Ź Minska na plaž — usiaho za 7 chvilin. Jak minčuki latali na Minskaje mora samalotami
«U niadzielu, 2 červienia, i ŭ kožnuju nastupnuju niadzielu Minski aeraport pravodzić pieravozku pracoŭnych na samalotach An-2 na bierah Minskaha mora i nazad». Siońnia abjava z maja 1963 hoda pra toje, što dabracca ź Minska na plaž možna było na samalocie ŭsiaho za siem chvilin, vyhladaje nievierahodna.
Jašče bolš ździŭlajuć intervały pamiž rejsami — usiaho 10—15 chvilin. Pry hetym paloty vykonvalisia ceły dzień: z 8:30 da 20:00, piša Onliner.by.
Košt takoha karotkaha pieralotu źmianiaŭsia. Da hrašovaj reformy ŭ studzieni 1961 hoda darosły bilet kaštavaŭ 7 rubloŭ, dziciačy — 3 rubli 50 kapiejek.
Paśla denaminacyi miesca ŭ samalocie stała kaštavać 1 rubiel (a nie 70 kapiejek, u jakija pieratvarylisia b 7 rubloŭ), a dziciačy bilet — 50 kapiejek (zamiest mahčymych 35).
Takim čynam, pieralot faktyčna padaražeŭ.
Ci byŭ rubiel za karotki rejs u pryharad vialikimi hrašyma?
Prajezd u haradskim aŭtobusie ŭ Minsku tady kaštavaŭ 5 kapiejek, tamu palot abychodziŭsia ŭ 20 razoŭ daražejšym. Kali paraŭnać z sučasnym koštam tałona na aŭtobus u stalicy (1,10 rubla), taki pieralot siońnia kaštavaŭ by kala 22 rubloŭ.
Da Minskaha mora možna było dajechać i pryharadnym aŭtobusam. Košt bileta zaležaŭ ad adlehłaści i składaŭ prykładna 10—20 kapiejek.
Z taho času mnohaje źmianiłasia. Staličny aeraport, adkul adpraŭlalisia hetyja rejsy, sastupiŭ miesca vialikamu žyłomu kompleksu. Ad jaho zastaŭsia tolki budynak aeravakzała. Ale ci možna siońnia adšukać ślady aeradroma kala plažaŭ Zasłaŭskaha vadaschovišča? I ci isnavaŭ jon uvohule?
Žurnalisty Onliner parazmaŭlali z krajaznaŭcami, jakija mierkavali, što były aeradrom znachodziŭsia na miescy sučasnaj aŭtastajanki kala Zasłaŭskaha vadaschovišča. Jana raźmieščana na vulicy Aziornaj pamiž trecim plažam i centram vietraznaha sportu. Na starych kartach u hetym miescy sapraŭdy vidać vialikuju adkrytuju placoŭku.
Hetuju viersiju padmacoŭvała paviedamleńnie na forumie Onliner: «Placoŭka dla pasadki była pobač z restaranam «Zasłaŭl». Potym tam było futbolnaje pole. A ciapier užo niešta budujuć».
Bieły budynak restarana «Zasłaŭl», jaki nahadvaŭ marski łajnier, pamiatajuć mnohija minčuki. Jon znachodziŭsia kala treciaha plaža. Restaran bolš za dvaccać hadoŭ byŭ adnym z samych papularnych miescaŭ adpačynku na Minskim mory, ale zakryŭsia ŭ 1990-ch. Paźniej budynak staŭ viadomaj zakinutaj słavutaściu, jakuju źnieśli ŭ 2018 hodzie. Ciapier na hetym miescy raźmiaściŭsia pasiołak darahich vił z SPA-kompleksam.
