Chto narodny?

Pamior Bryl. Niama Bykava, Šamiakina, Tanka. Narodnych piśmieńnikaŭ Biełarusi zastałosia troje: Ivan Navumienka, Ryhor Baradulin, Nił Hilevič. Za Łukašenkam zvańnie Narodnaha nie prysudžałasia. Heta pomsta ŭłady litaraturnamu cechu, jaki tak i nie ŭdałosia pryručyć. Vidavočna chočuć, kab hety instytut źvioŭsia. Adno heta vyklikaje žadańnie jaho zachavać. Ale jak? U sytuacyi, kali prava nadavać hetaje zvańnie maje tolki prezydent?

Na pačatku 90-ch instytut Narodnaha piśmieńnictva mnohija ličyli sparadžeńniem narodnickaje idealohii, uziatym na ŭzbrajeńnie savieckaj systemaj z metaj padparadkavać tvorcaŭ uładzie. Adnak kali ŭ siaredzinie 90-ch nacyja zastałasia biaz symbalaŭ, vyjšła tak, što mienavita Narodnyja piśmieńniki naturalnym čynam stali vykonvać pradstaŭničyja funkcyi – jany adkryvali narodnaje vieča, kali niezaležnaść była pad pahrozaj u 1996-m, jany išli papieradu Čarnobylskich šlachoŭ, ich prymali jak paŭnamocnych pradstaŭnikoŭ Biełarusi kiraŭniki inšych krainaŭ, jakija nie pryznavali lehitymnaści aficyjnych uładaŭ. Słova Narodnych piśmieńnikaŭ było važkim u sytuacyjach palityčnaha vybaru. Na pačatku 2000-ch zdajecca, što nacyja adaptavała instytut Narodnaha piśmieńnictva, nakinuty ŭ 30-ja, i na pačatak novaha tysiačahodździa Narodnyja piśmieńniki stali takimi ž nacyjanalnymi symbalami, jak ściah ci Mirski zamak.

Sapraŭdy, paŭstavańnie biełaruskaha adpaviednika Francuskaje akademii – vartaŭnikoŭ movy i litaraturnaje tradycyi – naprošvajecca ŭ sytuacyi, kali mova j nacyjanalnaja litaratura patrabujuć abarony. I našy Narodnyja piśmieńniki – čym nie adpaviednik?

Prosim adkazaŭ usich čytačoŭ «NN» na pytańnie: chto ź biełaruskich litarataraŭ hodny zvańnia Narodnaha piśmieńnika? Razam z hetym prosim prapanoŭvać: chto, na vašu dumku, pavinien mieć prava nadavać zvańnie Narodnaha piśmieńnika ŭ ciapierašniaj sytuacyi?

Vyniki čytackaha hałasavańnia my pieradamo ŭ Tavarystva biełaruskaj movy, Sajuz piśmieńnikaŭ, Biełaruski PEN-Centar, Radu BNR i inšyja arhanizacyi, jakija, zychodziačy ź lohiki, majuć prava ŭ hetaj spravie.

Kali pieravažyć dumka, što instytut Narodnaha piśmieńnictva adžyŭ svajo ci vartych kandydaturaŭ niama, heta taksama budzie važki vynik.

Čakajem vašych listoŭ z paznakaj «Narodny piśmieńnik» na kapertach i ŭ elektronnych listach. U nastupnych numarach my zapytajemsia pra heta i ŭ Narodnych piśmieńnikaŭ Biełarusi.

Pierš čym źviarnucca da vas, my adrasavali hetaje pytańnie saraka biełaruskim intelektuałam. Vyniki apytańnia adkryvajuć žnivieński litaraturny sšytak «NN».

❏

Chto ź biełaruskich litarataraŭ hodny zvańnia Narodnaha Piśmieńnika?

Aleś Arkuš, paet, žurnalist, Połacak: «Narodny piśmieńnik siońnia – heta najpierš maralny aŭtarytet, čałaviek, jaki prajšoŭ svoj žyćciovy šlach i nie złamaŭsia. Zastaŭsia čałaviekam ź vialikaj litary. Nie publikavaŭsia ŭ chołdynhavych vydańniach, nie prasiŭ ničoha ŭ dziaržaŭnych vydaviectvach. Tamu b ja nazvaŭ Viktara Kaźka».

Lavon Volski, muzyka, litaratar: «Hlobusu daŭ by adnaznačna i, chutčej za ŭsio, Chadanoviču, ale Andrej, moža być, jašče małady».

Ihar Łohvinaŭ, vydaviec:«Uładzimier Arłoŭ i Aleś Razanaŭ».

Viktar Šnip, paet: «Siarod prazaikaŭ – heta Ivan Ptašnikaŭ, siarod paetaŭ – Uładzimier Niaklajeŭ».

Siarhiej Astraŭcoŭ, litaratar, žurnalist, Horadnia: «Mnie zdajecca, što takoje zvańnie mahli b atrymać paetka Danuta Bičel i prazaik Uładzimier Arłoŭ».

Michaś Skobła, paet, radyjožurnalist: «Vartych šmat i siońnia. Ja nazavu niekalki proźviščaŭ: Ivan Ptašnikaŭ, Janka Sipakoŭ, Aleś Razanaŭ, Hienadź Buraŭkin, Anatol Viarcinski. Ja b moh praciahvać śpis dalej, ale dumaju, što hetych imionaŭ dastatkova».

Alaksandar Fiaduta, publicyst: «Ivan Ptašnikaŭ i Hienadź Buraŭkin. Heta najbolš dastojnyja kandydatury».

Aleś Šaternik, skulptar: «Aleś Razanaŭ – heta paet suśvietnaha maštabu».

