Namolenaje miesca

Užo čatyry miesiacy, štodnia na hanku kaściołu Śviatoha Jazepa ŭ Vierchnim horadzie a 19-j źbirajecca kupka ludziej. Jany molacca, kab Hospad i ŭłady viarnuli im śviatyniu.

Piša Siarhiej Chareŭski.

U 1990-m samuju vialikuju pa płoščy kultavuju budyninu stalicy farmalna pieradali hreka-katalikam, jakija i zarehistravali pa hetym adrasie parafiju Śviatoha Jazepa. Adnak archivy z budynku — tut mieściacca Archiŭ-muzej litaratury i mastactva i Archiŭ navukovaj dakumentacyi — nichto nia vyviez. Niejki čas unijaty malilisia ŭ kaplicy ŭ kolišnich handlovych radach, pokul ich adtul u 1995 h. nia vyhnali. Siońnia parafija Śv.Jazepa nia maje srodkaŭ, kab pravieści adnaŭleńnie kaściołu. Tamu unijaty adraklisia pravoŭ na jaho, raźličvajučy naŭzamien atrymać działku j dazvoł na budaŭnictva ŭłasnaje kaplicy ŭ Miensku. Nie atrymali ničoha.

Sioleta ź inicyjatyvaj viartańnia katalikam bažnicy, jakaja naličvaje 380-hadovuju historyju, vystupili ryma-kataliki. U Miensku zarehistravana ryma-katalickaja parafija Śv.Jazepa. Tamu Kanferencyja katalickich biskupaŭ nakiravała list da kiraŭnictva krainy z prośbaju ab pieradačy kaściołu viernikam.

Kolkaść viernikaŭ raście, na Vialikdzień u kaścioły nia ŭbicca, tamu bažnica Śv.Jazepa budzie im całkam darečy. Da taho ž, u Miensku da siońnia niama nivodnaha katalickaha manastyra. Jaho ŭźniknieńnie — tolki pytańnie času, a tamu bernardynski klaštar nadaŭsia b jak najlepiej u hetaj spravie.

Jość i inšy kłopat: novyja pražekty rekanstrukcyi staroha Miensku pužajuć tych, kamu nieabyjakavy los pomnikaŭ.

Pavodle adnych źviestak, z kolišniaha klaštaru bernardynaŭ źbirajucca zrabić biznes-centar, pavodle inšych — pieradać RPC. Viedajučy, jak robiacca apošnim časam u nas restaŭracyjnyja raboty, možna ŭpeŭniena śćviardžać, što ŭ lepšym vypadku heta budzie pachabny «eŭraramont». Užo ciapier z kaściołu paskidali kieramičnuju dachoŭku, kab zamianić na modnuju metaładachoŭku.

Sumny los napatkaŭ mohiłki XVII—XVIII st., tak zvanyja «bernardyny», što mieścilisia na ćvintary Śv.Jazepa. U minułyja časy śviataroŭ dy viadomych asobaŭ zaŭždy chavali prosta la śviatyniaŭ. Reštki kładoŭ byli źniščany ŭ 2002 hodzie padčas budaŭnictva piŭnoha restaranu na miescy kolišnich handlovych radoŭ «Vilenčukoŭ».

Miž tym budynak unikalny. Admysłoŭcy pierakananyja, što pad słajami tynku j farby na ścienach zastalisia staražytnyja rośpisy XVII—XVIII st. Miensk moh by adnavić samy staražytny interjer śviatyni. Tyja, chto dbaje pra viartańnie chramu, nia majuć adkazu ad uładaŭ. Pry hetym jany pačuvajucca samotnymi, bo ksiandzy taksama admoŭčvajucca... Na vulicy molacca ludzi biez svaich śviataroŭ.

Klaštar bernardynaŭ byŭ zasnavany ŭ Miensku ŭ 1624 h. pa fundacyi krasnasielskaha starosty Andreja Kansoŭskaha i jahonaha brata Jana, pavodle jakoj manacham pieradavaŭsia draŭlany dom na ŭschodnim baku Vierchniaha rynku. U 1630-ch hadach bernardyny pabudavali draŭlanyja kaścioł i kanvent na rahu kvartału, utvoranaha rynkavaj płoščaj i Vialikaj Bernardynskaj. Da 1652 h. byli ŭźviedzieny muravanyja budynki, a ŭ 1752 h. pabudovy nabyli ciapierašni vyhlad. Pry kancy XVIII st. klaštar składaŭsia z kaściołu j dałučanaha da jaho žyłoha korpusu, niekalkich flihielaŭ, trapieznaj, škoły, špitalu, stajni, brovaru dy šerahu haspadarčych pabudoŭ. Utvorany im kvartał byŭ abniesieny vysokaj kamiennaj aharodžaj z bramami, hałoŭnaja ź jakich — pierad kaściołam — mieła trochpralotnuju kampazycyju, zavieršanuju «vazonami vytačanymi». Pasiaredzinie klaštarnaha dvara byŭ vyštukavany soniečny hadzińnik. Mienski kompleks pradstaŭleny na mapie bernardynskich kanventaŭ, hraviravanaj u Niaśvižy Hiršam Lajbovičam u 1760-ja hady. Klaštar zvyčajna nasialali 20 zakońnikaŭ. Pry im dziejničała škoła filazofii, pačatkovaja škoła systemy Beła-Łankastera. Biblijateka klaštaru ličyłasia najbujniejšaj u Miensku.

Maršałak litoŭski i vilenski kaštalan Kryštaf Zaviša, jaki za vialikija hrošy vymuravaŭ u 1676 h. kaplicu, spačyvaje ŭ sutareńniach kaściołu razam z bratam Andrejem i synami Janam Kazimieram i Jurjem. U krypcie pachavanyja taksama pradstaŭniki viadomych rodaŭ Kansoŭskich dy Tyškievičaŭ. Na 1864 h. klaštar zastavaŭsia apošnim dziejnym z vaśmi mužčynskich katalickich klaštaraŭ Miensku. Ale 29 žniŭnia 1864 h. paśla zdušeńnia paŭstańnia i jon byŭ skasavany. Budynak addali pravasłaŭnym, jakim nie chapała «specyjalistaŭ», kab «asvoić» usio rekvizavanaje, tamu paśla pažaru 1872 h. prystasavali pad archiŭ. Paśla hetaha šykoŭny franton kaściołu razabrali, dach panizili. U klaštarnych ža karpusach raźmiaścilisia kašary Kałomienskaha piachotnaha pałka j dziaržaŭnaja śledčaja kamisija. Bahaty dekor dzieviaci aŭtaroŭ byŭ źniščany. Tolki ŭ 1983 h. znadvorny vyhlad kaściołu byŭ restaŭravany.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0