Słova wellness sustrakajecca na šyldach spa-centraŭ, u nazvach fitnes-prahram, u artykułach pra zdarovy ład žyćcia. Heta nie prosta «zdaroŭje» i nie prosta «kamfort» ci «dabrabyt», a niešta pamiž imi — stan, u jakim cieła, rozum i ład žyćcia znachodziacca ŭ suładździ. Tamu adnym słovam u inšych movach jaho pieradać składana. Jakoje słova vybieram dla biełaruskaj?
Ci možna znajści biełaruski ekvivalent słovu wellness, kab vykazvać tuju samuju ideju adnym słovam i nie anhlicyzmam?
Ukrainskaja mova: viełnies
Va ŭkrainskaj movie situacyja padobnaja da biełaruskaj. Zamacavałasia prostaja kalka — viełnies. Sustrakajecca i sensavy pierakład: błahopołuččia, dobrobut, zdorovij sposib žittia.
Litoŭskaja mova: gera savijauta
Litoŭcy viadomyja svaim imknieńniem paźbiahać anhlicyzmaŭ. Burhier u Litvie — «miesajnis», ad «miesa» (miasa), a fišburhier — «žuvajnis», ad «žuvis» (ryba). Heta niešta padobnaje, kali b my kazali «miasień» i «rybień». Novyja słovy ŭ Litvie fiksuje i zamacoŭvaje śpiecyjalny instytut — anałah našaha kolišniaha Instytuta movaznaŭstva Akademii navuk. Litoŭcy ličać samabytnaje raźvićcio ŭłasnaj movy važnaj nacyjanalnaj zadačaj, zarukaj nacyjanalnaha isnavańnia.
Što da wellness, to najbolš dakładny aficyjny litoŭski ekvivalent — gera savijauta (litaralna: dobraje samaadčuvańnie). Mienavita hetym słovazłučeńniem pierakładajuć wellness u kantekście zdaroŭja, sportu i ładu žyćcia.
Dla śfiery pasłuh i spa čaściej užyvajecca sveikatingumas (azdaraŭleńnie) — adsiul i nazvy kštałtu «sveikatingumo centras» (wellness-centr).
A kali havorka pra fiłasofski kantekst, to vykarystoŭvajucca słovy gerovė ci gerbūvis (dobrajakasnaść, dobraść; dabrabyt). Sustrakajecca i słova velnesas, ale redka — pieravažna jak słenh.
Polskaja mova: dobrostan
U polskaj movie pryžyłosia i zapazyčańnie wellness (vymaŭlajecca jak «vełnes»). Vyrazy kštałtu strefa wellness (viełnies-zona) ci spa & wellness sustrakajucca litaralna paŭsiul. Ale jość i sensavy pierakład — dobrostan. Hety polski adpaviednik, jaki vykarystoŭvajecca ŭ psichałohii, miedycynie i navukovych artykułach dla apisańnia stanu harmonii, zdaroŭja i kamfortu. Užyvajucca taksama zdrowy styl życia (zdarovy ład žyćcia) i pomyślność (dabrabyt).
Što vybieram dla biełaruskaj movy?
Słova viełnies tryvała ŭvajšło ŭ markietynh, spa-industryju i fitnies-śfieru: viełnies-centr, viełnies-industryja, viełnies-architektura. Heta zrazumieła kožnamu, chto viedaje anhlijskuju movu.
Majem taksama i dabrabyt — ale hetaje słova tradycyjna aznačała «zamožnaść», «bahaćcie», «kamfort», «utulnaść».
Da słova «dabrabyt» naprošvajecca dadać «fizičny i mientalny dabrabyt», kab jaho nie błytali z materyjalnym bahaćciem.
Jość «zdarovy ład žyćcia» — ale heta ŭ nas chutčej pra sport, fizičnyja nahruzki i niekureńnie, niezłoŭžyvańnie ałkaholem.
Jość «suładździe», «ład», «harmonija», «utulnaść», «prytulnaść», «zacišnaść», ale jany majuć inšyja značeńni.
Moža być, «dobraść», «dabroćcie», «dabryznaść»? «Dušeŭnaść», «žyćcio z tołkam»?
Moža vy ŭ siamji ŭžyvajecie trapnaje słova? Ci čuli ad ludziej, asabliva ad starych ludziej, naturalnych nośbitaŭ movy? Ci bačyli prydatnyja i dla biełaruskaj movy idei ŭ inšych movach? Pišycie ŭ kamientach, a taksama abmiarkoŭvajcie miž saboj.
Ciapier čytajuć
Vyjšaŭ na svabodu vybitny chirurh Andrej Lubiecki11
Vyjšaŭ na svabodu vybitny chirurh Andrej Lubiecki
Unikalnyja zdymki budaŭnictva Staroha mosta ŭ Hrodnie. Chto fatahrafavaŭ niebiaśpiečnyja kiesony, u jakich ludzi ryzykavali na dnie Niomana, kab pastavić apory? ŠMAT FOTA77
Kamientary