Jašče niadaŭna ŭ vakolicach Minskaha mora było i inšaje miesca, źviazanaje z avijacyjaj. Kala adnaho ź plažaŭ vadaschovišča Krynica jašče dva z pałovaj hady tamu stajaŭ sapraŭdny An-2. Jon nieviadoma adkul źjaviŭsia ŭ pačatku 2020‑ch hadoŭ i chutka staŭ papularnaj fotałakacyjaj dla adpačyvalnikaŭ i amataraŭ avijacyi. Na žal, samalot pastupova razrabavali vandały.
Kamientary na «Jandeks Kartach» dobra pieradavali jaho los: ad zachoplenych vodhukaŭ pra «ptušku» da sumnaha: «Samalot užo amal razabrali na zapčastki». A paśla źjaviŭsia karotki zapis: «Samalota niama».
Mahčyma, mienavita tam kaliści byŭ aeradrom? Takoje mierkavańnie ŭźnikała, ale vyhladaje małavierahodnym.
Pa-pieršaje, vadaschovišča Krynica źjaviłasia prykładna na dvaccać hadoŭ paźniej za Zasłaŭskaje. Pa-druhoje, toj An-2 byŭ vielmi padobny da samalota, jaki ŭ 2019 hodzie niejki čas stajaŭ na vulicy Kastryčnickaj u Minsku, dzie adzin z restarataraŭ chacieŭ pieratvaryć jaho ŭ fudtrak.
Tamu bolš vierahodnaj vyhladała viersija ź miescam kala byłoha restarana «Zasłaŭl».
U pošukach ludziej, jakija jašče pamiatajuć 1960‑ia hady, žurnalisty nakiravalisia ŭ nievialikuju viosku Zarečča-1, što znachodzicca adrazu za aŭtastajankaj, dzie mierkavali isnavańnie «plažnaha» aeradroma.
Zarečča-1 — heta reštki kaliści vialikaj vioski. Apošnija damy tut zachavali stary vyhlad i rezka kantrastujuć z sučasnymi raskošnymi katedžami na pieršaj bierahavoj linii.
— Viadoma, viedaju, dzie byŭ aeradrom. Ja navat sam adtul lotaŭ, — ździviŭ žurnalistaŭ pieršy ž miascovy žychar.
Tak prosta Uładzimir Iosifavič raźviejaŭ sumnievy, što pošuki mohuć akazacca biezvynikovymi.
Staražył adrazu adkinuŭ viersiju pra aŭtastajanku.
— Krychu dalej, kala piataha plaža.
Mužčyna namalavaŭ prykładnuju schiemu: aŭtamabilnaje kalco, dačy (ciapier heta Pieršaja Dačnaja vulica ahraharadka Ždanovičy), niekalki ściežak — i miesca, dzie kaliści pryziamlalisia samaloty.
— Pałasa była prosta travianaja — biez asfaltu i navat biez hruntavaha pakryćcia. Ale adkrytaja prastora była vialikaja: prykładna 350—500 mietraŭ u daŭžyniu i 150—200 mietraŭ u šyryniu. Pamiataju, tam stajaŭ vietraŭkazalnik — tkankavy rukaŭ dla vyznačeńnia kirunku vietru.
Što ciapier znachodzicca na hetym miescy, Uładzimir Iosifavič užo nie viedaje. Apošni raz jon byŭ tam kala 25—30 hadoŭ tamu, kali chadziŭ u hryby.
— Darečy, u dziacinstvie my navat haniali na toj aeradrom karoŭ paśvić. Dobra ŭžo nie pamiataju, ale, zdajecca, samalot lotaŭ tolki pa vychadnych.
Pa padkazkach žychara Zarečča-1 žurnalisty dajechali da patrebnaha miesca, a zatym pajšli ściežkami ŭ bok lesu. Na pieršy pohlad ničoha, što nahadvała b vialikuju adkrytuju placoŭku, nie było — navokał tolki hustyja zaraśniki.
Ale varta było pieraklučyć karty ŭ režym spadarožnikavaha zdymka, jak stali prykmietnyja kontury, jakija sapraŭdy nahadvajuć abrysy byłoj uźlotna-pasadačnaj pałasy.
