Analiz DNK dazvoliŭ zazirnuć u intymnaje žyćcio nieandertalcaŭ

Frahmienty DNK nieandertalcaŭ upieršyniu vyłučyli z vykapniaŭ u 1990‑ch hadach, i z taho času hienietyka dapamahła dakładniej adnavić ahulnuju historyju dvuch vidaŭ.

I nieandertalcy, i sučasny čałaviek (Homo sapiens) pachodziać ad papulacyi ŭ Afrycy kala miljona hadoŭ tamu; prykładna 600 tysiač hadoŭ tamu ich šlachi razyšlisia, i nieandertalcy raśsialilisia pa Jeŭropie i Zachodniaj Azii, dzie žyli da kala 40 tysiač hadoŭ tamu. Kala 250 tysiač hadoŭ tamu adna z rańnich hrup ludziej razumnych pakinuła Afryku i ŭstupiła ŭ suviazi ź nieandertalcami.

Naščadki hetaj chvali razyšlisia pa śviecie, zachavaŭšy ŭ svaim hienomie da niekalkich pracentaŭ nieandertalskaj spadčyny. Siońnia jana prysutničaje ŭ ludziej z pachodžańniem pa-za Afrykaj. Ź ciaham pakaleńniaŭ hetyja hieny zdrabnieli da malusieńkich frahmientaŭ, jakija adroźnivajucca ŭ roznych asob. Častka hetych frahmientaŭ z časam źnikła, vierahodna, tamu, što nie davała pieravah abo była škodnaj i tamu nie zamacavałasia ŭ papulacyi.

Asablivuju ŭvahu navukoŭcaŭ pryciahnuła Ch-chramasoma — adna ź dźviuch pałavych chramasom: u sučasnych ludziej u joj nieandertalskich frahmientaŭ značna mienš, čym u inšych častkach hienomu. Heta vyhladała niezvyčajna i patrabavała tłumačeńnia.

Kab zrazumieć mahčymuju pryčynu, daśledčyki z Univiersiteta Piensilvanii (ZŠA) źviarnulisia da hienomu samich nieandertalcaŭ. Ch-chramasoma pieradajecca asablivym čynam: maci zaŭsiody pieradaje dziciaci X, a baćka — albo X, albo Y.

Navukoŭcy mierkavali, što kali hieny čałavieka razumnaha na hetaj chramasomie byli škodnymi dla hibrydnych dziaciej, to jany pavinny byli źnikać z papulacyi nieandertalcaŭ. Adnak atrymałasia naadvarot: nieandertalskaja X-chramasoma ŭtrymlivała niepraparcyjna vialikuju dolu frahmientaŭ DNK čałavieka razumnaha ŭ paraŭnańni ź inšymi chramasomami.

Teoryja seksualnaj ciahi

Kab znajści pryčynu hetaj hienietyčnaj anamalii, aŭtary daśledavańnia, vyniki jakoha apublikavany ŭ časopisie Science, prapanavali hipotezu pra mocnuju vybiralnaść pry pošuku partniora.

Na ich dumku, heta najbolš vierahodnaje tłumačeńnie: nieandertalskija mužčyny mahli addavać pieravahu žančynam źmiešanaha pachodžańnia — naprykład, dočkam abo ŭnučkam ad raniejšych źmiešanych suviaziaŭ. Mienavita praz takich žančyn Ch-chramasomy čałavieka razumnaha mahli pastupova zamacoŭvacca ŭ papulacyi nieandertalcaŭ.

U toj ža čas u supolnaściach našych prodkaŭ, jakija vyjšli z Afryki, situacyja była padobnaj, ale z adnym važnym hienietyčnym niuansam.

Žančyny Homo sapiens, vierahodna, taksama ličyli nieandertalcaŭ pryvabnymi i stvarali ź imi pary. Adnak tut u spravu ŭmiašałasia bijałohija spadčynnaści. Sprava ŭ tym, što baćka moža pieradać svaju X-chramasomu tolki dačce, ale nikoli — synu (syny atrymlivajuć ad baćki Y-chramasomu).

Heta značyć, što kali ŭ pary «žančyna-čałaviek + mužčyna-nieandertalec» naradžaŭsia chłopčyk, łancužok pieradačy nieandertalskaj X-chramasomy adrazu ž abryvaŭsia. Z-za hetaj asablivaści, navat pry najaŭnaści ŭzajemnaj ciahi, nieandertalskaja DNK u ludziej pastupova «vymyvałasia» i źnikała z papulacyi, u toj čas jak u nieandertalcaŭ dola Ch-chramasom čałavieka razumnaha mahła pastupova pavialičvacca.

Daśledčyki padkreślivajuć, što dla ŭźniknieńnia takoj vyraznaj hienietyčnaj karciny patrebna ŭstojlivaja madel pavodzinaŭ, a nie vypadkovyja kantakty.

Adnak častka navukoŭcaŭ zaklikaje da aściarožnaści: nazirany efiekt moža častkova tłumačycca asablivaściami mietadaŭ analizu i patrabuje dadatkovaj pravierki.

Akramia taho, materyjalnych śviedčańniaŭ z takoha dalokaha času vielmi mała, i pakul nie isnuje vyraznaha «kulturnaha śledu» źmiešanych supolnaściaŭ. Novyja znachodki ŭ budučyni — škilety, pryłady pracy abo ŭzory staražytnaj DNK — mohuć istotna ŭdakładnić abo navat źmianić ciapierašnija interpretacyi.

• 8
• 0
• 0
• 0
• 2
• 0
• 0
• 1