Vytvorcy pačali honku za stvareńnie novaha reaktyŭnaha ruchavika dla samalota — z adkrytym vientylataram

Jak piša Financial Times, źmianieńnie klimatu patrabuje ad avijacyi rašučych dziejańniaŭ: kab dasiahnuć nulavych vykidaŭ da 2050 hoda, nastupnaje pakaleńnie samalotaŭ pavinna spažyvać značna mienš paliva.

Mienavita tamu inžyniery GE Aerospace, adnaho z najbujniejšych vytvorcaŭ avijaruchavikoŭ, na praciahu apošnich troch hadoŭ stali adnymi z samych aktyŭnych karystalnikaŭ supierkampjutaraŭ Ministerstva enierhietyki ZŠA. Meta hetych składanych vyličeńniaŭ — zmadelavać pavodziny revalucyjnaha typu ruchavika, jaki, jak jany spadziajucca, stanie asnovaj kamiercyjnaj avijacyi budučyni.

Havorka idza pra kancepcyju «adkrytaha vientylatara» (anhł. open fan). GE Aerospace razam sa svaim francuzskim partnioram, vytvorcam ruchavikoŭ Safran, robiać staŭku na kanstrukcyju, u jakoj łopaści vientylatara kruciacca adkryta, biez tradycyjnaha korpusa.

Ruchaviki z adkrytym vientylataram pazbaŭlenyja zvykłaj handoły (kažucha), jakaja akružaje vientylatary tradycyjnych turbavientylatarnych ruchavikoŭ. Heta źnižaje vahu i aeradynamičnaje supraciŭleńnie, dazvalajučy vykarystoŭvać vientylatary značna bolšaha dyjamietra, što naŭprost pavyšaje efiektyŭnaść vykarystańnia paliva.

Sama ideja nie novaja: GE ŭžo pravodziła vyprabavańni padobnych ruchavikoŭ jašče ŭ 1980‑ia hady. Adnak tady prahres spynili techničnyja prablemy, hałoŭnaj ź jakich byŭ praźmierny šum. Ciapier dostup da mahutnych supierkampjutaraŭ dazvalaje vielmi dakładna madelavać formu i aeradynamiku łopaściaŭ, kab vyrašyć prablemu akustyki.

Jak adznačaje FT, kampanii Airbus i Boeing užo vyvučajuć płany pa stvareńni pierajemnikaŭ svaich samych pradavanych siamiejstvaŭ samalotaŭ — pracoŭnych koniej suśvietnaj avijacyi. Čakajecca, što novyja łajniery źjaviacca nie raniej kanca 2030‑ch hadoŭ, ale, uličvajučy praciahły cykł raspracoŭki, vytvorcy ruchavikoŭ pavinny prapanavać rašeńni ŭžo siońnia.

The future of flight is changing fast. ✈️ Folding wings, open fan engines and new innovations - all to help decarbonise aerospace.

Curious how we'll make this future a reality? Check out our 5 pillars - straight from Paris Air Show. #PAS25 pic.twitter.com/FyQnovYpDl

— Airbus (@Airbus) June 18, 2025

Na kaho raźličany novyja ruchaviki

Supolnaje pradpryjemstva GE i Safran — CFM International — razhladaje open fan jak hałoŭnaha kandydata dla nastupnaha pakaleńnia vuzkafiuzielažnych samalotaŭ. Heta mienavita tyja łajniery, jakija siońnia vykonvajuć asnoŭnuju masu karotkich i siarednich rejsaŭ pa ŭsim śviecie — siamiejstvy Airbus A320 i Boeing 737 Max.

I Airbus, i Boeing zaraz tolki aceńvajuć varyjanty zamieny svaich biestsieleraŭ. Niahledziačy na toje, što novyja madeli čakajucca praź dziesiacihodździe, dla vytvorcaŭ ruchavikoŭ dedłajn nadychodzić značna raniej: šlach ad raspracoŭki da siertyfikacyi zajmaje mnohija hady.

Kiraŭnictva GE i Safran śćviardžaje, što mienavita architektura adkrytaha vientylatara vałodaje najbolšym patencyjałam, prapanoŭvajučy źnižeńnie spažyvańnia paliva na 20%.

