20 žniŭnia. Ale ja im kazaŭ, što ŭ mianie niama nijakich kantaktaŭ u Polščy, ja nie viedaju, dzie mnie ŭziać rachunak. I ŭ vyniku BySol mnie ničoha nie pieraličyŭ.
I na niejki čas jany zacichli. Ja ŭžo padumaŭ, što ŭsio skončyłasia. Ale ŭ niejki dzień jany mnie znoŭ pišuć i kažuć: «Ciapier tabie treba napisać u «Viasnu» i spytać užo, jak tabie vyjechać».
Kali ja napisaŭ u «Viasnu», mnie adtul paraili źviarnucca pa humanitarnuju polskuju vizu ŭ polski kansulat u Minsku. I kadebisty napisali mnie, jak skłaści hety list. I kab ja napisaŭ, što mianie prosta zvolnili, bo ja byŭ u śpisie «ekstremistaŭ». I skazali nikomu nie kazać, što mianie zabraŭ z pracy KDB.
Ja padaŭ zvarot u kansulat 2 vieraśnia. A 3 vieraśnia mnie pryjšoŭ stanoŭčy adkaz z konsulstva, paviedamili, što ja mahu pryjazdžać. I 8 vieraśnia ja pajechaŭ u Minsk padavać dakumienty.
Adrazu paśla hetaha ja jašče napisaŭ u šełtar. Adras hetaha šełtara mnie skazali ŭ «Viaśnie» paznačyć u zajavie na vizu jak adras, kudy ja pajedu ŭ Polščy. I potym ja znajšoŭ u internecie kantakty hetaha šełtara, śpisaŭsia ź imi i čakaŭ atrymańnia vizy.
Pierad atrymańniem vizy jany na čarhovaj sustrečy pačali ŭžo davać mnie kankretnyja instrukcyi. Kazali, kab ja, jak pryjedu, nikomu nie raskazvaŭ pra supracoŭnictva, kab prosta žyŭ, lehalizoŭvaŭsia i abrastaŭ suviaziami. Tłumačyli sposab suviazi — praz Telegram i VPN.
I dalej jany patłumačyli mnie, što treba, kab toj čałaviek, jaki budzie sa mnoj praz Telegram kantaktavać, byŭ dla mianie nibyta starym siabram. I dla hetaha jamu patrebnaja niejkaja bijahrafija. Jany sami pačali prydumlać jamu hetuju bijahrafiju i historyju našaha znajomstva.
Takim čynam u jaho atrymałasia lehienda, što jon moj były adnakłaśnik, ź jakim my siabrujem sa škoły, nibyta razam hulajem u anłajn-hulni i časam abmieńvajemsia roznymi aniekdotami i miemami. Jon stvaryŭ inšy akaŭnt u Telegram i pačaŭ zasypać mianie adtul miemami i aniekdotami.
Jašče, pavodle ichnich instrukcyj, kali sa mnoj tam niešta zdarycca, ja pavinien usio admaŭlać i kazać, što heta prosta moj siabar.
Jašče była ŭmova, što, kali sa mnoj niešta zdarycca, ja mušu źmianić avatarku ŭ TikTok. Taksama mnie zahadali terminova zamianić pašpart, bo da zakančeńnia terminu jaho dziejańnia zastavałasia dva hady, i ja terminova zamianiŭ pašpart.
Vyjezd u Polšču
Paśla atrymańnia vizy ja kupiŭ kvitki da Varšavy. Pryčym toj kadebist skazaŭ mnie, na jakuju datu ich kuplać. Ja nie viedaju, z čym heta było źviazana, ale jany mnie jašče ŭ tym kabiniecie ŭ samym pačatku kazali, što ŭ mianie zabarona na vyjezd, i, vidać, da toj daty hetuju zabaronu źniali. Ale ja dakładna hetaha nie viedaju.
Unačy 3 kastryčnika ja zajechaŭ u Polšču. I ja adrazu płanavaŭ pajści ŭ polskuju słužbu, jakaja zajmajecca biaśpiekaj. Bo jašče kali byŭ u Biełarusi, razumieŭ, što hetym zajmacca nie budu. Ale ŭ toj ža čas ja razumieŭ, što, kali jany zrazumiejuć, što ja niešta suprać ich zadumvaju, to ja ŭžo nie zmahu vyjechać.
Mienavita tamu ja bajaŭsia jašče ź Biełarusi niejak papiaredzić tych, z kim pierapisvaŭsia, bo raptam jany pastavili mnie ŭ telefon niejkuju prahramu, jakaja moža adsočvać majo listavańnie. I kali ja ŭžo zajechaŭ u Polšču, toj supracoŭnik KDB praz toj akaŭnt u Telegram praciahvaŭ zakidvać mianie miemami dy aniekdotami. Ja jaho nie błakavaŭ, kab, kali pajdu ŭ polskuju śpiecsłužbu, moh pakazać im toj akaŭnt i pierapisku.
Ale mnie sapraŭdy było vielmi strašna, ja nie viedaŭ i ciapier nie viedaju, jakija mohuć być nastupstvy. I ŭ vyniku ja vyrašyŭ zrabić publičnuju zajavu i raskazać usio jak jość, kab «abnulić» usie hetyja zadańni i płany KDB. Ja vyrašyŭ dla hetaha źviarnucca ŭ «Viasnu», bo kantakt z hetaj arhanizacyi byŭ sa mnoj ad samaha pačatku.
Ja chaču publična zajavić pra toje, što sa mnoj adbyłosia, i admovicca ad luboha supracoŭnictva z KDB Biełarusi».
Kamientary