Zajava pradstaŭnikoŭ biełaruskaj intelihiencyi ab nastupstvach nafta‑hazavaha kanfliktu
Kanflikt pa naftahazavych pytańniach, jaki abvastryŭsia pamiž Biełaruśsiu i Rasijaj naprykancy 2006 – u pačatku 2007 hadoŭ, u čarhovy raz vyjaviŭ sapraŭdnuju sutnaść mifa ab budaŭnictvie tak zvanaj biełaruska‑rasijskaj sajuznaj dziaržavy.
Majučy svaje hieapalityčnyja intaresy na zachodnich rubiažach, Rasijskaja Fiederacyja praciahły čas padtrymlivała ekanamična i palityčna, u tym liku na mižnarodnaj arenie, biełaruski aŭtarytarny režym. Pry hetym farmalna intehracyjnyja inicyjatyvy zaŭsiody zychodzili z boku biełaruskaha Prezidenta: «Ja v Rośsiju na koleniach popołzu», «Biełorusy budut umirať za Rośsiju».
Adnak płataj za pryznańnie vynikaŭ sfalsifikavanych vybaraŭ, a taksama za tannyja enierhanośbity, sumnieŭnyja mytnyja apieracyi i biazmytny rasijski rynak była nie tolki kviacistaja rytoryka pra sajuznaje budaŭnictva, słavianskaje braterstva i vajskovuju družbu. Spadziejučysia vyjści na rasijskuju palityčnuju prastoru, biełaruski kiraŭnik razam sa svajoj namienkłaturaj demanstratyŭna i cynična vyniščaŭ biełaruskuju movu, školnictva, kulturu, litaraturu, falsifikavaŭ historyju, pieraŭzychodziačy ŭ hetym navat svaich savieckich papiarednikaŭ.
Usio heta padmacoŭvałasia papulisckaj prapahandaj pra intaresy pracoŭnych, biełaruskuju madel rynkavaha sacyjalizmu i pravasłaŭnaje liderstva. Pry adsutnaści parłamienckaha kantrolu i niezaležnych ŚMI, biełaruskaje hramadstva zaraz nie maje dakładnych źviestak pra źniešni handal krainy, vajskovaje supracoŭnictva, stan bankaŭskaj spravy, biudžet, prezidencki fond i inšyja ahulnanacyjanalnyja prablemy. Dziakujučy rasijskim palityka‑ekanamičnym prefierencyjam u Biełarusi budujecca madel palicejskaha sacyjalizma stalinskaha kšałtu z zachavańniem pramysłovych hihantaŭ i ekanamična nieabhruntavanych zarobkaŭ. Nie stvorana umovaŭ dla farmavańnia siaredniaha kłasu. Nie adbyłosia hłybokich rynkavych reform. Abmiežavany prytok zamiežnych inviestycyjaŭ, bo ramačnyja rynkavyja ŭmovy ŭ Biełarusi ‑‑ adny z najhoršych u śviecie. U vyniku ŭ zaniapad pryjšli tysiačy pradpryjemstvaŭ pramysłovaści i inšych halin nacyjanalnaj haspadarki. Biełaruś pačynaje adstavać ad svaich susiedziaŭ ‑‑ Polščy i krainaŭ Prybałtyki, jakija daŭno nabyvajuć enerhanośbity pa suśvietnych koštach i paśpiachova raźvivajuć svaju ekanomiku i vytvorčaść.
Ciapier, kali vyśvietliłasia, što «biełaruskaja madel‑cud» uzoru kanca 2006 hodu niesumiaščalnaja z rasijskaj rynkavaj sistemaj raźlikaŭ, biełaruskaje kiraŭnictva ŭ čarhovy raz «zabyła» pra intehracyju i znoŭ pačała śpiekulavać na niezaležnickaj rytorycy: «Pojdziem u akopy, ale nie zdadzimsia. My – narod hordy».
Miž tym tema vyroŭnivańnia suśvietnych cenaŭ na enierhanośbity va ŭmovach hłabalizacyi vyvučajecca siońnia navat u siaredniaj škole. Pryncypy WTO ŭsio šyrej raspaŭsiudžvajucca na krainy Siaredniaj i Uschodniaj Jeŭropy. Rasija taksama ŭ chutkim časie źbirajecca ŭstupić u hetuju mižnarodnuju handlovuju arhanizacyju. A heta aznačaje, što vielmi chutka naftu i haz budzie mahčyma nabyvać tolki pa suśvietnych koštach.
Tamu biełaruskaj hramadskaści nie varta zachaplacca sioniašnimi psieŭdapatryjatyčnymi filipikami pradstaŭnikoŭ ułady i aficyjnych ŚMI na adras rasijskich aliharchaŭ. Heta jakraz toj patryjatyzm, jaki viadomy tałstoŭski hieroj nazvaŭ «poślednim pribiežiŝiem niehodiajev». Naš patryjatyzm – nie ŭ kansiervacyi «Linii Stalina», a va ŭstalavańni palityčnaj i ekanamičnaj demakratyi, u zdabyvańni sapraŭdnaha nacyjanalnaha suvierenitetu ‑‑ takoha, jaki ŭžo majuć usie našy susiedzi.
Na vialiki žal, jak vynikaje z apošnich vykazvańniaŭ rasijskaha kiraŭnictva, u Kramli dahetul nie žadajuć razumieć, što dalejšaja padtrymka sumnieŭnaha «biełaruskaha cuda» nie maje nijakich pierśpiektyŭ i nijakaj karyści ni dla biełaruskaha, ni dla rasijskaha narodaŭ.
Spynieńnie pastavak nafty ŭ Jeŭropu jašče raz pakazała i ŭzrovień niebiaśpieki, jakuju toić avanturnaja i niepradkazalnaja palityka biełaruskaha režymu nie tolki dla Biełarusi i Rasii, ale i dla krain Jeŭrapiejskaha Źviazu.
Ale adzinym šlacham da enerhietyčnaj biaśpieki Jeŭropy i sapraŭdnaj prajavaj dobrasusiedskich adnosin moža być akazańnie ekanamičnaj padtrymki tolki razam z pryncypovymi i biezkampramisnymi ŭmovami demakratyzacyi biełaruskaha hramadstva i paśladoŭnych rynkavych reform.
Tolki pry vykanańni hetych umoŭ Biełaruś zdoleje płacić suśvietnyja ceny za enierhanośbity, paźbiehnuŭšy katastrafičnaha abvału ŭzroŭnia žyćcia jaje hramadzian. Tolki tady jana viernie sabie pavahu i aŭtarytet na mižnarodnaj arenie. Tolki tady my budziem mieć realny suvierenitiet i prazrystyja, uzajemavyhadnyja adnosiny z Rasijaj dy inšymi krainami.
20 studzienia 2007h.
Uładzimir Kołas, Radzim Harecki, Leanid Złotnikaŭ, Uładzimir Chalip, Alaksiej Maračkin, Zinaida Bandarenka, Źmicier Sidarovič, Uładzimir Sodal, Siarhiej Paniźnik, Hieorhij Lepin, Ivan Nikitčanka, Źmicier Michniuk, Anatol Viarcinski, Alena Anisim
Kamientary