Historyja rezanansnaj zabastoŭki biełaruskaha mietro, jakaja 30 hod tamu ŭzvarjavała ŭłady
Tryccać hadoŭ tamu prajšła zabastoŭka rabotnikaŭ Minskaha mietrapalitena, jakaja ŭpieršyniu ŭ historyi postsavieckaj Biełarusi była žorstka padaŭlenaja siłavymi mietadami. «Salidarnaść» uspaminaje, jak ułady pačali pierachodzić ad pieramovaŭ — da dručkoŭ.
17 žniŭnia 1995 hoda na niekatorych stancyjach Minskaha mietro źjavilisia abjavy — «Stancyja začyniena pa techničnych pryčynach», a ruch ciahnikoŭ na adnoj ź linij akazaŭsia amal paralizavanym.
Tak haradžanie daviedalisia pra zabastoŭku, jakaja stała vynikam kanfliktu pamiž rabotnikami i administracyjaj Minskaha mietrapalitena: pa rasparadžeńni tahačasnaha dyrektara Uładzimira Nabiežki byli admienieny nadbaŭki za biazavaryjnuju pracu i zrezany premii.
Prafsajuzy zajavili, što hetyja rašeńni parušajuć umovy kalektyŭnaj damovy i zapatrabavali ad administracyi pačać pieramovy. Ale kiraŭnictva mietrapalitena admoviłasia vykonvać patrabavańni, i na schodzie rabotnikaŭ — siabraŭ Svabodnaha prafsajuza — było pryniata rašeńnie ab praviadzieńni zabastoŭki.
Jaje płanavali ŭ lipieni, adnak zatym adkłali — u nadziei ŭsio ž dabicca vykanańnia ŭmoŭ kalektyŭnaj damovy šlacham dyjałohu. Jaki tak i nie adbyŭsia.
U žniŭni pačalisia zabastoŭki ŭ Homieli i Minsku — pratestavali kiroŭcy tralejbusnych parkaŭ, patrabujučy pahasić zapazyčanaść pa zarpłacie.
17 žniŭnia da ich dałučylisia rabotniki Minskaha mietrapalitena.
Adnak ułady ŭžo 18 žniŭnia pahasili zapazyčanaść pierad vadzicielami tralejbusaŭ, i tyja viarnulisia da pracy.
A bastujučamu mietro byŭ prapanavany karotki dyjałoh — z supracoŭnikami AMAPu, unutranych vojskaŭ i milicyi.
Adzin ź niepasrednych śviedkaŭ tych padziej na ŭmovach ananimnaści raspavioŭ «Salidarnaści», što siłavoje padaŭleńnie zabastoŭki stała šokam dla ŭsich jaje ŭdzielnikaŭ, u tym liku dla lidaraŭ inšych prafsajuzaŭ.
— Nichto nie čakaŭ takoj reakcyi ad niadaŭna abranaha prezidenta. Darečy, pieršy zvanočak prahučaŭ u krasaviku taho ž hoda, kali nieviadomyja supracoŭniki siłavych orhanaŭ źbili i vyvieźli ź Viarchoŭnaha Savieta 19 deputataŭ ad parłamienckaj frakcyi BNF, jakija abviaścili haładoŭku z-za niazhody z refierendumam, inicyjavanym Łukašenkam.
Raniej adnosna prafsajuzaŭ i rabočych hvałt nikoli nie prymianiaŭsia — na pačatku 90-ch padčas niekatorych zabastovak, naprykład, šachcioraŭ u Salihorsku, z boku pravaachoŭnych struktur hučali tolki pahrozy.
Mietrapalitenščyki ž adčuli ŭsio — «maski-šou», streły ŭ pavietra z krykami «Usim lehčy, tvaram u padłohu!» I, viadoma, heta było šokam, tamu što my tady dumali, što ŭ nas usio ž taki demakratyčnaja dziaržava.
Jak raspaviadaŭ kiraŭnik pieršasnaj arhanizacyi Biełaruskaha niezaležnaha prafsajuza na AAT «Biełaruśkalij» Mikałaj Novik, jon z tavaryšami pryjechaŭ u Minsk u pieršyja dni zabastoŭki, kab padtrymać transpartnikaŭ.
Kali jany zajšli ŭ ofis Svabodnaha prafsajuza Biełaruskaha, jaki tady ŭznačalvaŭ Hienadź Bykaŭ, to ŭbačyli, što tam siadziać supracoŭniki siłavych viedamstvaŭ, a Hienadź nie moža pry ich svabodna havaryć, bo jany nazirajuć za im i ŭsio fiksujuć — chto prychodzić, što hučyć i h.d.