CFM razam z Airbus užo rychtujuć vyprabavalny palihon dla novaj techniki. Da kanca hetaha dziesiacihodździa ruchavik z adkrytym vientylataram płanujuć ustalavać na madyfikavany A380.

Vyniki hetych palotaŭ dapamohuć Airbus vyznačycca z ruchavikom dla budučych sieryjnych samalotaŭ. Ale sam vytvorca śćviardžaje, što da kančatkovaha rašeńnia jašče daloka: paralelna iduć pieramovy ź inšymi hulcami rynku — Rolls-Royce i Pratt & Whitney (častka chołdynhu RTX), jakija zasiarodžvajucca na ŭdaskanaleńni bolš kłasičnych zakrytych kanstrukcyj.

Skieptycyzm kankurentaŭ

Rolls-Royce, jaki śpiecyjalizujecca na ruchavikach dla bujnych šyrokafiuzielažnych łajnieraŭ, ciapier prasoŭvaje ŭłasnuju raspracoŭku — UltraFan. Inžyniery kampanii ličać, što adkryty vientylatar nie źjaŭlajecca aptymalnaj technałohijaj.

Arhumient skieptykaŭ prosty: kali ŭ ruchavika niama achoŭnaha kažucha, luby avaryjny raźlot łopaściaŭ patrabuje dadatkovaj, vielmi surjoznaj abarony fiuzielaža i kanstrukcyi kryła. U vyniku dadatkovaja vaha srodkaŭ biaśpieki moža źvieści na ništo pieravahi ŭ paliŭnaj efiektyŭnaści.

Padobnuju pazicyju zajmaje i kampanija Pratt & Whitney, jakaja pracuje nad druhim pakaleńniem svajho reduktarnaha turbavientylatarnaha ruchavika (Geared Turbofan) dla budučych vuzkafiuzielažnych łajnieraŭ. Śpiecyjalisty kampanii adznačajuć, što prablemy z mantažom, šumam i intehracyjaj u płanior samalota robiać prajekt adkrytaha rotara zanadta ryzykoŭnym u paraŭnańni z patencyjnaj vyhadaj.

Kanstrukcyjnyja hałavałomki

Adsutnaść kažucha — heta nie tolki vyklik dla biaśpieki, ale i składanaja inžyniernaja zadača dla kampanoŭki samoha samalota. Kab abaranić fiuzielaž ad mahčymaha ŭdaru adłamanaj łopaściu, spatrebicca dadatkovaje ekranavańnie i ŭzmacnieńnie kanstrukcyi. Heta kardynalna mianiaje padychod da taho, dzie i jak macavać taki ruchavik.

Airbus razhladaje niekalki varyjantaŭ:

• kłasičnaje raźmiaščeńnie pad kryłom;
• raźmiaščeńnie ŭ chvastavoj častcy fiuzielaža;
• bolš radykalnyja schiemy, takija jak «źmiašanaje kryło» (blended wing body), kali kryło płaŭna pieraciakaje ŭ korpus.

Ekśpierty adznačajuć, što prosta paviesić adkrytyja vientylatary pad kryłom, jak na sučasnych samalotach, budzie składana jak z punktu hledžańnia siertyfikacyi, tak i aeradynamičnaj efiektyŭnaści. Varyjant z zadnim raźmiaščeńniem ruchavikoŭ i novaj formaj korpusa moh by lepš vyrašyć i prablemu šumu, i pytańni biaśpieki.

Što dalej?

Analityki avijacyjnaj haliny padkreślivajuć nieabchodnaść uličvać uroki, atrymanyja pry ekspłuatacyi sučasnych ruchavikoŭ. Ciapierašnija madeli časta sutykajucca z prablemami daŭhaviečnaści, što pryvodzić da pavyšeńnia vydatkaŭ na techničnaje absłuhoŭvańnie.

Tamu dla nastupnaha pakaleńnia ruchavikoŭ avijakampanii vysoŭvajuć žorstkija patrabavańni: nie tolki ekanomija paliva na 15%, ale i pradkazalnyja nizkija vydatki na techničnaje absłuhoŭvańnie.

U GE Aerospace, adnak, zachoŭvajuć upeŭnienaść: kali vytvorcy zdolejuć dakazać biaśpieku i efiektyŭnaść novaj technałohii, pasažyry i halina prymuć novy vyhlad samalotaŭ.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0