A kali zazirnuć u staryja spadarožnikavyja zdymki NASA, adkryvajecca jašče bolš cikavaja karcina. Na fota ad 16 žniŭnia 1972 hoda dobra bačnaja rasčyščanaja ŭźlotna-pasadačnaja pałasa. Možna razhledzieć i nievialiki bieły kvadracik budynka — vierahodna, tam znachodziłasia kasa, kudy kaliści pryjšoŭ pa bilet i Vałodzia, juny žychar Zarečča-1.
Ciapier ža na miescy byłoha nievialikaha aeradroma pierad nami ciahnucca roŭnyja rady ŭžo darosłych sosnaŭ. Tak nieprykmietna i lacić čas.
Vierniemsia da historyi Uładzimira Iosifaviča. Kali jon byŭ chłopčykam hadoŭ 7—8-mi, to paprasiŭ u mamy hrošaj na svoj pieršy ŭ žyćci palot.
— My, miascovyja dzieci, bačyli, što na aeradrom lotajuć samaloty ź Minska i nazad. Taksama chaciełasia prakacicca.
Tak chłopčyk i ździejśniŭ palot u minski aeraport.
— Strašna było na vyšyni?
— Dy nie toje kab strašna. Ale na takich samalotach laciš i, viedajecie, časam byccam pravalvaješsia kudyści,— sa śmiecham uspaminaje surazmoŭca.
Samalot An-2 byŭ poŭny pasažyraŭ, ale Uładzimir Iosifavič užo nie pamiataje, ci adpuścili jaho baćki lacieć adnaho, ci ŭsio ž razam ź siabram.
Ź Minska jon viartaŭsia ŭžo nie pa pavietry, a na 27‑m aŭtobusie. Žurnalisty ździvilisia: čamu nie samalotam?
— A tam byŭ niejki dziŭny hrafik palotaŭ, — uspaminaje mužčyna.
Na toje ž samaje skardziŭsia i niaŭdały pasažyr An-2 u hazietnaj natatcy 1961 hoda. Adzin minčuk adnojčy ranicaj słuchaŭ radyjo i zhadaŭ, što chacieŭ by pabyvać na Zasłaŭskim vadaschoviščy. Ale ŭ toj dzień u minskim aeraporcie byŭ vialiki napłyŭ ludziej, i ŭ vyniku niešta pajšło nie tak.
«Dyktar ciarpliva i vietliva rastłumačyŭ, što treba bierahčy čas, što dla hetaha jość usie ŭmovy, a mienavita: z aeraporta da Ždanovičaŭ vas dastaviać usiaho za siem chvilin. <…> Chtości vietliva pakazaŭ mnie na kasu. I voś užo kasirka stavić na bilecie R-72, što aznačaje rejs-72. Jana zapeŭnivaje, što nie bolš čym praz paŭtary hadziny ja budu na mory», — raskazvaŭ mužčyna ŭ ŚMI.
«A pałovie pieršaj śpiašajusia na lotnaje mora…»
«A pałovie pieršaj śpiašajusia na lotnaje mora. Ale što takoje? Na placoŭku prapuskajuć tolki 44‑y rejs. Za paŭtary hadziny zroblena ŭsiaho adzinaccać rejsaŭ čatyrma samalotami. Prajšła jašče hadzina, i my znoŭ atačyli načalnika źmieny. Praz hadzinu i praz paŭtary było toje ž samaje. A pałovie na treciuju kasa stała vielikadušna viartać hrošy za pradadzienyja bilety.
Strełka hadzińnika niaŭmolna nabližałasia da čaćviortaj, a da ŭźlotu načalnik źmieny rychtavaŭ… tolki 59‑y rejs. <…> 160 čałaviek (heta byli samyja ciarplivyja) pajšli da prypynku tralejbusa».
