Źnižeńnie naradžalnaści zvyčajna ličać pahrozaj dla ekanomiki praz stareńnie nasielnictva i niedachop pracoŭnaj siły. Adnak u doŭhaterminovaj pierśpiektyvie jano moža mieć i supraćlehły efiekt: budzie spryjać chutčejšamu ŭkaranieńniu novych technałohij, rostu pradukcyjnaści pracy i zarobkaŭ u raźliku na adnaho rabotnika.

Na praciahu mnohich hadoŭ ekanamisty papiaredžvali, što padzieńnie naradžalnaści stanie surjoznaj prablemaj dla bolšaści raźvitych krain. Mienšaja kolkaść dziaciej aznačaje mienš ludziej, jakija ŭ budučyni buduć pracavać, płacić padatki i ŭtrymlivać usio bolš šmatlikaje pažyłoje nasielnictva.
Adnak, jak piša The Telegraph, hrupa ekanamistaŭ ź Vialikabrytanii i ZŠA, u tym liku łaŭreat Nobieleŭskaj premii Daron Adžemahłu, prapanuje inšuju interpretacyju. Na ich dumku, padzieńnie naradžalnaści ŭ doŭhaterminovaj pierśpiektyvie moža zrabić hramadstva bahaciejšym, a kožnaha rabotnika — bolš pradukcyjnym.
«Niama pramoj zaležnaści pamiž źmianšeńniem kolkaści ludziej i paharšeńniem stanu ekanomiki», — adznačaje adzin z aŭtaraŭ daśledavańnia, prafiesar ekanomiki Łondanskaj škoły biźniesu Endru Skot. Pavodle jaho, źnižeńnie naradžalnaści viadzie da pavyšeńnia tempaŭ rostu i zarobkaŭ u raźliku na adnaho rabotnika.
Zhodna z teoryjaj aŭtaraŭ, ekanomika zdolnaja prystasoŭvacca da demahrafičnych źmien šlacham ukaranieńnia technałohij. Kab zachavać abjomy vytvorčaści kampanii vymušanyja adnačasova ŭkładvać bolš srodkaŭ u aŭtamatyzacyju i novyja technałohii, a taksama pavyšać zarobki, kab pryciahnuć i ŭtrymać supracoŭnikaŭ. U vyniku pradukcyjnaść pracy raście, i ekanomika moža padtrymlivać raniejšy ŭzrovień vytvorčaści navat pry mienšaj kolkaści rabotnikaŭ.
Na dumku daśledčykaŭ, heta dobra vidać na prykładzie krain Uschodniaj Azii. U Japonii, dzie sumarny kaeficyjent naradžalnaści składaje kala 1,1, u Paŭdniovaj Karei — kala 0,7, a na Tajvani — mienš za adno dzicia na žančynu, adnačasova nazirajecca adzin z samych vysokich u śviecie ŭzroŭniaŭ aŭtamatyzacyi vytvorčaści.
Pavodle acenak Šviejcarskaha daśledčaha instytuta Pictet, u Japonii, Paŭdniovaj Karei i Kitai na kožnuju tysiaču rabotnikaŭ prypadaje bolš za 40 pramysłovych robataŭ — amal u čatyry razy bolš za siaredniesuśvietny pakazčyk.
Asabliva chutka hety praces adbyvajecca ŭ Kitai, dzie nasielnictva ŭžo pačało skaračacca, a stareńnie hramadstva pahłyblajecca. Pavodle acenak Barclays, užo ŭ najbližejšaje dziesiacihodździe krainie budzie brakavać kala 37 miljonaŭ rabotnikaŭ. Kab kampiensavać hety deficyt, kitajskija kampanii aktyŭna ŭkładvajuć srodki ŭ raspracoŭku i ŭkaranieńnie čałaviekapadobnych robataŭ.

