Uładzimir Mackievič: Najhoršaje, što sa mnoj adbyłosia ŭ turmie, — toje, što zabrali maje sšytki

«Mianie papiaredzili pra zatrymańnie ŭ traŭni»

Uładzimira Mackieviča zatrymali rankam 4 žniŭnia 2021 hoda. Pra mahčymy aryšt fiłosafa papiaredzili jašče ŭ traŭni, adnak źjazdžać ź Biełarusi jon nie chacieŭ. U niekalkich miescach, jakija byli źviazanyja z Mackievičam, praviali vobšuki.

«Jany zabrali techniku, nośbity infarmacyi, — uzhadvaje spadar Uładzimir. — Kałupalisia ŭ knižkach, adnak ź ich asabliva ničoha nie brali. U roznych šufladkach u mianie naźbirałasia kala 1500‑2000 jeŭra, jakija taksama zabrali: paśla ŭ pratakołach jany «pieratvarylisia» ŭ 600 jeŭra. Kali ja padpisvaŭ pastanovu ab zatrymańni, to ŭbačyŭ, što jana była padpisanaja 20‑mi čysłami traŭnia — jak mianie i papiaredžvali».

Paśla vobšuku Mackieviča pryvieźli ŭ KDB, dzie dapytvali bolš za siem hadzin. Uvieś hety čas mužčyna byŭ hałodny: jaho pačastavali tolki kavaj. Tolki apoŭnačy jaho advieźli na Akreścina.

«Viadoma, u KDB prapanoŭvali supracoŭnictva, — kaža były palitviazień. — Ja pytaŭsia: «A čym nie supracoŭnictva — ja adkazvaju na vašyja pytańni. Što viedaju — kažu». Jany skazali, hetaha mała — maŭlaŭ, patrebna nazvać imiony i adrasy. Ale ž na hety varyjant supracoŭnictva ja nie pajšoŭ. I nastupnyja 10 dzion pravioŭ na Akreścina ŭ nabitaj kamiery bieź bializny i matracaŭ. Maimi susiedziami byli palityčnyja, bolšaść ź jakich byli vielmi mocna źbityja». 

«Jak heta ni paradaksalna, ja adčuŭ peŭnuju svabodu»

Amal miesiac u SIZA na Vaładarskaha Mackievič pravioŭ u adzinočnaj kamiery.

«Ščyra kažučy, mianie heta zadavalniała, — uśmichajecca jon. — Mnie adrazu pryvieźli pieradaču sa sšytkami i asadkami, i ja pačaŭ pracavać, nie adkładajučy na doŭhi čas. Jak heta ni paradaksalna, ja adčuŭ peŭnuju svabodu.

Uvieś toj hod ja žyŭ z adčuvańniem, jakoje na mianie cisnuła: ja musiŭ štości rabić, ja častkova adkazny za ŭsio. Ale rozum padkazvaŭ: usio, što ni robicca paśla dvuch karotkich tydniaŭ u žniŭni 2020 hoda, nie tolki nie palapšaje situacyju, ale, mahčyma, i paharšaje jaje. Ale ja pavinien byŭ štości rabić! I navat štości rabiŭ, razumiejučy, što heta biezvynikova i marna — praz heta stanaviłasia jašče horš. 

A tut raptam mianie zatrymlivajuć — i ja svabodny! Ad mianie ŭžo ničoha nie zaležyć, i ja adrazu pačaŭ pracavać. Ja padumaŭ, što, kali nie vymušany štości rabić, ja ŭžo mahu padumać nad pamyłkami. A paśla ja pierajšoŭ da svajoj fiłasofii: staŭ pisać toje, da čaho nie dachodzili ruki na voli, pakul ja byŭ zaniaty mituśnioj i spravami». 

Ale hety čas chutka skončyŭsia — i amal praź miesiac Uładzimira Mackieviča pieraviali ŭ ahulnuju kamieru. Na čatyry čałavieki dvoje byli palityčnymi, a jašče adzin — padsadnym, jaki dahetul siadzieŭ ź inšymi palitviaźniami. Sprava Mackieviča nie ruchałasia, tamu ŭ lutym 2022 hoda jon abviaściŭ haładoŭku. 

«Ja staŭ patrabavać, kab maju spravu narešcie zakryli i pryznačyli sud, — raskazaŭ spadar Uładzimir. — Ja paabiacaŭ, što kali patrabavańni nie buduć vykananyja, to praz 10 dzion ja pierajdu na suchuju haładoŭku. Taksama paprasiŭ, kab mnie dali mahčymaść zaśviedčyć tastamient i paklikali pastara.

