«Paša, ja tabie nie vieru». Sieviaryniec raskazaŭ, jak vypadkovaja dziaŭčyna matyvavała jaho nazaŭsiody pierajści na biełaruskuju movu
«Paša, ty taki biełaruski patryjot, raskazvaješ, jakaja cudoŭnaja budzie Biełaruś, ale sam navat nie razmaŭlaješ pa-biełarusku».
Pa słovach palityka i byłoha palitviaźnia Paŭła Sieviarynca, biełaruskaja mova ŭ jaho žyćci prysutničała pastajanna. Vialiki ŭpłyŭ na heta zrabili jaho baćki, jakija kožnaje leta adpraŭlali dziaciej u viosku Unoryca (Rečycki rajon) na Dniapry.
«Heta cudoŭny kraj, prosta taki rajok na staražytnym šlachu z varahaŭ u hreki. Prosta na bierazie raki staić chata. Možacie sabie ŭjavić: robiš dziesiać krokaŭ — pierad taboj Dniapro. Heta cud. I ludzi tam razmaŭlajuć pa-biełarusku. Zaraz, ciapier tam užo šmat dačaŭ, tam užo amal nie zastałosia tych ludziej… ale tady heta voś była krynica biełaruskaści», — ź ciepłynioj raskazvaje Pavieł.
Pa jaho słovach, u chacie baćkoŭ-fiłołahaŭ taksama było šmat knih na biełaruskaj movie. Baćka časta pierachodziŭ u razmovie na biełaruskuju. Ale, jak adznačaje Sieviaryniec, dzieci ŭ siamji raśli ruskamoŭnymi:
«Vakoł usio było pa-rusku, škoła, naturalna, była pa-rusku, ničoha biełaruskaha nie było ŭ nas da surjoznaj adlihi ŭ pačatku 90-ch».
Kančatkovy pierachod na rodnuju movu, jak zhadvaje Sieviaryniec, adbyŭsia dziakujučy vypadku ŭ listapadzie 1994 hoda. Tady Pavieł byŭ studentam i žyŭ u internacie. Adnojčy jaho paprasili dapamahčy susiedcy, ziamlačcy z-pad Połacka, danieści sumku da vakzała.
«Pra niešta treba razmaŭlać pa darozie. Nu ja pačaŭ razmaŭlać pra toje, jakaja kłasnaja Biełaruś, voś zaraz my atrymali niezaležnaść, jana budzie cudoŭnaja, kłasnaja», — zhadvaje Pavieł i adznačaje, što razmova viałasia na ruskaj movie. U vyniku ŭžo kala vahona dziaŭčyna ščyra pryznałasia, što nie vieryć jaho słovam.
«Naprykancy ja ŭžo padaju joj sumku, jana sadzicca ŭ ciahnik i kaža:
«Paša, viedaješ, usio ty choraša kažaš, ale ja tabie nie vieru».
— «A čaho ty nie vieryš?»
— «Ty voś tut taki biełaruski patryjot, usio raskazvaješ, jakaja cudoŭnaja budzie Biełaruś, ale sam navat nie razmaŭlaješ pa-biełarusku».
Ja kažu: «Tak. Ad zaŭtra ja pačynaju razmaŭlać pa-biełarusku».
Jana kaža: «Aj, ładna, zalivaj», — zhadvaje padrabiaznaści palityk.
Pa słovach Sieviarnyca, pa viartańni ŭ internat jon adrazu patelefanavaŭ baćkam:
«Zvaniu — tady jašče žetončyki byli — baćkam, kažu: «Tata, mama, z zaŭtrašniaha dnia ja pačynaju razmaŭlać pa-biełarusku. Davajcie razmaŭlać pa-biełarusku».
Papiaredziŭ Pavieł i svaich susiedziaŭ pa pakoi:
«Chłopcy troški ŭ šoku, ale kažuć: «Nu, ładna, Paša, narmalna, my tolki za». I ŭsio».
«Voś z hetaha dnia, heta listapad byŭ 1994 hoda, ja i razmaŭlaju pa-biełarusku. I tut užo nijakich supiarečnaściaŭ. Ty razmaŭlaješ pa-biełarusku, ty za Biełaruś — usio cudoŭna», — padahulniaje Sieviaryniec.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
Topavy pierakładčyk pajechaŭ u Biełaruś mianiać pašpart — i sieŭ za danaty. «KDB pahladzieŭ na sumu i vyrašyŭ, što nichto ŭ zdarovym rozumie nie moža vydatkavać stolki ŭłasnych hrošaj»2
Kamientary