Paciapleńnie robić hory niestabilnymi. Ci pahražajuć abvały ledavikoŭ Alpam?
Katastrofa ŭ Niepale, dzie abvał ledavika vyklikaŭ mahutny sielevy patok, znoŭ pryciahnuła ŭvahu śvietu da niebiaśpieki padobnych źjaŭ. Niamiecki hlacyjołah Ołaf Ajzien ličyć, što ryzyka abvałaŭ ledavikoŭ u Alpach taksama pavialičvajecca praz hłabalnaje paciapleńnie. Adnak paŭtareńnie maštabu niepalskaj katastrofy ŭ Jeŭropie, na jaho dumku, małavierahodnaje, piša Euronews.
Navukoviec pryvodzić u prykład abvał ledavika kala šviejcarskaj vioski Błaten u mai 2025 hoda. Niebiaśpieku tam svoječasova zaŭvažyli i žycharoŭ zahadzia evakujavali, ale adzin 64‑hadovy čałaviek usio ž zahinuŭ. Pry hetym abjom lodu, jaki abrynuŭsia ŭ Niepale, papiarednie aceńvajecca jak u 10—20 razoŭ bolšy.
Jeŭrapiejskija hory stanoviacca ŭsio bolš niestabilnymi z-za chutkaha adstupleńnia ledavikoŭ i rastavańnia viečnaj mierzłaty. Najbolš heta tyčycca terytoryj na vyšyni 2500—3000 mietraŭ u Francyi, Italii, Aŭstryi i Šviejcaryi. Asablivuju niebiaśpieku stvaraje spałučeńnie paciapleńnia z ekstremalnaj śpiokaj i mocnymi apadkami.
U Šviejcaryi z 1850 hoda źnikła kala tysiačy ledavikoŭ. Z 2000 pa 2024 hod tyja, što zastalisia, stracili ŭ siarednim 38% svajho abjomu.
U rajonie šviejcarskaj Randy ciapier nazirajuć za ledavikom Vajschorn, dzie niadaŭna adbylisia try nievialikija abvały. Śpiecyjalisty nie bačać niepasrednaj pahrozy dla ludziej, adnak turystyčnyja i rovarnyja maršruty pobač zakrytyja. Ź ledavika patencyjna mohuć sarvacca niekalki sotniaŭ tysiač kubamietraŭ lodu.
Adna z pryčyn niebiaśpieki — rastavańnie viečnaj mierzłaty i rastavańnie lodu ŭ nižniaj častcy ledavika. U vyniku ledavik słabiej utrymlivajecca na hornaj parodzie. Akramia taho, pad im mohuć utvaracca vialikija abjomy vady. Padčas śpioki abo mocnych daždžoŭ cisk pavialičvajecca, i ledzianaja masa moža raptoŭna abrynucca.
Padobnaja trahiedyja adbyłasia ŭ 2022 hodzie na italjanskaj Marmaładzie ŭ Dałamitach. Vialikaja častka ledavika adarvałasia ad schiłu, u vyniku čaho zahinuli 11 alpinistaŭ.
Pa słovach Ołafa Ajziena, hałoŭnym sposabam źnižeńnia ryzyki zastajecca baraćba sa źmianieńniem klimatu. Navat nievialikaje źnižeńnie siaredniaj tempieratury moža dapamahčy ledavikam stabilizavacca. Miechaničnyja ž sposaby abarony dziejničajuć tolki karotki čas, kaštujuć doraha i mohuć vykarystoŭvacca tolki ŭ asobnych miescach.
«Ja straciŭ 140 susiedziaŭ». Reparciory pabyvali ŭ zonie pavodki ŭ Niepale
Amal 2500 čałaviek ličacca źnikłymi bieź viestak u Niepale i Tybiecie
«Kajłas, ja idu». Što za biełaruska źnikła ŭ žudasnym sieli ŭ Niepale
Kolkaść zahinułych u vyniku pavodki ŭ Niepale i Tybiecie nabližajecca da 500, ratavalniki čakajuć novaha ŭdaru stychii
Kamientary