Na 11‑ty dzień ja sapraŭdy pierajšoŭ na suchuju haładoŭku, a jašče praz dva dni mnie stała drenna. Pad ruki mianie paviali ŭ sančastku i pastavili kropielnicu. Pakul ja lažaŭ, pryjšli śledčaja i advakat i paviedamili, što spravu zakryli i pieradali ŭ sud — u toj dzień, kali ja pierajšoŭ na suchuju haładoŭku. Mnie ž pra heta nie paviedamili.

Ja byŭ zadavoleny, spyniŭ haładoŭku i pačaŭ jeści. Na jaje čas mianie pieraviali ŭ kamieru ź videanazirańniem — i Azaronak u svajoj pieradačy pakazaŭ pa telebačańni, jak ja jem. Ale ž potym vyśvietliłasia, što jany zakryli spravu tolki pa 342‑m artykule, ale dadali jašče dva. Atrymlivajecca, zhoda z maim patrabavańniem była farmalnaj, ale druhi raz abviaščać haładoŭku ŭ mianie nie było impetu». 

Pavialičyć

Padstavami dla novych abvinavačańniaŭ stali kamientar Mackieviča dla ŭkrainskaha błohiera, a taksama ŭdzieł u zum-kanfierencyi.

«Na kanfierencyi hučali maje roznyja zajavy, — uzhadvaje Mackievič. — Jany paličyli, što mała taho, što vykazvańni ekstremisckija, dyk ja jašče i kiruju hetym schodam, choć heta było nie tak. Ale moj hołas hučaŭ hučna, jany pakazali mnie zapis sustrečy — nie viedaju, jak jon u ich apynuŭsia — i abvinavacili pavodle art. 361‑1 Kryminalnaha kodeksa. 

Padstavaj dla abvinavačvańnia mianie ŭ abrazie Łukašenki stała videaintervju ŭkrainskamu błohieru. U adkaz na pytańnie, jak da Łukašenki staviacca ŭ Rasii, ja adkazaŭ: «Łukašenka sukin syn, ale heta naš sukin syn», paŭtaryŭšy frazu amierykanskaha prezidenta Ruźvielta ŭ bok nikarahuanskaha dyktatara Samosy Harsija. Potym try ekśpiertyzy nie znajšli tam abrazy — ale dla suda heta było ničym». 

Spravu fiłosafa razhladali ŭ zakrytym režymie ŭ pustoj, ale davoli vialikaj zale. Dla abviaščeńnia ž prysudu, jaki byŭ adkrytym, znajšli maleńkuju aŭdytoryju, kudy zmahli trapić kala dziesiaci čałaviek — dziasiatki stajali ŭ kalidory. 

«Ale viadoma, ja adčuvaŭ, što mianie padtrymlivajuć ludzi, — kaža były palitviazień. — Mnie prychodzili paštoŭki i listy, hrašovyja pieradačy ad małaznajomych ludziej. Zabiahajučy napierad, uzhadaju, što ŭ mahiloŭskuju turmu da mianie prychodzili śledčyja, jakija viali spravy tych ludziej, jakija pieravodzili hrošy. Jany pytalisia, ci viedaju ja ich. Ja ž pytaŭsia, navošta jany tak, kali ludzi prosta z humanizmu robiać minimalna dobruju spravu. Adzin śledčy mnie adkazaŭ, što ŭ ich jość hrošy, tamu što jany — machlary, jakija rabujuć kartki piensijanierak. Tak ich navučyli havaryć».

«Łahier byŭ samym pakutnym pieryjadam majho źniavoleńnia»

Praz 14 miesiacaŭ źniavoleńnia Uładzimira Mackieviča pieraviali spačatku ŭ śledčuju turmu ŭ Mahilovie, a potym — u PK № 17 u Škłovie. Jon raskazvaje, što vielmi imknuŭsia trapić tudy jak maha chutčej i chacia b pabačyć nieba:

«Tak ja trapiŭ u kałoniju, nie viedajučy, što mianie tam nasamreč čakaje, — uzhadvaje fiłosaf. — Łahier byŭ samym pakutnym pieryjadam majho źniavoleńnia. Pieršaje parušeńnie tam ja atrymaŭ praz 10 chvilin paśla pryjezdu: za toje, što nie pavitaŭsia z načalnikam. Tady na pieratrusie mianie raspranuli dahała, ja stajaŭ śpinaj da dźviarej, kali chtości zajšoŭ, — i nie źviarnuŭ uvahi. Dalej na karancinie ja atrymaŭ jašče niekalki parušeńniaŭ, u tym liku pravakacyjnych — i atrymaŭ pieršyja dni ŭ ŠIZA. U atrad ja pryjšoŭ užo adtul».

