Zdarovaja ježa — šeraja, presnaja, niepryhožaja, niasmačnaja? Hutarka z aŭtarkaj knihi pra śniadanki
Aŭtarka knihi pra zbałansavanyja śniadanki Alesia Kniaževič pierakananaja, što nie varta zabaraniać sabie ježu. Jana nie ličyć kaloryi i dapamahaje ludziam šukać kampramisy ŭ jadzie. Alesia raskazała Radyjo Svaboda pra svaje lubimyja śniadanki i staŭleńnie da cukru.
Alesi Kniaževič 33 hady. Jana pachodzić ź Ivianca, amal piać apošnich hadoŭ žyvie ŭ Varšavie. Napisała čatyry knihi pra charčavańnie. Vučycca ŭ Varšaŭskim medyčnym universytecie na specyjalnaści «Psychadyjetyka». Jana pierakananaja, što nia varta sabie zabaraniać jakuju-chacia ježu, a lepiej hatavać kalarovyja, pryhožyja stravy.
«U nas jość ustanoŭki, što zdarovaja ježa — šeraja, presnaja, niepryhožaja, niasmačnaja», — uśmichajecca jana.
U Biełarusi Alesia pracavała nastaŭnicaj bijalohii i menedžarkaj prodažaŭ. Stała vieści błoh pra karyść praduktaŭ mienš za 10 hadoŭ tamu. Kali pačaŭsia karanavirus, jany z mužam stali bolš hatavać doma, piačy chleb, stali kaštavać novyja pradukty.
«Mnie padabałasia, jak ludzi ŭ roznych krainach na śviaty nakryvali pryhožyja stały dla siamji. Chaciełasia taksama, ale kab jano było nie takoje tłustaje, što ciažka dychać, ale karysnaje», — uspaminaje Alesia.
U 2021 hodzie jana ź siamjoj pierajechała ŭ Varšavu i vyrašyła nabyć prafesiju, źviazanuju z karysnym charčavańniem. Pačała naviedvać kursy dyjetalohii paŭtara hodu tamu, skončyła ich ź dziasiatak. Ciapier vučycca ŭ medyčnym universytecie ŭ Varšavie. Navučańnie doŭžycca paŭtara hodu, kaštuje kala 3200 eŭra. Pracavała šefam kuchni ŭ dyjetyčnaj słužbie dastaŭki hatovaj ježy. Ciapier šukaje pracu.
Kniha pra śniadanki
Alesia ŭžo vydała čatyry knihi pra charčavańnie. Apošniaja — pra zbalansavanyja śniadanki. Elektronnuju knihu ŭžo možna nabyć, a na vydańnie papiarovaj idzie zbor.
Aŭtarka pryznajecca, što pakul jejnaja sprava nie prynosić dachodu.
«Knihi pakul tolki ŭ minus pracujuć, bo jany na biełaruskaj movie, biełaruskija tyražy nievialikija. Zbory išli praź platformu Gronka. Kolki ludzi achviaravali, stolki knih i nadrukavali. Zaraz adnu knihu pierakładajuć na polskuju, moža, štości z hetaha budzie. Heta bolš valanterski prajekt», — tłumačyć jana.
U knihu «Zbalansavanyja śniadanki» ŭvachodziać 35 receptaŭ śniadankaŭ z fota. Apisanaja kolkaść białkoŭ, tłuščaŭ, vuhlavodaŭ. Ale surazmoŭca adznačaje, što jana sama nikoli nia ličyć kaloryjaŭ.
Aŭtarka knihi imknułasia, kab recepty byli prostyja, a pradukty dastupnyja. Paznačała, jakija pradukty ŭ stravie možna zamianić: durnicy na inšyja jahady, a harbuz na morkvu ci batat. Jana miarkuje, što kožny z hetych śniadankaŭ možna pryhatavać mienš čym za paŭhadziny.
«Nia tak škodna dla arhanizmu prapuścić viačeru, jak śniadanak», — padkreślivaje Alesia.
Uzimku — kašu, uviesnu — amlet
Adzin z ulubionych Alesinych śniadankaŭ — aŭsianka na vadzie.
