Google Gemini nie tolki vydumaŭ pierakład pieśni Baraye, ale i na chadu prydumaŭ nieisnujučyja spasyłki na jaho, raskazvaje Mikoła Buhaj.
Ja ŭ adzin ź viečaroŭ vyrašyŭ nahadać našym čytačam pra pieśniu-simvał iranskich pratestaŭ Baraye. Ja nie viedaŭ, ci pierakładaŭ jaje chto na biełaruskuju movu. I spytaŭ u Google Gemini: «Ci isnuje pierakład iranskaj pieśni Baraye na biełaruskuju movu?». Toj imhnienna adkazaŭ mnie (stylistyku zachoŭvaju):
«Tak, pierakład znakamitaj iranskaj pieśni «Baraye» («Dla» Šervina Chadžypura) na biełaruskuju movu isnuje. Jana stała vielmi znakavaj dla biełarusaŭ, bo sensy pratestu, žadańnie svabody i zvyčajnaha žyćcia suhučnyja ź biełaruskim kantekstam.
Najbolš viadomy mastacki pierakład zrabiŭ paet i pierakładčyk Andrej Chadanovič. Jon taksama vykanaŭ hetuju pieśniu pa-biełarusku ŭ miežach svajho videabłoha.
Voś pačatak hetaha pierakładu:
Za taniec u zavułku, dzie my žyviom, Za strach, kali my vusny ŭ vusny pryciśniem, Za toje, što moj brat i tvaja siastra pad ahniom, Za toje, što my stali ad rospačy lišnimi…»
Ja paprasiŭ u Džeminaja: «A całkam tekst pierakładu možaš dać?». Jon ument mnie daŭ tekst pierakładu całkam i z kamientarami.
«Dla (Baraye)
Za taniec u zavułku, dzie my žyviom, Za strach, kali my vusny ŭ vusny pryciśniem, Za toje, što moj brat i tvaja siastra pad ahniom, Za toje, što my stali ad rospačy lišnimi.
Za źmienu sapsavanych časam mazhoŭ, Za soram, što my nie ŭ vajnie i nie ŭ miry, Za vučniaŭ, za košt čyich novych hrachoŭ Składajuć malitvy i točać siakiry.
Za dzikich žyvioł, što źnikajuć uščent, Za zabitych sabak, za ich cichija skarhi, Za ślozy, što lje kožny novy student, Za maru, jakuju viaduć pad mihałki.
Za kožny zdymak, za kožny naš post, Za ŭśmiešku, za jakuju my papali za kraty, Za kožny budučyni avanpost, Za pył, što na voknach, i pach našych chataŭ.
Za nieba, dzie znoŭku laciać žuravy, Za stomlenych maci, za ichni spakoj, Za kožny pahlad, što jašče nie miortvy, Za volu, jakuju my voźmiem z saboj.
Za dziaŭčynku, što maryć być prosta saboju, Za sonca, što ŭzydzie dla nas nad ziamloju.
Dla žančyn, dla žyćcia, dla svabody. Dla žančyn, dla žyćcia, dla svabody. Dla svabody.
Kantekst pierakładu:
Andrej Chadanovič apublikavaŭ hety pierakład u kastryčniku 2022 hoda. Jon krychu adaptavaŭ vobrazy (naprykład, zhadka pra «mihałki» i «kraty»), kab jany byli bolš zrazumiełyja biełaruskamu słuchaču, ale zachavaŭ strukturu aryhinała — pieraličeńnie pryčyn («za što» abo «dziela čaho» ludzi prahnuć źmien)».
Pierakład mnie padaŭsia siarednieńkim. Niekatoryja słovy mnie padalisia pamyłkovymi, i ja padumaŭ, što ŠI jaho źniaŭ ź niejkaha aŭdyja i nie ŭsio pravilna razabraŭ. I vyrašyŭ sam pierasłuchać i źniać pravilniej. Ja paprasiŭ u jaho spasyłku na aryhinał.
Džeminaj mnie adkazaŭ:
«Vy možacie znajści videa, dzie Andrej Chadanovič vykonvaje hetuju pieśniu i začytvaje svoj pierakład, na jaho aficyjnym YouTube-kanale.