Uładzimir Uładzimiravič trapiŭ u atrad, jaki na turemnym žarhonie nazyvajecca «kaźlinym». Heta atrad, dzie ŭtrymlivajuć ludziej, što supracoŭničajuć z administracyjaj. Jany pracujuć zaŭhasami, u carkvie, biblijatecy, pieramoŭnym punkcie, kramie, na sportplacoŭcy, absłuhoŭvajuć piakarniu i łaźniu. 

«Tamu jany ŭsie vykonovali zahad nie kamunikavać sa mnoj, — raspaviadaje Mackievič. — Ja moh kamunikavać tolki z zaŭhasam atrada i zabojcam, jaki dasiedžvaŭ apošni z 20 hod, jakija jon atrymaŭ. My razam mieli birki i vychodzili na pravierki. Astatnija abychodzili mianie bokam, a administracyja šukała kožnuju začepku, kab pakarać mianie. U mianie było pad 30 parušeńniaŭ: nie pavitaŭsia, zabyŭsia napisać, što ŭ mianie niešta lažyć u kiešary. Časam mianie pravakavali na parušeńnie. Adzin čałaviek paprasiŭ u mianie kavy ci harbaty — a davać inšym ničoha nielha — i kali ja pahadziŭsia, admysłova staŭ tak, kab heta było bačna na kamierach». 

Za kožnaje parušeńnie ŭ kałonii viaźniam dajuć peŭnyja pakarańni: heta moža być ŠIZA ci PKT, pazbaŭleńnie pieradačy ci spatkańniaŭ i inšaje. Tamu na Mackieviča ŭ kałonii cisnuli pastajanna. Adzinym spakojnym miesiacam dla jaho akazaŭsia śniežań 2022 hoda.

«Tady było šmat śniehu, i ja baviŭsia tym, što vychodziŭ jaho čyścić, — uśmichajecca fiłosaf. — Ja nie byŭ dziažurnym, prosta mnie heta davała zadavalnieńnie. Ale ž paśla Rastva ja znoŭ z kimści nie pavitaŭsia — i paśla Novaha hoda mianie zakinuli na dvoje sutak u ŠIZA.

Tam dali jašče adno parušeńnie — i zakinuli na 90 sutak u PKT. Heta taja ž kamiera, što i ŭ ŠIZA, ale na noč dajuć matrac i bializnu, tam možna karystacca kipiacilnikam i čytać, dazvalajuć siadzieć udzień. Ale takimi ilhotami ja pakarystaŭsia dzień: mianie znoŭ pieraviali na režym u ŠIZA. 

Tak heta i praciahvałasia try miesiacy: 10 dzion ŠIZA — dzień-dva ŭ PKT — parušeńnie — i znoŭ ŠIZA. A ŭ ŠIZA kali ty sieŭ za stoł — možna znoŭ atrymać parušeńnie. Ale hałoŭnaje tam — heta katavańnie choładam. Z aciapleńnia ŭ ŠIZA — toŭstaja truba pad stałom, da jakoj vielmi ciažka prychilicca. Ale kali navat i atrymajecca śpinaj, to ŭ śpinu budzie horača — tryvać niemahčyma, ale ŭ astatnim ciele budzie choładna. U takim stanie ja pravioŭ paŭtara miesiacy. Straciŭ nie viedaju kolki kiłahramaŭ, bo tam ty nie možaš nie ruchacca — zamierźnieš. Ja adciskaŭsia, prysiadaŭ». 

Paśla hetaha «parušeńni» praciahvalisia, pakul adnojčy spadara Uładzimira nie vyklikali da načalnika jak złosnaha parušalnika. Fiłosaf prapanavaŭ pieravieści jaho na turemny režym.

«Načalnik turmy Kiryjenka pytajecca: «A čamu ty vyrašyŭ, što ŭ turmu? My možam i pavodle 411-j», — uzhadvaje palitviazień. — Ja kažu: «Vy možacie ŭsio, ale rabicie ŭžo štości».

