Павел Церашковіч: Цяжка ўявіць сабе нацыю з лозунгам «Рурытанія па-за ўсім»
Вядомы беларускі этнолаг Павел Церашковіч, даследчык гісторыі фармавання беларускай нацыі выказаў на сваёй старонцы ў фэйсбуку некалькі думак адносна месца слогана «Беларусь перадусім». Нядаўна адносна яго прайшла палкая дыскусія ў сувязі з выкарыстаннем на медалі, заснаваным Аб'яднаным пераходным кабінетам.
1) Эрык Хабсбаўм, брытанскі гісторык-марксіст, разам з Гелнерам разумее «нацыяналізм» як «прынцып, паводле якога палітычныя і нацыянальныя ўтварэнні павінны супадаць».
І дадае —
«гэты прынцып азначае, што палітычныя абавязкі «рурытанцаў» (Рурытанія ў гэтым выпадку — назва абстрактнай, уяўнай нацыі-дзяржавы. — П. Ц.) у адносінах да дзяржавы, якая ўключае ў свой склад рурытанскую нацыю і служыць яе прадстаўніком, вышэйшыя за ўсе іншыя грамадскія абавязкі (overrides all other public obligations), а ў экстрэмальных выпадках (такіх, напрыклад, як вайна) — усе іншыя абавязкі любога роду.
Гэтая прыкмета адрознівае сучасны нацыяналізм ад іншых… формаў… групавой ідэнтыфікацыі».
2) Наяўнасць такога ўсведамлення ёсць непазбежнай умовай існавання нацыянальнай супольнасці. І гэта не залежыць ад таго, у якім стагоддзі, ХІХ ці ХХІ, яна існуе, пабудаваная яна паводле грамадзянскага, калектывісцка-грамадзянскага ці этнічнага прынцыпу.
Нацыі, як і любой сацыяльнай групе, патрэбны пэўны ўзровень унутрыгрупавога фаварытызму, інакш сэнсу належаць да яе няма, і яна проста знікне.
3) Менавіта зыходзячы з гэтага, радавога прынцыпу, трэба і разглядаць лозунгі кшталту «Рурытанія па-над усім».
У кожнай нацыі ён можа набываць розныя формы, але цяжка ўявіць сабе нацыю з лозунгам «Рурытанія па-за ўсім».
4) Ключавое пытанне, безумоўна, у знаходжанні балансу групавых (нацыянальных) і асабовых каштоўнасцяў. Першыя не павінны выключаць другія, і наадварот.
Найлепшым варыянтам з'яўляецца грамадзянскі нацыяналізм і лозунг, які пачынаецца са слоў «Мы, народ, …».
5) У кожнай нацыі могуць быць свае канатацыі з лозунгамі кшталту «Рурытанія перадусім». І кожная нацыя можа стварыць сваю сетку чырвоных ліній, за якую заходзіць нельга.
6) У беларускага грамадства ёсць праблемная гістарычная прастора (калабарацыя часоў Другой сусветнай вайны), дзе такіх агульнапрызнаных ліній няма і патрабуецца прафесійная экспертыза ды публічная дыскусія на гэтую тэму.
7) Стварэнне публічнай узнагароды, яе сімволікі павінна абапірацца не толькі на вузкае кола прафесіяналаў, але і на шырокую грамадскую дыскусію.
Чытайце таксама:
«Беларусь перадусім». Лозунг на медалях ад Аб'яднанага пераходнага кабінета выклікаў дыскусію
Серабрыстая «Пагоня» ў лаўровым вянку: Кабінет зацвердзіў узнагароду за выключную адданасць у служэнні Беларусі
Цяпер чытаюць
Затрымалі чарговага чалавека года Віцебшчыны, дэпутата Віцебскага аблсавета Дзмітрыя Калягу7
Затрымалі чарговага чалавека года Віцебшчыны, дэпутата Віцебскага аблсавета Дзмітрыя Калягу
«Дзіма, мой мікраскоп за паўмільёна еўра стаіць у тваёй клініцы. Абсталяванне скраў ты». Заснавальнік «Новага зроку» расказаў пра адносіны з сям'ёй Абельскіх1919
«Дзіма, мой мікраскоп за паўмільёна еўра стаіць у тваёй клініцы. Абсталяванне скраў ты». Заснавальнік «Новага зроку» расказаў пра адносіны з сям'ёй Абельскіх19
«Да лейтэнанта прыехала маладая жонка, пабачыла, што адбываецца ў зоне, і застрэлілася». Выйшла заключная частка ўспамінаў Рыгора Бярозкіна пра ГУЛАГ і савецкі Мінск1818
Каментары
"Reč Paspalita - Res publica"
"Reč Paspalita - Res publica"