U polskaj movie prajšła najbolšaja za 90 hadoŭ reforma pravapisu. Što źmianili?

U polskaj movie ŭviali źmieny, jakija TVP World nazyvaje samaj značnaj reformaj z 1936 hoda. Pra źmieny piša «Biełsat».

Słovy ź vialikaj i małoj litary

U nazvach kamietaŭ słova «kamieta» treba pisać ź vialikaj litary: Kometa Halleya, Kometa Enckego.

U nazvach abjektaŭ publičnaj prastory — parkaŭ, praśpiektaŭ, kaściołaŭ, pałacaŭ, pastoŭ, mohiłak i hetak dalej — treba pisać ź vialikaj litary pieršaje słova: Aleja Róż, Brama Warszawska, Plac Zbawiciela, Park Kościuszki i hetak dalej. Pryviedzieny śpis takich słovaŭ: aleja, brama, bulwar, osiedle, plac, park, kopiec, kościół, klasztor, pałac, willa, zamek, most, molo, pomnik, cmentarz.

Vyklučeńnie — słova «vulica» pačynajecca z małoj litary: ulica Józefa Piłsudskiego. Miarkujučy pa słoŭniku, jość i inšyja vyklučeńni: słovy góra, morze, wyspa i inšyja treba pisać z małoj litary, ale śpisu takich słovaŭ niama. Imavierna, heta ŭsie słovy, jakija nie ŭvachodziać u śpis tych, što treba pisać ź vialikaj.

Taksama ź vialikaj litary treba pisać usie słovy (akramia prynazoŭnikaŭ i złučnikaŭ) u nazvach ustanoŭ: Karczma Słupska, Kawiarnia Literacka, Księgarnia Naukowa, Kino Charlie, Apteka pod Orlem i hetak dalej. Ale kali pieršaje słova ličycca ahulnym aznačeńniem, a nie častkaj nazvy, jaho možna pisać z małoj: kawiarnia Literacka, apteka Pod Orlem.

Tak ža — u nazvach miedaloŭ, ordenaŭ i inšych uznaharod i tytułaŭ: Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus, Nagroda Artystyczna Miasta Lublin, Honorowy Obywatel Miasta Krakowa.

Ź vialikaj litary ciapier pišucca nazvy žycharoŭ haradoŭ, viosak i rajonaŭ: Warszawianin, Zgierzanin, Ochocianka, Mokotowianin. Nieaficyjnyja etničnyja nazvy (u adroźnieńnie ad aficyjnych) možna pisać z małoj litary: kitajec / Kitajec i szkop / Szkop, ale tolki Chińczyk i Niemiec.

Nazvy firmaŭ, brendaŭ i madelaŭ vyrabaŭ taksama treba pisać ź vialikaj litary: samochód marki Ford, pod oknem zaparkował czerwony Ford. Ale kali nazva brendu aznačaje ceły typ tavaru, možna pisać z małoj: rower — heta rovar, nie tolki vytvorčaści firmy Rover, a lubyja adydasy — heta spartovyja boty, nie tolki firmy Adidas.

Prymietniki, utvoranyja ad nazvaŭ i imionaŭ, treba pisać z małoj litary: dramat szekspirowski, epoka zygmuntowska, koncert chopinowski, wiersz miłoszowski. Ale prymietniki ad imionaŭ i proźviščaŭ, jakija skančajucca na -owy, -in, -yn i -ów, možna pisać jak ź vialikaj, tak i z małoj litary: poezja miłoszowa / poezja Miłoszowa, zosina lalka / Zosina lalka, jacków dom / Jacków dom.

Napisańnie razam i asobna

Čaścicy -bym, byś, by. -byśmy, -byście treba pisać asobna, «praz prabieł»: zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry.

Nie— z prymietnikami i prysłoŭjami zaŭsiody treba pisać razam, kali tolki niama supraćpastaŭleńnia: niebiedny / nie biedny, ale bogaty; niedługo / nie długo, ale krótko.

Kali słova pačynajecca na pół— (pałova čahości), to jaho treba pisać razam: półzartem, półserio. Ale jość nievyrazna apisanyja vyklučeńni z takim prykładam napisańnia praz złučok: pół-Polka, pół-Francuzka. Z ahulnaha zboru pravił vynikaje, što ŭmova napisańnia praz złučok — vialikaja litara ŭ «asnoŭnym» słovie.

Prefiksy niby– i quasi— (miarkujučy pa ahulnym zbory pravił, taksama ŭsie «niesamastojnyja») treba pisać biez złučka: nibyartysta, nibygotyk, quasinauka, quasiromantycznie. Ale kali «asnoŭnaje» słova pačynajecca ź vialikaj litary, to praz złučok: niby-Polak, quasi-Anglia (u adroŭnieńni ad papiaredniaha punktu, tut paznačanaja ŭmova, pry jakoj dziejničaje vyklučeńnie).

Ale inšyja prefiksy, jak to super-, ekstra-, eko-, wege— mini-, maksi, midi-, mega-, makro-, možna pisać jak razam z asnoŭnym słovam, tak i asobna: miniwieża / mini wieża, ekożywność / eko żywność. Tak možna, kali prefiks mahčyma pastavić paśla «asnoŭnaha» słova: wieża mini, żywność eko. I hetyja prefiksy pierad słovami ź vialikaj litary možna pisać asobna abo praz złučok.

Parnyja vyrazy z adnolkavych ci padobnych słoŭ možna pisać razam, asobna ci praz kosku: tuż-tuż / tuż, tuż / tuż tuż; trzask-prask / trzask, prask / trzask prask; bij-zabij / bij, zabij / bij zabij.

Što važna viedać tym, chto budzie zdavać ekzamien?

Centralnaja ekzamienacyjnaja kamisija ŭviała pierachodny 5‑hadovy pieryjad. U 2026—30 hadach jak staryja, tak i novyja praviły buduć prymalnyja na školnych ekzamienach (ósmoklasisty, maturalnych i eksternistycznych). Tolki ŭ 2031 hodzie novyja praviły stanuć abaviazkovymi.

Jak novyja praviły buduć uličanyja ŭ ekzamienach pa polskaj movie jak zamiežnaj, nieabchodnych dla atrymańnia, hramadzianstva, doŭhaterminovaha abo stałaha pobytu, a taksama pastupleńnia va ŭniviersitet, nieviadoma. Adnak na hetych ekzamienach arfahrafičnyja pamyłki majuć nievialiki ŭpłyŭ na vynikovuju adznaku.

• 8
• 0
• 1
• 9
• 5
• 0
• 0
• 1