Tady salihorskija šachciory byli hatovyja padtrymać bastujučych, a ŭ vypadku prymianieńnia hvałtu — spynić pracu šacht. Vadzicieli Salihorskaha aŭtaparku taksama padtrymali patrabavańni minskich rabotnikaŭ mietro.
Kali Mikałaj Novik vyjšaŭ z budynka i padyšoŭ da mikraaŭtobusa, na jakim pryjechaŭ z Salihorska, to ŭbačyŭ prastrelenyja koły.
Akramia taho, šok vyklikała i, pa sutnaści, vykradańnie prafsajuznych lidaraŭ Mikałaja Kanacha, Uładzimira Makarčuka i Hienadzia Bykava. Tady svajaki doŭhi čas nie mahli daviedacca, dzie jany znachodziacca.
Ułady nie zadumvalisia, što niepavaha da čałavieka pracy moža stać klučavoj u lubym pracoŭnym kanflikcie. Pa sutnaści, zabastoŭka mietrapalitenščykaŭ stała vynikam niepavahi da kalektyŭnaj damovy i jaje vykanańnia.
Što nie pieraškodziła Łukašenku ŭ 1995 hodzie zajavić pa telebačańni, što akcyju kaardynavali «nacyjanalistyčnyja siły» na čale ź Biełaruskim Narodnym Frontam, a Svabodny prafsajuz Biełaruski nibyta razam z polskimi i amierykanskimi prafsajuzami ŭsio spłanavali.
Jak była padaŭlena zabastoŭka: spačatku byli ŭhavory viarnucca da pracy, potym pajšli pahrozy zvalnieńniami, zatym prybyli amapaŭcy i pačalisia razhony akcyj, a śledam — pajšli zvalnieńni.
A jašče naprykancy zabastoŭki ŭłady sabrali štrajkbrechieraŭ — čyhunačnych mašynistaŭ z usioj Biełarusi, a taksama pryvieźli instruktaraŭ z Rasii.
21 žniŭnia 1995 hoda ŭkazam Łukašenki była prypynienaja dziejnaść Svabodnaha prafsajuza Biełaruskaha i pieršasnaj arhanizacyi Minskaha mietrapalitena prafsajuza čyhunačnikaŭ i transpartnych budaŭnikoŭ, jaki ŭvachodziŭ u Fiederacyju prafsajuzaŭ Biełarusi (praz dva hady ŭkaz byŭ pryznany straciŭšym siłu, i dziejnaść abiedźviuch arhanizacyj adnaviłasia).
Na sudach prafsajuznyja lidary Hienadź Bykaŭ i Mikałaj Kanach atrymali pa 10 sutak administracyjnaha aryštu, Uładzimir Makarčuk — 15 sutak.
Dasiul nieviadomaja dakładnaja kolkaść zvolnienych rabotnikaŭ mietro — pa roznych krynicach nazyvajucca ličby ad 16 da 58 čałaviek.
Tady ž uźnikła pieršaja sprava Mižnarodnaj arhanizacyi pracy suprać Biełarusi z-za parušeńnia bazavych Kanviencyj u suviazi z zabaronaj dziejnaści prafsajuzaŭ. Skarhu inicyjavaŭ Biełaruski kanhres demakratyčnych prafsajuzaŭ, a nie FPB, choć škoda była naniesienaja abiedźvium strukturam.
I ŭsio ž, praz šmat hadoŭ, tyja časy ŭ historyi krainy ŭsprymajucca dosyć «viehietaryjanskimi» — da 30-hodździa padziej u Minskim mietro ŭłady kančatkova raspravilisia ź niezaležnymi prafsajuzami, likvidavaŭšy ich i adpraviŭšy ŭ turmu mnohich lidaraŭ i aktyvistaŭ.
Stali viadomyja žachlivyja abstaviny śmierci byłoha vučonaha sakratara Instytuta historyi. Jamu było 45 hadoŭ31
Stali viadomyja žachlivyja abstaviny śmierci byłoha vučonaha sakratara Instytuta historyi. Jamu było 45 hadoŭ
Jaje nie chacieli brać u muzyčnuju škołu, a ŭ 14 jana syhrała ŭ Karniehi-chole ŭ Ńju-Jorku. Biełaruskaja skrypačka — pra žyćcio ŭ Łondonie, zarobki i čym skrypka Stradyvary za 14 miljonaŭ jeŭra adroźnivajecca ad zvyčajnaj1414
Kamientary