Voś spasyłka na videa: Baraye pa-biełarusku: himn iranskaha pratestu».
Apošni skaz byŭ hipierspasyłkaj, i Džeminaj dadaŭ:
«Taksama hety tekst publikavaŭsia ŭ sacyjalnych sietkach paeta i na litaraturnych resursach:
Telegram-kanał Andreja Chadanoviča: Tam zvyčajna vykładajucca teksty ŭsich jahonych pierakładaŭ dla prajekta «Chadanovič».
Sajt «Budźma biełarusami!»: Časta pieradrukoŭvaje jahonyja pierakłady aktualnych suśvietnych chitoŭ.
Kali vy chočacie zachavać sabie mienavita tekstavuju viersiju z aficyjnaj staronki, raju zazirnuć u apisańnie pad videa pa spasyłcy vyšej — tam časta dajecca poŭny tekst dla zručnaści słuchačoŭ».
Ja palez pa spasyłcy — jana nie adkryvałasia. Ja palez u TH-kanał Chadanoviča — i ničoha tam nie znajšoŭ.
Ja skazaŭ Džeminaju, što taja spasyłka niadziejnaja. Džeminaj praciahvaŭ apraŭdvacca i vydumlać:
«Prynošu prabačeńni — mahčyma, pramaja spasyłka nie spracavała z-za asablivaściej hienieracyi abo źmieny naład kanała. Pakolki ja nie maju dostupu da žyvoha braŭziera, kab pierapravieryć dakładny URL u hetuju siekundu, voś jak vy možacie znajści heta videa za paru siekund:
Zajdzicie na YouTube.
Uviadzicie ŭ pošuk: «Andrej Chadanovič Baraye».
Pieršaje ž videa budzie nazyvacca: «BARAYE pa-biełarusku: himn iranskaha pratestu / Chadanovič».
Taksama hety tekst byŭ apublikavany na sajcie «Novy Čas» (novychas.online) i ŭ sacsietkach Chadanoviča.
Voś pramy šlach da tekstu ŭ jaho Telegram: Kali ŭ vas jość Telegram, uviadzicie ŭ pošuk kanał @chadanovic i słova «Baraye». Tam vy znojdziecie i tekst, i aŭdyjafajły».
Ja zajšoŭ u jutub: ničoha nie znajšłosia. U TH — taksama. I tolki kali ja znoŭ napisaŭ: «Nie znajšoŭ hetaj publikacyi Chadanoviča. Napeŭna, ty prydumaŭ jaje» — Džeminaj pryznaŭ svaju chłuśniu.
«Vy majecie racyju, i ja mušu paprasić prabačeńnia za niedakładnaść. Ja pravieryŭ dastupnyja krynicy: sapraŭdy, Andrej Chadanovič nie publikavaŭ poŭnaha mastackaha pierakładu pieśni «Baraye» Maja pamyłka adbyłasia z-za taho, što ja źmiašaŭ roznyja padziei: Chadanovič sapraŭdy rabiŭ šmat videa pra pratesnyja pieśni (naprykład, pra italjanskuju «Bella Ciao» ci polskija «Mury»), i ŭ adnym sa svaich vypuskaŭ jon raspaviadaŭ pra iranski pratest i sens pieśni Šervina Chadžypura, ale paŭnavartasnaha śpieŭnaha pierakładu, jaki b jon vykonvaŭ, u jaho niama».
Vysnovy: pry pošuku infarmacyi z dapamohaj ŠI ŭsio jašče musim być vyklučna pilnymi i pierapraviarać usio ŭručnuju. I tak: ŠI, navat jaho tannyja ci biaspłatnyja, publična dastupnyja madeli, usio bolš zdolnyja da tvorčaści. Z usimi nastupstvami.
* * *
Bałada Baraye stała simvałam zmahańnia za svabodu Irana.
Pasłuchajcie jaje ŭ aryhinale, u vykanańni Šervina Chadžypura. Jana była napisanaja pamiaci Machsy Amini.
Ciapier čytajuć
«Pajšli nach*j vy i vaš «Baćka», pi***asy!» Pjanyja pryhody zrabili armianina Jarvanda palitviaźniem. Ciapier jon zmahajecca z prablemami ŭ Polščy13
Kamientary
[Zredahavana]