Masiŭny kamienny kryž nibyta ŭziaty z časoŭ biełaruskaha siaredniaviečča. Kožny vysiečany na im simvał ščylna pieraplatajecca ź fiłasofijaj i słavutymi pjesami samoha piśmieńnika.
Alaksiej Dudaraŭ pajšoŭ z žyćcia ŭ lutym 2023 hoda i byŭ pachavany na Uschodnich mohiłkach Minska. Letam 2024 hoda na jaho mahile pastavili pomnik, stvorany viadomym biełaruskim skulptaram Iharam Zasimovičam.
Kampazicyja manumienta pabudavana na kantraście formaŭ i faktur hranitu. U asnovie lažyć hieamietryčna pravilny, paliravany trapiecyjepadobny pastamient z ružavata-karyčnievaha kamieniu. Nadpis na im maksimalna łakaničny: «Alaksiej Dudaraŭ / Dramaturh» i daty žyćcia (06.VI.1950 — 27.II.2023).
A voś nad im uzvyšajecca masiŭny kryž sa śvietłaha, šurpataha hranitu. Jaho krai naŭmysna niaroŭnyja, nieidealnyja, što nadaje kamieniu duch pryrodnaści i hłybokaj archaiki. Takija kryžy možna pabačyć na staradaŭnich viaskovych niekropalach.
Na piarednim baku vysiečany tradycyjny biełaruski šaścikancovy kryž. Jaho centralnaja, vialikaja pierakładzina maje śpiecyfičnuju formu: jana nadaje vyjavie antrapamorfnaje padabienstva z čałaviekam, jaki šyroka raskinuŭ ruki.
Adnačasova hety siłuet vielmi nahadvaje dziaržańnie i hardu miača, uvatknutaha ŭ ziamlu. Mienavita taki vobraz rycarskaha miača, uvatknutaha vastryjom uniz, byŭ źmieščany na vokładcy knihi Dudarava «Kniaź Vitaŭt», tak što jaho možna ličyć adsyłkaj da najvažniejšaha histaryčnaha tvora aŭtara.
Abapał vysiečanaha kryža źmieščanyja kruhłyja miedaljony z antrapamorfnymi vyjavami Sonca i Miesiaca. A vierchni miedaljon kryža źmiaščaje chryzmu (☧) — staražytnuju manahramu Chrysta, jakaja składajecca z hrečaskich litar Ch i R, azdoblenaja litarami Alfa i Amieha, simvał pačatku i kanca ŭsiaho isnaha, zhodna z Apakalipsisam.
Kali abyści pomnik zzadu, možna ŭbačyć vysiečany na kamieni karotki, praniźlivy tekst:
Adžyŭ svajo čałaviek
Pryjšła jaho noč
Pryjšoŭ naš viečar
Heta finalnyja słovy z samaha znakamitaha tvora Alaksieja Dudarava — pjesy «Viečar» (1983). Ich pramaŭlaje hieroj trahikamiedyi Vasil (Mulcik) — śvietły, mudry stary, jaki dažyvaje svoj viek u niepierśpiektyŭnaj vioscy. U pjesie Mulcik maje ŭłasnuju «kasmahaničnuju sistemu»: jon razmaŭlaje z Soncam, dziakuje jamu za žyćcio, za radaść i navat za ślozy, vieračy, što paśla śmierci čałaviečaja duša «pojdzie na Sonca».
Manumient idealna adpaviadaje asobie Alaksieja Dudarava. Vychadziec ź sialanskaj siamji, jon zaŭsiody adčuvaŭ hłybinnuju suviaź ź biełaruskaj ziamloj i jaje historyjaj.
Žyvy kamień ź jaho pryrodnaj fakturaj i vysiečanymi ŭručnuju simvałami supraćstaić biazdušnym čornym plitam z habra-dyjabazu, dzie partrety i nadpisy štampujucca łaziernaj hraviroŭkaj na pramysłovych stankach. Apošnija zachoplivajuć navat takija vysoka prestyžnyja mohiłki, jak Uschodnija, jakija možna ličyć nacyjanalnym niekropalem. Pomnik Alaksieju Dudaravu atrymaŭsia takim ža, jakimi byli jaho pjesy, — sapraŭdnym, stvoranym na padmurku biełaruskaj historyi i tradycyj.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Kamientary