Arlen Kaškurevič, narodny mastak Biełarusi: «Hienadź Buraŭkin dakładna. Voś jašče Ŭładzimier Arłoŭ, ale jamu, mahčyma, jašče i rana atrymlivać takoje zvańnie».

Daniła Žukoŭski, litaraturny krytyk: «Ciažkoje pytańnie. Chutčej za ŭsio ja b nazvaŭ takoha tvorcu, jak Aleś Razanaŭ».

Uładzimier Arłoŭ, piśmieńnik, historyk: «Na vialiki žal, naša z vami mierkavańnie nie supadaje z pohladami tych, chto moža nadavać takija zvańni, tamu ja nie vyklučaju ŭ chutkim časie źjaŭleńnia narodnych piśmieńnikaŭ Biełarusi Mikałaja Čarhinca i Eduarda Skobieleva».

Viktar Žybul, paet: «Moh by być takim Aleś Razanaŭ, ale, vidać, jon zanadta intelihientny i elitarny. Jašče b nazvaŭ Hienadzia Buraŭkina».

Viera Burłak, paetka: «Najpierš na rozum prychodzić Uładzimier Arłoŭ, značyć jon i varty».

Siarhiej Bałachonaŭ, litaratar, nastaŭnik, Homiel: «Ź vialikaj naciažkaj moh by nazvać Jurja Stankieviča».

Hienadź Viniarski, vydaviec: «Narodny piśmieńnik siońnia pavinien nia tolki pisać choraša, ale jašče i nie bajacca mieć ułasnuju hramadzkuju pazycyju. Nazavu Hienadzia Buraŭkina i Ninu Maciaš».

Junela Krupieńka, litaraturaznaŭca, Homiel: «Jury Stankievič, Adam Hlobus, Viktar Kaźko, Aleś Razanaŭ, Śviatłana Aleksijevič, a taksama Andrej Fiedarenka, ale tolki jak dziciačy piśmieńnik».

Franc Siŭko, piśmieńnik, Viciebsk: «Nie zusim karektnaje pytańnie, ale kali vybirać, to, napeŭna, Hienadź Buraŭkin i Volha Ipatava».

Valancin Taras, piśmieńnik: «U pieršuju čarhu – heta letapisiec narodnaha žyćcia Viktar Kaźko, a taksama paety Hienadź Buraŭkin i Aleś Razanaŭ».

Siarhiej Rubleŭski, piśmieńnik, Viciebsk: «Chacieŭ by pažadać Andreju Fiedarenku, kab jon imknuŭsia da hetaha zvańnia».

Uładzimier Ściapan, piśmieńnik: «Napišycie nastupnaje: samyja narodnyja piśmieńniki – Ściapan i Klimkovič».

Anatol Ivaščanka i Ŭsievaład Ścieburaka, paety: «My razam parailisia i vyrašyli, što najlepšyja kandydatury – Hienadź Buraŭkin, Aleś Razanaŭ i Siarhiej Zakońnikaŭ».

Źmicier Kołas, vydaviec i pierakładčyk: «Dumaju, Aleś Razanaŭ».

Leanid Marakoŭ, piśmieńnik: «Napeŭna, Ivan Ptašnikaŭ. Z maładziejšych zmohuć pretendavać Arłoŭ i Fiedarenka».

Siarhiej Smatryčenka, pierakładčyk: «Aleś Razanaŭ, Uładzimier Arłoŭ i Śviatłana Aleksijevič».

Jury Stankievič, piśmieńnik, Barysaŭ: «Marynina i Dancova, ich najčaściej čytaje biełaruski narod».

Jury Humianiuk, paet, Horadnia: «Danuta Bičel vartaja takoj hodnaści».

Juraś Paciupa, paet, Horadnia: «Mnie bolš padabajucca niejkija dvaranskija tytuły, jak łord u Vialikaj Brytanii. Taki tytuł u biełaruskaj litaratury ja b daŭ Razanavu i Niaklajevu».

Vasil Šaranhovič, mastak: «Najpierš Ivanu Ptašnikavu, paśla – Hienadziu Buraŭkinu, Vasilu Zujonku, Anatolu Viarcinskamu».

Piatro Vasiučenka, litaraturaznaŭca: «Pieradusim Hienadziu Buraŭkinu».

Michał Aniempadystaŭ, rok-paet: «Numar adzin – Lavon Volski, numar dva – Uładzimier Arłoŭ».

Michaś Tyčyna, litaraturaznaŭca: «Aleś Razanaŭ, a taksama Viktar Kaźko».

Lavon Barščeŭski, Hanna Kiślicyna, Alaksiej Baciukoŭ, Maksim Klimkovič, Hleb Łabadzienka, Siarhiej Pryłucki, Źmicier Saŭka, Alhierd Bacharevič, Siamion Bukčyn nie nazvali z tych ci inšych pryčynaŭ nivodnaha proźvišča. Niechta paličyŭ, što zvańnie narodnaha daŭno źjaŭlajecca anachranizmam, chtości – što siarod sučaśnikaŭ niama dastojnych kandydaturaŭ.

❏

Ludzi nazyvajuć Razanava

Na našym nievialičkim plebiscycie najbolšuju kolkaść hałasoŭ atrymaŭ paet, jakoha masavym nijak nie nazavieš:

Aleś Razanaŭ (14)

Hienadź Buraŭkin (11)

Nichto (9)

Uładzimier Arłoŭ (7)

Ivan Ptašnikaŭ (5)

Viktar Kaźko (4)

Andrej Fiedarenka (3)

Danuta Bičel, Anatol Viarcinski, Uładzimier Niaklajeŭ, Adam Hlobus, Jury Stankievič, Śviatłana Aleksijevič i Siarhiej Zakońnikaŭ (pa 2).

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0