Praź niekalki hadoŭ, u śniežni 1963 hoda, u napramku Minskaha mora pačnuć kursiravać pieršyja elektryčki. U haračyja letnija dni šmatlikija adpačyvalniki i dačniki taksama buduć brać kvitki na ich ź ciažkaściu.
Uładzimir Iosifavič naradziŭsia ŭ 1951 hodzie, kali nijakaha Minskaha mora ŭ navakolli jašče i blizka nie było.
— Mnie baćka raskazvaŭ. Tut byli bałoty: bruśnicy, žuraviny, hłušcy, ciecieruki… Ciakła rečka, nazyvałasia, zdajecca, Čučanka. A potym pryhnali sałdat, zatym pažarnych — i jany zimoj, jak mahli, vysiakali chmyźniak. Toje, što było pad śnieham — karani, karčy, — usio zastavałasia. Potym pabudavali płacinu i zatapili terytoryju. Ź piataha plaža vidać astravy — u tym miescy kaliści stajali chaty i žyli ludzi. I byli tyja, kaho pierasialili z-za vadaschovišča: kaho ŭ našu viosku, kaho ŭ druhoje Zarečča, kaho ŭ Ždanovičy.
Pieršy plažny siezon na tolki što pabudavanym vadaschoviščy adkryli ŭ 1956 hodzie. Były viaskovy chłopčyk zastaŭ roskvit kurortnaha žyćcia.
— Tady tut było vielmi šmat ludziej! Prosta kala vyratavalnaj stancyi stajaŭ paviljon z chaładzilnymi ŭstanoŭkami, dzie pradavali marožanaje i piva. «Eskimo» kupiš za 11 kapiejek — u falhu zahornutaje, na pałačcy — ech, voś heta było marožanaje! Abo napoj — krem-soda, o-o-o! — uspaminaje Uładzimir Iosifavič.
— My pastajanna prapadali na mory. Nu jak pastajanna… Treba ž było i siena ratavać. Baćka pojdzie, nakosić, a ty siadziš na plažy i bačyš, što doždž źbirajecca. I adtul biažyš dadomu: treba siena sabrać, kab nie zmokła.
«Prosta paliva kaštavała tańniej za vadu». Što pamiataje pra tyja samyja paloty piłot
Hary Pak — były piłot. U savieckija hady jon byŭ kamandziram adnoj z eskadryllaŭ aeraporta Minsk-1. U svaje pavažanyja 90 hadoŭ mužčyna dobra pamiataje, jak u pačatku 1960‑ch hadoŭ vaziŭ adpačyvalnikaŭ da plažu Zasłaŭskaha vadaschovišča.
— Potym ja ŭžo pajechaŭ pieravučvacca na novy typ samalota, bolšy — Ił-14. A da hetaha na An-2 vykonvaŭ rejsy pamiž małymi haradami: Hłusk, Narač… Maršrutaŭ było vielmi šmat… Letam lotali i na Zasłaŭskaje vadaschovišča.
Piłot uspaminaje, što pierad pačatkam palotaŭ vielmi staranna padbirali miesca dla pasadak.
— Naša kiraŭnictva, inžyniery šukali miesca — vyjazdžali, hladzieli, jakaja tam hleba. Kali vybrali, naciahnuli abmiežavalnyja stužki, rasstavili ściažki. Heta było nieabchodna, kab tudy nie zajazdžali mašyny i nie zachodzili žyvioły: pobač ža znachodziŭsia saŭhas «Ždanovičy».
Piłot paćviardžaje: pakryćcio mini-aeradroma było travianym. Niepatrabavalny An-2 całkam dla hetaha padychodziŭ.
Pavodle słoŭ Hary Inakienćjeviča, palot doŭžyŭsia ŭsiaho 15 chvilin. Bilety možna było nabyć jak u kasie minskaha aeravakzała, tak i niepasredna na ŭźlotnaj pałasie.