U mianie tady jašče vypała hryža, ja prasiŭ zrabić mnie apieracyju, ale nichto tam nie źviartaŭ uvahi. Miedycyna tam chutčej karnaja, čym dapamožnaja.

Nijakaj apieracyi mnie nie płanavali, ale praz čas dazvolili bandaž, bo pieršaja hryža była ciažkaja. Mnie stanaviłasia drenna, kali treba było ŭpraŭlać jaje — treba było lažać. A lažać nielha! I bializny ŭ ŠIZA niama, chacia pa praviłach unutranaha rasparadku jaje možna mieć. Ja byŭ tolki ŭ majtkach i robie. Heta było katavańnie, ale dziakuj bohu, jano ciahnułasia tolki paŭtara miesiaca». 

Dosyć chutka adbyŭsia sud pa zamienie režymu na turemny — i na nastupny dzień paśla jaho Mackieviča viarnuli ŭ mahiloŭskuju turmu № 4. 

«Dla mianie turma była palohkaj, — raskazvaje fiłosaf. — Spačatku zaŭsiody siadzieŭ z varjatami — adnaho potym zarezali ŭ susiedniaj kamiery. Ale potym — dzieści letam 2023‑ha — palityčnych paboleła, i my ŭžo sutykalisia ź imi, bo kamiery čas ad času pieramiešvali. Ja sustreŭsia ź Lošam Chrałovičam — padpałkoŭnikam KDB, jaki źliŭ pieramovy Ejsmant z Baskavym nakont śmierci Bandarenki. Jon byŭ vielmi chvory, u jaho aciakła naha, ale jon dobra trymaŭsia». 

U turmie Uładzimir Uładzimiravič damohsia, kab jaho pastavili ŭ čarhu na apieracyju. Jamu zrabili abśledavańnie ŭ haradskoj balnicy, paśla advieźli ŭ Respublikanskuju balnicu dla źniavolenych u Kałodzičy. Adnak u krasaviku jamu nie zmahli zrabić apieracyju, bo nie chapiła patrebnaha abstalavańnia — daviałosia pryjechać jašče raz u žniŭni. 

«Ja byŭ zadavoleny, — adznačaje Mackievič. — Tam prafiesijnyja lekary, dobraje abstalavańnie. Pa bytavych umovach — taja ž turma, tolki bolš estetyčnaja. Možna było lažać, charčavaŭsia krychu lepš. Ale voś jechać z Mahilova ŭ Kaladzičy ŭ «stałypinie» nie vielmi pryjemna. Kanvairy nie raźbirajucca, ci jedzieš ty ŭ balnicu, ci na čarhovy etap. Palityčnych viazuć u kajdankach. Ale samaje cikavaje było, kali mianie vazili da lekara ŭ palikliniku ŭ Mahiloŭ: kajdanki nadzieli jak na ruki, tak i na nohi. I na łancužku supravadžalny vioŭ mianie pa balničnych kalidorach — ludzi hladzieli na mianie ŭ robie, kajdanach, nibyta ja niejki mańjak ci zabojca».

«Najhoršaje, što sa mnoj adbyłosia ŭ turmie — heta toje, što zabrali maje sšytki»

Uładzimir Mackievič adznačaje, što paśla apieracyi cisk u turmie staŭ krychu słabiejšym. Jon pracavaŭ, čytaŭ knihi ź miascovaj biblijateki, chadziŭ na prahułki. 

«Ja spačatku zduru vypisaŭ šmat časopisaŭ i haziet, — uzhadvaje fiłosaf. — Ale jany takija pustyja, vyklučna prapahandysckija. Adzinaja karyść — ich možna było padkładać pad matras na škonku. Potym ja vypisvaŭ tolki «Sovietskuju Biełoruśsiju». Sukamierniki pytalisia navošta, a ja kazaŭ: «Ja šukaju niekrałoh na pieršaj staroncy».

Kali na Vaładarcy była dobraja biblijateka, to ŭ łahiery ŭ Škłovie ŭžo horš. Tam było šmat tolki relihijnaj litaratury. U turemnaj biblijatecy było niemahčyma štości znajści: knihi stajali ŭ dva šerahi biez anijakaj katałahizacyi. Adnojčy joj zaniaŭsia adzin z bałandzioraŭ — ludziej, što majuć nievialikija terminy i ŭładkavalisia ŭ absłuhu ŭ turmie elektrykami, prybiralščykami ci jašče kim. Ale jon biazdumna pierapisvaŭ knihi z palicy biez anijakaha paradku, błytajučy imiony aŭtaraŭ. Ale hałoŭnaje — u turmie možna było pisać.