«Kali jana amal zvaryłasia, dadaju zamarožanyja čarnicy, jana robicca fijaletavaha pryhožaha koleru. Vykładaju jaje ŭ misku i dadaju 4‑5 vidaŭ roznaj sadaviny: churmu, banan, kivi, abaviazkova kab usio było kalarovaje, i arachisavuju pastu», — raskazvaje surazmoŭca.
Alesia źviartaje ŭvahu, što kali rankam niama času hatavać takuju kašu, možna zrabić heta ź viečara.
«Budzie nia pieršaj śviežaści, ale heta lepiej, čym prapuskać śniadanak i prosta vypić kavy ci harbaty. Nia treba vyklučać kavu, ale lepš vypić jaje paźniej, kab nie na hałodny straŭnik. Kali kava — adzinaje, što trapić u naš arhanizm zranku, to potym u nas nia budzie enerhii, kab narmalna funkcyjanavać i daciahnuć da abiedu. Budzie rezki hoład, zachočacca padjadać, chutčej za ŭsio heta budzie ciaha da tłustaha abo sałodkaha», — zaŭvažaje jana.
Specyjalistka zaznačaje, što ŭletku ludziam chočacca lahčejšaha śniadanku. Naprykład, sa skiru (iślandzkaja nazva hustoha niatłustaha johurtu), sezonnych jahad, hranoły, areškaŭ. Heta jašče adzin jejny lubimy padmacunak. Hranołu Alesia hatuje sama.
Uzimku ludzi bolš chočuć źjeści nasyčany, tłusty, kalaryjny śniadanak: bliny, aładki, ciopłuju aŭsianku, zaŭvažaje kansultantka ŭ zdarovym charčavańni. Mnohija imknucca ŭ chałady zamianić durnicy na banan, kab było sytniej.
«Ja zaŭvažała, što ŭvosień, kali pačynajucca chałodnyja dni, chočacca rabić tvarožnyja vafli ŭ vafelnicy, niešta zapiakać, cynamonu dadać, harbatki zavaryć», — kaža Alesia.
Uviesnu, pavodle specyjalistki, dobra iduć amlety ź zielaninaj, špinatam, pamidorami.
Nie zabaraniać jeści
Alesia ŭžo kansultuje ludziej u temie charčavańnia. Jana raskazvaje, što da jaje źviartajucca z zapytami, prykładam: «Chaču schudnieć da leta, raśpišycie mnie dyjetu na try miesiacy».
«Nichto nia choča prykładać šmat vysiłkaŭ. Treba cudoŭnaja tabletka prosta zaraz. Ja suprać žorstkich dyjetaŭ. Ja za terapiju, kab heta było nia razavaje, a kab siabie trymać doŭha; dla zdaroŭja, a nia tolki dla pryhažości. Ja kažu naadvarot: kab jeli, bo nia buduć jeści paśla šaści, zhaładniejuć i buduć jeści paśla dvanaccaci», — raskazvaje jana pra svoj padychod.
Specyjalistka dadaje, što prapuskać viačeru taksama moža być škodna. Čałaviek moža paśla hetaha nabirać vahu, bo taki hoład vyklikaje vialiki stres arhanizmu, da taho ž tady jon moža pierajadać u inšy čas. U kožnym razie jana raić nia jeści za try hadziny da snu.
Kansultantka dadaje, što spačatku moža być ciažka źmianiać niešta ŭ charčavańni, tamu važnaja častka dapamohi — padtrymlivać hetych ludziej.
Časty zapyt da jaje — źnizić pavyšany chalesteryn. U takoj sytuacyi treba abmiežavać žyviolnyja tłuščy ŭ racyjonie, kaža specyjalistka. Adnak jana zaŭvažaje, što ludziam nie padabajecca, kali im kažuć: «treba źmienšyć spažyvańnie čahości», heta moža vyklikać i ahresiŭnuju reakcyju.
«My zvyčajna na terapii šukajem kampramis. Kali chtości lubić śvininu — trošku pamienšyć jaje kolkaść, ale dadać šmat harodniny. Asabliva karysnyja ciomna-zialonyja listy, jak špinat i kapusta kale. Pačynać abied z hetaj sałaty, złahodzić naš straŭnik, a tady jeści miasa, ale nia z bulbaj, a, naprykład, zvaryć karyčnievy rys», — raskazvaje jana.