Ekipaž składaŭsia z dvuch čałaviek: kamandzira i druhoha piłota. Hary Inakienćjevič pabyvaŭ u abiedźviuch rolach.
— Viadoma, adzin ekipaž nie lotaŭ ceły dzień na Minskaje mora. Naprykład, da abiedu lotaŭ adzin, potym — druhi.
Na bort brali 12 pasažyraŭ.
Ludzi, jakija latali na An-2 na bolš dalokija adlehłaści, niaredka ŭspaminajuć niepryjemny momant: ich časta ŭkałychvała i vanitavała ŭ hihijeničnyja pakiety, jakija razdavali pierad palotami. Hary Inakienćjevič kaža, što ŭ takim karotkim pieralocie, pra jaki idzie havorka, pasažyry adčuvali siabie narmalna.
— Achvočych palacieć na plaž było bieźlič! Latali ŭ śvietły čas sutak, prykładna da vaśmi viečara. Za dzień pamiž Minskam i vadaschoviščam nabirałasia niamała rejsaŭ.
Pavodle słoŭ Hary Inakienćjeviča, byŭ čas, kali ŭ siezon na plaž možna było prylacieć samalotam naohuł kožny dzień.
Na naša pytańnie, ci davodziłasia jamu vazić ź bierahoŭ Zasłaŭskaha vadaschovišča ŭ Minsk pasažyraŭ u kupalnikach, jon sa śmiecham adkazvaje:
— Nie, što vy. Usio było prystojna.
Piłoty nie stavilisia z pahardaj da takich karotkich «plažnych» rejsaŭ.
— Hrošy zarablać treba było? Treba. Tym bolš na tych ža An-2 u tyja časy byli jašče i paloty nad horadam. Ludzi prychodzili ŭ aeraport, kuplali bilety. Nabirałasia 12 čałaviek — i lacieli pa kruzie nad Minskam. Na borcie byli i ekskursavody, jakija pakazvali na budynki, raskazvali pasažyram, što mienavita jany bačać. Bo źvierchu šmat što vyhladaje zusim inakš.
Bilety byli niedarahimi.
— Bo i paliva tady było tannaje, amal ničoha nie kaštavała — vada była daražejšaja, — padsumoŭvaje Hary Inakienćjevič.
Zhadki pra paloty sa stalicy Biełarusi na Minskaje mora sustrakajucca ŭ hazietach prykładna z 1957 pa 1965 hod. Kali dakładna jany spynilisia — nieviadoma.
Mahčyma, samaloty na takim karotkim maršrucie nie vytrymali kankurencyi z elektryčkami, jakija jakraz u toj čas pačali aktyŭna raźvivacca.
Bilet na ciahnik da rajona vadaschovišča kaštavaŭ prykładna 15 kapiejek, raskład čyhunki byŭ zrazumiełym i nie zaležaŭ ad nadvorja.
A mahčyma, niechta z kiraŭnictva ŭsio ž paličyŭ takija paloty niełahičnymi: u rešcie rešt, elektryčka mahła pieravieźci za adzin raz kala tysiačy čałaviek, a nie tolki 12.
U tyja hady biełarusy latali nie tolki na Minskaje mora: transpartnaja suviaź pamiž rehijonami krainy ŭ cełym zabiaśpiečvałasia… viadoma ž, nie aŭtobusami, aŭtamabilami ci maršrutkami, a mienavita samalotami.
Svaje aeradromy byli va ŭsich abłasnych centrach, a taksama ŭ Pinsku, Połacku, Mazyry, Baranavičach, Babrujsku, Barysavie, Brasłavie, Hłybokim, Hłusku i mnohich inšych małych haradach Biełarusi.
Ciapier čytajuć
Biełaruś užo nie tolki pra palitviaźniaŭ. Z čym Śviatłana Cichanoŭskaja pajechała na adzin z hałoŭnych forumaŭ pa biaśpiecy ŭ ZŠA i što tam rabiŭ Siarhiej Cichanoŭski
Kamientary