«Ale ž… Pieršy raz u mianie skrali piać sšytkaŭ u studzieni 2023 hoda, — raskazvaje Mackievič. — Pakul my byli na prahułcy, u kamieru pryjšli niejkija ludzi i zabrali ich. Peŭna, to byli hebisty, bo potym, u kaho b ja ni pytaŭ, kudy b ni sprabavaŭ pisać, kab damahčysia ich viartańnia, paŭsiul mnie nievierbalna davali zrazumieć, što heta nie jany i šancaŭ viarnuć sšytki ŭ mianie niama. A heta — maja praca, samaje kaštoŭnaje, što ŭ mianie było.

Ja zrabiŭ šmat z taho, što nie zmahu adnavić. Hetaja strata była dla mianie vielmi balučaja, ja navat pahražaŭ novaj haładoŭkaj, ale mnie patłumačyli, što ja ničoha nie damahusia. Ja sprabavaŭ uručyć zajavu praviaralščyku z DVP, ale jon adkazaŭ: «Ja nie paštaljon, ja nie prymu». 

Ale, zhubiŭšy hetyja piać sšytkaŭ, pra jakija ja škadavaŭ, ja nie viedaŭ, što zhublu ŭsio. Kali nas vykidali praz amierykanku, u mianie zabrali ŭsio — nie zastałosia ni sšytkaŭ, ni listoŭ, ni fotazdymkaŭ. Tamu mianie vykinuli nie tolki biez dakumientaŭ, ale i biez čatyrochhadovaj pracy. Samaje horšaje, što sa mnoj adbyłosia ŭ turmie — heta toje, što zabrali maje sšytki. A fizičnyja pakuty byli i byli». 

Heta strata nievynosnaja jašče i tamu, što praca — adno z taho, na čym spadar Uładzimir trymaŭsia hetyja čatyry hady. Jon mieŭ dźvie zadačy: pracavać i zachavać zdaroŭje, pad jakija naŭmysna nie źviartaŭ uvahi na inšyja čyńniki i niepryjemnaści, jakija ź im adbyvajucca.

«Kali vy atrymlivajecie dosyć vialiki termin, patrebnaja meta, kab jaho pražyć, — razvažaje były palitviazień. — To ja prytrymlivaŭsia svaich zadač, staraŭsia va ŭsim bačyć krychu śmiešny bok i žyŭ pa pryncypach. Adzin ź ich ja zapazyčyŭ u ludziej, jakija prajšli HUŁAH: «Nie vier, nie bojsia, nie prasi». Taksama ja nie ŭstupaŭ u asabistyja kantakty z supracoŭnikami: u ich jość praca, niachaj jany jaje vykonvajuć, a ja pahadžajusia vykonvać paradak, kali jon nie parušaje maich maralna-etyčnych pryncypaŭ.

I ja zaŭsiody pamiataŭ, što ŭ ich abaviazki ŭvachodzić abmiažoŭvać nam svabodu. Jak kazaŭ mnie načalnik škłoŭskaj kałonii, karnuju funkcyju nichto nie admianiaŭ. Ale jany abrali hetuju pracu — i dziakuj im, što čas ad času jany vykonvajuć jaje drenna». 

U vieraśni 2025 hoda Uładzimiru Mackieviču niečakana skazali źbiracca z rečami na vychad. Paśla ź inšymi palitviaźniami zakinuli ŭ busik, nadzieli kavidnyja maski na vočy, kab jany nie bačyli, kudy ich viazuć, i pryvieźli ŭ SIZA KDB u Miensk. U kamiery na «amierykancy» 13 palitviaźniaŭ razvažali, što ich čakaje čarhovy dopyt.

«Ale nas vyvieli, addali reštu rečaŭ i zaviali ŭ busik, — uzhadvaje Mackievič. — Što rečy nie ŭsie, my zrazumieli, tolki kali nas pad nahladam amierykanskich dypłamataŭ addali litoŭcam. Ja nie chacieŭ źjazdžać, bo nie lublu emihracyju i viedaju, što ničoha dobraha ad palityčnaj emihracyi nie byvaje. Ja chacieŭ zastacca ŭ Minsku, ale nie pajšoŭ šlacham Statkieviča, bo viarnucca ŭ turmu dla mianie było nieprymalna». 

• 2
• 0
• 0
• 0
• 0
• 3
• 1
• 1