Surazmoŭca adznačaje, što nichto nia lubić zabaronaŭ, tamu jana ich nie praktykuje.
«Ja liču, što kali zabaranić, čałaviek pasiadzić na dyjecie miesiac maksymum, a potym znoŭ najesca hetych tłuščaŭ, bo jamu nie chapała», — tłumačyć jana.
Alesia pierakananaja, što lepš rabić małyja kroki, ale ŭžo siońnia i rehularna, čym vialikija, ale praź miesiac spynicca i viarnucca da horšaha stanu, čym było.
Zrabić cukierki doma
Alesia vykazała svaju dumku pra niekatoryja pradukty i peŭny styl u charčavańni.
Cukar
Kansultantka kaža, što nia vielmi dobra stavicca da cukru, kali jaho pierabor. Ale hlukoza čałavieku patrebnaja — jak krynica enerhii, dla nervovaj systemy, dla mozhu. Pavodle polskich normaŭ, cukru treba 25 hramaŭ u dzień. Hetuju normu možna atrymać, naprykład, z sadavinoj u zbalansavanych śniadankach.
«Ale nam da kavy chočacca dadać pirožanku, cukierki. U niekatorych heta rytuał — vypić kavu i źjeści niekalki cukierak. Hetaj zvyčki pazbycca vielmi ciažka. Ja b raiła zrabić cukierki doma, kab my viedali, z čaho jany zroblenyja. Kali dadajem cukar, to doma možam jaho prakantralavać i dadać mienš, čym pavodle receptu. U chatnich cukierkach chutčej za ŭsio budzie 5‑7 składnikaŭ, a ŭ kuplenych vielmi doŭhi skład: kab doŭha zachoŭvałasia, kab było pryhožaje, dla smaku», — razvažaje Alesia.
Fast-fud
Hałoŭnaja prablema fast-fudu, jak i cukierak, — u transtłuščach, jakija lepiej vyklučyć z racyjonu, zaznačaje specyjalistka. Adnak jana raić stavicca da samoha siabie z razumieńniem i pryniaćciem, kali raptam raz na miesiac čałaviek źjeść fast-fud, a na zaŭtra vierniecca da zdarovaha charčavańnia.
«U kahości heta mohuć być uspaminy ź dziacinstva. Jon žyŭ kala Puškinskaj, u jaho pachła Makdonaldsam, i zaraz u emihracyi jamu chočacca adčuć pach domu. Pajści raz u miesiac, kab supakoić svaju psychiku i źniać hety stres», — razvažaje jana.
Vehetaryjanstva i vehanstva
Alesia kaža, što stavicca da takoha stylu charčavańnia dobra. Ale zaŭvažaje, što ŭ Biełarusi, prynamsi kali jana tam žyła, byŭ mały vybar praduktaŭ dla hetaha i jany byli vielmi darahija. Tamu raznastajna charčavacca było ciažka. U Polščy ž jana bačyć dastatkova praduktaŭ dla vehanaŭ.
«Tamu, chto tolki pierachodzić, varta prakansultavacca ź lekaram. Tyja, chto daŭno na vehanskaj dyjecie, napeŭna, viedajuć, što vitamin B12 jość tolki ŭ miasie, tamu im treba dadatki. Białok možna dabrać babovymi. Stolki stravaŭ źjaviłasia z tofu, tempe, arechaŭ stolki vidaŭ. Toje, što jany vyklučajuć ź ježy (białok, V12, žaleza, cynk, Ameha-3), treba kampensavać dadatkami, sačyć za svaimi analizami. Vialiki plus — u ich amal nikoli nie byvaje prablemaŭ z padvyšanym chalesterynam», — kamentuje Alesia.
I padsumoŭvaje: lepiej nie zabaraniać sabie ničoha ź ježy.
«Nia dumać, što jość idealnyja pradukty, a bolš źviarnuć uvahu na stabilnyja śniadanak, abied, viačeru, kab usiaho było dastatkova, zbalansavana. Samaje hałoŭnaje — pazbycca strachu pierad ježaj. Treba šukać ježu karysnuju, kab jana była pryhožaj, kalarovaj i smačnaj», — rekamenduje Alesia.
Zahinuŭ biełaruski dobraachvotnik Vasil «Dzir» Rapicki10
Kamientary