Analityki Barclays prahnazujuć, što da 2035 hoda jany buduć vykonvać abjom pracy, ekvivalentny prykładna 4% siońniašniaj pracoŭnaj siły krainy. Pavodle demahrafičnych prahnozaŭ, da kanca stahodździa nasielnictva Kitaja moža skaracicca prykładna ŭdvaja — da 630 miljonaŭ čałaviek.
Aŭtary daśledavańnia taksama pravieryli, ci nie tłumačycca ekanamičny rost u hetych krainach inšymi pryčynami — naprykład, pavyšeńniem uzroŭniu adukacyi abo bolš šyrokim udziełam žančyn u rynku pracy. Ich analiz pakazaŭ, što hetyja faktary nie mohuć całkam rastłumačyć naziranyja tendencyi.
Na dumku daśledčykaŭ, svaju rolu moža adyhryvać i toje, što baćki, jakija hadujuć adnaho abo dvuch dziaciej zamiest vialikaj siamji, majuć bolš mahčymaściaŭ dla pracy i prafiesijnaha raźvićcia. Adnačasova i siemji, i dziaržava mohuć układvać bolš srodkaŭ u adukacyju, zdaroŭje i raźvićcio kožnaha dziciaci.
Nievypadkova krainy, jakija zajmajuć viadučyja pazicyi ŭ rejtynhach jakaści školnaj adukacyi, časta adnačasova majuć i adzin z samych nizkich uzroŭniaŭ naradžalnaści. Na dumku aŭtaraŭ, heta moža być źviazana z tym, što na kožnaha čałavieka — i z boku siamji, i z boku hramadstva — prypadaje bolš resursaŭ.
Daśledčyki taksama źviartajuć uvahu na svojeasablivy paradoks sučasnaści. Z adnaho boku, mnohija papiaredžvajuć pra budučy niedachop rabotnikaŭ z-za nizkaj naradžalnaści. Ź inšaha — prahnazujuć, što štučny intelekt i robaty pazbaviać ludziej miljonaŭ pracoŭnych miescaŭ. Na dumku aŭtaraŭ, hetyja dźvie tendencyi častkova ŭraŭnavažvajuć adna adnu, tamu demahrafičny spad nie varta aŭtamatyčna ŭsprymać jak ekanamičnuju katastrofu.
Dla Biełarusi hetaja teoryja pakul vyhladaje chutčej jak pradmiet dyskusii, čym jak hatovy scenar raźvićcia. Pavodle aficyjnych danych, u 2025 hodzie sumarny kaeficyjent naradžalnaści ŭ krainie skłaŭ 1,1 dziciaci na žančynu, a ŭ Minsku apuściŭsia da 0,6 — adnaho z samych nizkich pakazčykaŭ u śviecie. Adnak efiekt, pra jaki havorać ekanamisty, mahčymy tolki pry chutkim roście pradukcyjnaści pracy, maštabnaj aŭtamatyzacyi i šyrokim vykarystańni sučasnych technałohij. Biez hetaha skaračeńnie kolkaści ludziej pracazdolnaha ŭzrostu, chutčej za ŭsio, budzie aznačać dla ekanomiki nie pieravahu, a dadatkovyja ciažkaści.
Ciapier čytajuć
Biełaruś užo nie tolki pra palitviaźniaŭ. Z čym Śviatłana Cichanoŭskaja pajechała na adzin z hałoŭnych forumaŭ pa biaśpiecy ŭ ZŠA i što tam rabiŭ Siarhiej Cichanoŭski
Kamientary
Kraina ź jakoj masava vviezžaje moładź, dzie masava zakryvajecca predprynimalnicki biznes, dzie kvitnieje teror i represii, a na čale krainy staić siamiejka karupcyjanieraŭ - jeść vyklučeńnie luboj narmalnaści. Heta dehradacyja, zaniapad, źnižeńnie luboj ekanamičnaj aktyŭnaści i adsutnaść lubych pierśpiektyŭ.