Журналісты-лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру: што яны пісалі пра Беларусь
8 кастрычніка Нобелеўскі камітэт назваў лаўрэатаў прэміі міру за 2021 год. Узнагароду атрымалі журналісты — філіпінка Марыя Рэса і расіянін Дзмітрый Муратаў.
На прэмію прэтэндавалі 234 чалавекі і 95 арганізацый, сярод фаварытаў былі Святлана Ціханоўская, Сусветная арганізацыя аховы здароўя, Аляксей Навальны, Грэта Тунберг. У параўнанні з імі кандыдатуры Рэсы і Муратава не так прываблівалі ўвагу. Але яны таго вартыя. Да таго ж выданні гэтых журналістаў у свой час не прайшлі міма падзей у Беларусі. Мы паглядзелі, што Рэса і Муратаў пісалі пра Беларусь.
Рэса: асвятленне беларускіх пратэстаў і аналітыка
Марыя Рэса — 58-гадовая рэпарцёрка з Філіпін. У 2012 годзе яна заснавала медыярэсурс Rappler.com, якім кіруе і цяпер. Сайт Рэсы набыў вядомасць праз аналітычныя тэксты і складаныя расследаванні, цяпер старонка рэсурсу на Facebook мае 4,5 мільёна падпісчыкаў. Гэта адно з нешматлікіх філіпінскіх медыя, што актыўна крытыкуюць рэжым кіраўніка краіны Радрыга Дутэртэ.
Рэса шмат разоў аказвалася абвінавачанай у судзе, і, як кажа журналістка, абвінавачванні маюць пад сабой палітычную падаплёку. Філіпінскія ўлады сцвярджаюць, што ўсе абвінавачванні ў бок журналісткі законныя.
Здаецца, Філіпіны і Беларусь — краіны, што зусім далёкія адна ад адной. Але ж гэта не перашкаджала Rappler асвятляць беларускія пратэсты і нават аналізаваць іх.
Так, 21 жніўня мінулага года на рэсурсе спадарыні Рэсы выйшаў тэкст пад назвай «Народная ўлада ў Беларусі: чаму яна можа навучыць філіпінцаў?». Тэкст адсылае да серыі пратэстаў у 1986 годзе на Філіпінах, што выклікалі адхіленне ад ўлады аўтарытарнага лідара Фердынанда Маркаса.
Аўтар Rappler знаходзіць шмат падабенстваў паміж Лукашэнкам і філіпінскімі палітыкамі. Як і Маркас, Лукашэнка кіруе краінай больш за два дзесяцігоддзі.
Суперніцай Маркаса на апошніх у яго кар’еры выбарах стала жанчына сярэдняга ўзросту, Карасон Акіна, жонка вядомага філіпінскага апазіцыянера Бенінья Акіна (успомніце гісторыю Ціханоўскіх), што быў забіты за 2,5 года да выбараў.
Уласна цяперашнія беларускія пратэсты і філіпінскую Рэвалюцыю народнай улады таксама шмат у чым можна параўнаць, як пісаў Rappler. Сярод падабенстваў — існаванне ў краіне антыліберальных інстытуцый, эканамічны спад і наступствы выбараў, што паўплывалі на ход пратэстаў.
Экспертка, што параўноўвала для выдання беларускія і філіпінскія падзеі, лічыць, што беларусам ёсць у чым навучыцца ў філіпінскіх рэвалюцыянераў. Па-першае, пратэст павінны быць бесперапынным і ўстойлівым, каб на яго звярнулі ўвагу Расія і/ці НАТА. І па-другое, рух за дэмакратызацыю ў грамадстве таксама павінны быць устойлівым.
Муратаў: інтэрв’ю з лідарамі апазіцыі, рэпартажы і ліст салідарнасці
У 1993 годзе Дзмітрый Муратаў стаў адным з заснавальнікам «Новай газеты» — на сёння аднаго з нешматлікіх незалежных выданняў, што яшчэ даступныя ў Расіі. «НГ» рэгулярна праводзіць расследаванні па меркаваных выпадках карупцыі і іншых злоўжыванняў з боку чыноўнікаў, а таксама распавядае пра людзей, што пацярпелі праз парушэнні сваіх правоў з боку расійскіх уладаў.
Згодна з Камітэтам па абароне журналістаў, шэсць рэпарцёраў «Новай газеты», у тым ліку і Ганна Паліткоўская, былі забітыя за сваю працу. Само выданне таксама падвяргаецца пагрозам і ціску, у тым ліку за расповед пра парушэнні правоў чалавека ў Чачні.
Выданне Муратава хоць і з’яўляецца расійскім, але прысвячае шмат увагі падзеям у Беларусі. «Новая газета» рабіла інтэрв’ю са Святланай Ціханоўскай і Марыяй Калеснікавай, асвятляла начныя пратэсты жніўня мінулага года і разгон пратэстаў на вуліцы Арлоўскай у Мінску ў кастрычніку мінулага года, калі АМАП адкрыў агонь паверх галоў пратэстоўцаў. У 2021 годзе «НГ» распавядалі пра масавыя летнія вобшукі і пра прымусовую пасадку самалёта з актывістам Раманам Пратасевічам, які пасля таго быў арыштаваны.
Сам Дзмітрый Муратаў яшчэ ў верасні 2020 года выказаў падтрымку беларусам. Зрабіў ён гэта праз падпісанне адкрытага ліста расійскай інтэлігенцыі пра сітуацыю ў Беларусі — дарэчы, сам гэты ліст быў апублікаваны на платформе «Новай газеты». Падпісанты звароту выказалі салідарнасць з беларускім народам і занепакоенасць гвалтам з боку дзейных уладаў Беларусі.
Яшчэ адна дэталь: у сваім лісце падпісанты звярталі ўвагу расійскіх уладаў на тое, што падтрымка Лукашэнкі з боку Расіі можа дрэнна адбіцца на ўзаемаадносінах дзвюх краін. На іх думку, задача Расіі як партнёра Беларусі — спрыяць вызваленню ўсіх зняволеных беларускіх пратэстоўцаў і спыненню гвалту, а таксама паважаць палітычныя правы беларускіх грамадзян.
Чытайце таксама: «Часта пытаюць: «Чаму вы ўжо не здасцеся?» Я адказваю: «Проста не маем права». Гутарым са Святланай Ціханоўскай напярэдадні Нобеля
23‑гадовага афіцэра брыгады спецназа асудзілі на 19 гадоў за «здраду дзяржаве»17
23‑гадовага афіцэра брыгады спецназа асудзілі на 19 гадоў за «здраду дзяржаве»
«Людзі каментавалі, што сальманела ўвайшла ў чат». Беларус паехаў працаваць у Крэмніевую даліну — і стаў кулінарным блогерам на 28 мільярдаў праглядаў88
Каментары