Viartańnie dadomu moža stać samaj niebiaśpiečnaj častkaj misii dla kasmanaŭtaŭ «Artemidy-2»
Palot vakoł Miesiaca prajšoŭ biez surjoznych prablem, ale hałoŭnaje vyprabavańnie dla ekipaža «Artemidy-2» jašče napieradzie — viartańnie na Ziamlu. Mienavita ŭ hety momant kaśmičny karabiel «Aryjon» sutykniecca z ekstremalnymi tempieraturami pry ŭvachodzie ŭ atmaśfieru.
Z padrabiaznaściami znajomić The New York Times.
Ciepłavy ščyt — klučavy elemient biaśpieki kaśmičnaha karabla «Aryjon». Jon abaraniaje karabiel i astranaŭtaŭ ad piakielnych tempieratur padčas viartańnia ŭ ziamnuju atmaśfieru. Kali jon nie vytrymaje, mietaličnaja kanstrukcyja moža raspłavicca i razburycca, i ŭ ekipaža nie budzie ni zapasnoha varyjantu, ni mahčymaści evakuacyi.
U NASA ŭpeŭnienyja ŭ biaśpiecy misii. Pavodle kiraŭnictva ahienctva, šmatlikija vyprabavańni i madelavańnie pakazali, što navat z ulikam niedachopaŭ ciepłavy ščyt zabiaśpiečvaje dastatkovy zapas nadziejnaści. Astranaŭty pavinny viarnucca na Ziamlu na chutkaści kala 38 600 kiłamietraŭ na hadzinu paśla dziesiacidzionnaha padarožža.
Adnak, jak piša The New York Times, nie ŭsie ekśpierty padzialajuć hety aptymizm. Były astranaŭt NASA i śpiecyjalist pa ciepłavych ščytach Čarli Kamarda ličyć, što zapusk «Artemidy-2» byŭ pamyłkaj.
Na jaho dumku, ahienctva niedastatkova razumieje ryzyki. Jon aceńvaje vierahodnaść paśpiachovaha viartańnia na 95%, ale heta aznačaje, što ryzyka katastrofy — kala 1 da 20. Dla paraŭnańnia: Mižnarodnaja asacyjacyja pavietranaha transpartu aceńvaje šancy zahinuć u avijakatastrofie prykładna jak adzin da dzieviaci miljonaŭ.
Asnoŭnaja prablema — u niedachopie dakładnych viedaŭ. Padčas bieśpiłotnaj misii «Artemida-1» u 2022 hodzie kapsuła paśpiachova viarnułasia, ale paśla padjomu z akijana vyjaviłasia, što ciepłavy ščyt paškodžany: na im byli raskoliny i adsutničali cełyja kavałki materyjału.
Rasśledavańnie pakazała, što ŭnutry ščyta, vyrablenaha z materyjału Avcoat (padobnaha da taho, što vykarystoŭvaŭsia ŭ prahramie «Apałon» bolš za 50 hadoŭ tamu), nazapašvalisia hazy. Jany stvarali cisk i vyklikali raptoŭnaje adsłajeńnie materyjału zamiest jaho pastupovaha i raŭnamiernaha vyharańnia. Dla budučych misij formułu materyjału źmianili, ale dla «Artemidy-2» ščyt užo byŭ vyrableny pa staroj technałohii i ŭstalavany.
Zamiena ščyta abo ŭsioj kapsuły aznačała b značnuju zatrymku zapusku. Tamu NASA abrała inšy šlach — źmianić trajektoryju viartańnia: zrabić jaje bolš krutoj i karotkaj, kab skaracić čas uździejańnia vysokich tempieratur. Kali ciepłavy ščyt «Artemidy-2» spracuje nie horš, čym padčas misii «Artemida-1», astranaŭty biez prablem pryvodniacca ŭ Cichim akijanie.
U historyi NASA jość dźvie trahičnyja daty: 28 studzienia 1986 hoda, kali šatł «Čelendžer» razburyŭsia praz 73 siekundy paśla startu, i 1 lutaha 2003 hoda, kali šatł «Kałumbija» raspaŭsia pry viartańni z arbity.
U vypadku i z «Čelendžeram», i z «Kałumbijaj» tryvožnyja prykmiety źjaŭlalisia padčas papiarednich palotaŭ. Ale kiraŭnictva supakojvała siabie tym, što minułyja misii zaviaršalisia biez katastrof, zamiest taho kab terminova vypraŭlać prablemy, jakija paźniej pryviali da hibieli ekipažaŭ.
Ci mohuć raskoliny na ciepłavym ščycie Artemidy-2» utvarycca i raspaŭsiudzicca z katastrafičnaj chutkaściu?
U miežach dadatkovych pravierak NASA zmadelavała navat najhoršyja scenary — utvareńnie raskolin, adsłajeńnie cełych błokaŭ materyjału i paskareńnie nahrevu. Pavodle hetych raźlikaŭ, navat u takich umovach dastatkovaja častka ščyta pavinna zachavacca, a ŭnutranaja kanstrukcyja z vuhlarodnaha vałakna i tytanu zmoža dazvolić zachavać hiermietyčnaść žyłoha adsieka da kanca spusku.
Častka niezaležnych ekśpiertaŭ paśla hetych pravierak źmianiła svaju pazicyju i pryznała, što ryzyki źnižanyja da prymalnaha ŭzroŭniu.
Kamientary
Heta druhaja publikacyja na Amazon i druhaja ṕjesa paśla majho sychodu z rasijskaha vydaviectva. Takim čynam, ja z svajoj dramaturhijaj i piśmieńnictvam na Zachadzie.
U chutkim časie astatnija maje siem ṕjes i try knihi znojdzuć PMŽ na Zachadzie.