Mistyčnaje koła Vilni: Kalinoŭski byŭ pachavany ź miedaljonam śviatyni, kala jakoj vyras hatyčny pałac doktara z-pad Oršy. Ciapier pareštki Kalinoŭskaha pierapachavali ŭ mahilni taho ž doktara
Dvoje vychadcaŭ ź Biełarusi — adzin staŭ nacyjanalnym hierojem i simvałam zmahańnia za svabodu, druhi ŭsio žyćcio paśpiachova rabiŭ karjeru ŭ rasijskaj armii — pieraplalisia ŭ historyi praz stahodździe paśla śmierci. Ich losy abjadnała niejmaviernaje supadzieńnie.
Historyk Alaksiej Łastoŭski na svajoj staroncy ŭ fejsbuku źviarnuŭ uvahu na niezasłužana zabytuju postać Hilaryja Raduškieviča — čałavieka, jaki pakinuŭ paśla siabie vyrazny śled u Vilni, ale zastaŭsia ŭ poŭnym cieni palitykaŭ i piśmieńnikaŭ svajho času.
Raduškievič naradziŭsia ŭ 1838 hodzie ŭ majontku Bieraścienavie Aršanskaha pavieta. Skončyŭšy Mahiloŭskuju mužčynskuju himnaziju, jon adpraviŭsia vyvučać miedycynu ŭ stalicu impieryi — u Sankt-Pieciarburhskuju miedyka-chirurhičnuju akademiju. Atrymaŭšy adukacyju jak uradavy stypiendyjat, małady lekar adpraviŭsia addavać doŭh dziaržavie ŭ rasijski piachotny połk u Lidzie, a nieŭzabavie pieravioŭsia ŭ Vilenski vajskovy špital, jaki tady raźmiaščaŭsia ŭ byłym pałacy Sapiehaŭ na Antokali.
Mienavita ŭ Vilni Raduškievič zdabyŭ słavu vydatnaha dyjahnosta. Pakul jahonyja adnahodki i ziemlaki išli ŭ lasy sa zbrojaj padčas paŭstańnia 1863—1864 hadoŭ, jon praciahvaŭ słužyć impieryi. Jahony prafiesijny i finansavy stan imkliva pajšoŭ uhoru padčas ruska-tureckaj vajny 1877—1878 hadoŭ. Viarnuŭšysia z frontu i vyjšaŭšy na piensiju, jon adkryŭ nadzvyčaj paśpiachovuju pryvatnuju praktyku, staŭšy adnym z samych zamožnych i pavažanych hramadzian horada.
Zarobleny kapitał dazvoliŭ doktaru realizavać maštabnyja architekturnyja prajekty. U kancy XIX stahodździa na vulicy Kalvaryjskaj jon nabyŭ učastak i zamoviŭ architektaru Julijanu Janušeŭskamu prajekt raskošnaj ułasnaj rezidencyi. Uźviedzieny ŭ 1894—1900 hadach nieahatyčny pałac Raduškieviča staŭ sapraŭdnaj daminantaj kala Zialonaha mosta.
Chacia ŭ 1960‑ch hadach padčas pašyreńnia vulicy savieckija ŭłady źnieśli značnuju častku budynka, zachavany frahmient dahetul uražvaje svajoj architekturaj. Siońnia tut, darečy, raźmiaščajecca Litoŭski sajuz architektaraŭ.
Toj ža architektar Janušeŭski vykanaŭ dla doktara jašče adzin, kudy bolš asabisty zakaz. U 1888 hodzie na znakamitych vilenskich mohiłkach Rosy zamiest staroj draŭlanaj zvanicy była zbudavanaja novaja cahlanaja nieahatyčnaja kaplica. Pad joj Raduškievič abstalavaŭ ułasnuju siamiejnuju kryptu, upryhožanuju pracami viadomaha mastaka Vincenta Ślandzinskaha. Mienavita ŭ hetym sklepie Hilaryj Raduškievič i znajšoŭ svoj apošni spačyn paśla śmierci ŭ 1900 hodzie.
Zamknionaje koła losaŭ
Los kaplicy zrabiŭ fantastyčny pavarot praz stahodździe paśla śmierci jaje stvaralnika. Doŭhi čas u saviecki pieryjad familny sklep stajaŭ zaniadbanym. Ale mienavita hety budynak byŭ abrany ŭładami Litvy dla dziaržaŭnaha pierapachavańnia pareštkaŭ kiraŭnikoŭ paŭstańnia 1863—1864 hadoŭ, vyjaŭlenych padčas raskopak na abvale Zamkavaj hary.
Uvosień 2019 hoda ŭ nišach kaplicy Raduškieviča ŭładkavali kałumbaryi, kudy z pašanaj pieranieśli kostki Kastusia Kalinoŭskaha, Zyhmunta Sierakoŭskaha i inšych paŭstancaŭ. Užo samo pa sabie toje, što hałoŭny biełaruski nacyjanalny hieroj byŭ pachavany ŭ adnym sklepie z čałaviekam, jaki ŭsio svajo žyćcio addaŭ słužeńniu ŭ rasijskaj armii, vyhladała jak złaja ironija. Ale sapraŭdny mistycyzm hetaj historyi chavajecca ŭ inšym.
Jak my pisali raniej, padčas ekshumacyi na Zamkavaj hary na pareštkach Kastusia Kalinoŭskaha byŭ znojdzieny schavany nacielny miedaljon. Na adnym ź jaho bakoŭ znachodziłasia vyjava Śnipišskaj kaplicy z nadpisam «Jezus na Śnipišskaj hary». Hetaja vilenskaja śviatynia stajała la Zialonaha mosta i ličyłasia cudadziejnaj, pakul u 1950 hodzie savieckija ŭłady nie źniščyli jaje i nie skapali horku da jaje asnovy.
Dyk voś, paradoks zaklučajecca ŭ tym, što svoj nieahatyčny pałac doktar Hilaryj Raduškievič pabudavaŭ mienavita na tym ža miescy, pobač z toj samaj kaplicaj, vyjava jakoj była z Kalinoŭskim u chvilinu jaho hibieli na ešafocie.
Atrymlivajecca niejmaviernaje supadzieńnie. Kalinoŭski idzie na śmierć, trymajučy pry sabie miedaljon z vyjavaj śviatyni. Praź niekalki dziesiacihodździaŭ inšy vychadziec ź Biełarusi, zamožny lekar, uzvodzić svoj pałac na tym ža miescy. A jašče praz stahodździe mienavita ŭ asabistym familnym sklepie hetaha lekara Kalinoŭski znachodzić svoj viečny spačyn. Vyhladaje ŭžo navat nie supadzieńniem, a ŭśmieškaj losu nam — byccam tak i było zadumana.
A bolš pračytać pra historyju kurhana ŭ Šnipiškach, dzie, miarkujučy pa ŭsim, byli pachavanyja abaroncy Vilni ad rasijskich zachopnikaŭ, možna voś u hetym artykule «Našaj historyi»: Jezus sa Śnipišak: śviatynia, vyjava jakoj była z Kalinoŭskim u chvilinu jaho śmierci
-
Takim moh być Maksim Bahdanovič na 50‑rublovaj kupiury FOTAFAKT
-
Architektara Šabunieŭskaha represavali za «złačynnaje budaŭnictva mosta» cieraz Sož. Tam i ciapier prablemy ź pierapravaj
-
Žarści vakoł «kryža karalevy Safii» nie ścichajuć. Siarhiej Abłamiejka zastupiŭsia, a Krycuk praanalizavaŭ pieršakrynicy
Ciapier čytajuć
Stali viadomyja žachlivyja abstaviny śmierci byłoha vučonaha sakratara Instytuta historyi. Jamu było 45 hadoŭ26
Stali viadomyja žachlivyja abstaviny śmierci byłoha vučonaha sakratara Instytuta historyi. Jamu było 45 hadoŭ
Jaje nie chacieli brać u muzyčnuju škołu, a ŭ 14 jana syhrała ŭ Karniehi-chole ŭ Ńju-Jorku. Biełaruskaja skrypačka — pra žyćcio ŭ Łondonie, zarobki i čym skrypka Stradyvary za 14 miljonaŭ jeŭra adroźnivajecca ad zvyčajnaj1313
Kamientary