Ён нагадвае марскога ската: амерыканскі стартап стварыў самалёт без звыклых крылаў і ілюмінатараў, які можа стаць новай старонкай у авіяцыі

На працягу апошніх дзесяцігоддзяў рынак вялікіх пасажырскіх самалётаў дзялілі паміж амерыканскай Boeing і еўрапейскай Airbus. Пры гэтым іх лайнеры, нягледзячы на пастаянныя ўдасканаленні, па-ранейшаму будуюцца паводле схемы, якая ўжо больш за 70 гадоў застаецца стандартам у цывільнай авіяцыі: цыліндрычны фюзеляж і крылы, прымацаваныя да яго.

Амерыканскі стартап JetZero прапануе адмовіцца ад гэтай канструкцыі. Замест яе кампанія распрацавала самалёт, у якім корпус і крылы ўтвараюць адно цэлае. З-за гэтага ён больш нагадвае марскога ската, чым звычайны авіялайнер. Калі праект удасца рэалізаваць, гэта можа стаць найбуйнейшай зменай у канструкцыі пасажырскіх лайнераў з часоў звышгукавога Concorde.

Новы лайнер атрымаў назву Z4. Ён разлічаны прыкладна на 250 пасажыраў і зможа пераадольваць каля 9300 кіламетраў без пасадкі.

Паводле задумы распрацоўшчыкаў, новы самалёт павінен заняць прамежкавае месца паміж самымі вялікімі вузкафюзеляжнымі і самымі маленькімі шырокафюзеляжнымі лайнерамі.

Як тлумачыць генеральны дырэктар JetZero Том О'Ліры (Tom O'Leary), сучасныя вытворцы фактычна вымушаныя выбіраць паміж вузкім і шырокім фюзеляжам. Ён параўноўвае гэта з крамай, дзе прадаюцца толькі маленькія і вялікія кашулі, але няма сярэдняга памеру.

Паводле яго слоў, менавіта гэтая ніша засталася амаль пустой пасля таго, як Boeing на піку крызісу, выкліканага дзвюма катастрофамі 737 MAX у 2018 і 2019 гадах, адмовіўся ад распрацоўкі пераемнікаў сваіх папулярных мадэляў 757 і 767.

Паводле распрацоўшчыкаў, салон Z4 будзе істотна адрознівацца ад звыклага. У ім прадугледжаныя чатыры праходы замест аднаго або двух. Акрамя таго, самалёт павінен лётаць прыкладна на тры кіламетры вышэй за сучасныя пасажырскія лайнеры.

Яшчэ адна адметнасць — адсутнасць традыцыйных ілюмінатараў. Замест іх у першапачатковай канцэпцыі прапануецца выкарыстоўваць лічбавыя экраны, якія будуць выводзіць выяву з вонкавых камер. Каб кампенсаваць адсутнасць вокнаў, у столі плануюць зрабіць вялікі шкляны люк, праз які ў салон будзе трапляць натуральнае святло.

Распрацоўшчыкі таксама абяцаюць, што кожны пасажыр атрымае ўласнае аддзяленне для ручной паклажы над крэслам. Нават каля кожнай прыбіральні прадугледжаная асобная зона чакання.

Аднак галоўная перавага новай канструкцыі, паводле JetZero, не ў камфорце, а ў эканоміі паліва. Дзякуючы лепшай аэрадынаміцы, меншай вазе і меншаму супраціўленню паветра расход паліва можа быць прыкладна на 30% меншы, чым у сучасных лайнераў, такіх, як Boeing 787.

Пры гэтым у кампаніі падкрэсліваюць, што Z4 не ствараецца «з нуля». Большасць асноўных сістэм — ад сістэм кіравання да рухавікоў, якія выкарыстаюць на першым прататыпе, — ужо эксплуатуюцца на іншых самалётах і маюць сертыфікацыю Федэральнага ўпраўлення цывільнай авіяцыі ЗША. Па сутнасці, новым элементам з'яўляецца не абсталяванне, а сама форма самалёта.

Зрэшты, і гэтая ідэя не новая. Канцэпцыя самалёта, у якім корпус і крылы ўтвараюць адзінае цэлае, вывучалася яшчэ на пачатку развіцця авіяцыі. Каля трыццаці гадоў таму NASA вярнулася да гэтых даследаванняў, уклаўшы ў іх больш за мільярд даляраў. Разам з Boeing агенцтва праводзіла выпрабаванні прататыпаў, каб высветліць, наколькі такая схема сапраўды можа зрабіць палёты больш эканамічнымі.

Нягледзячы на гэта, у праекта хапае і скептыкаў. Крытыкі адзначаюць, што пасажыры, якія будуць знаходзіцца бліжэй да краёў салона, могуць мацней адчуваць перагрузкі падчас паваротаў. Адсутнасць сапраўдных ілюмінатараў, на іх думку, таксама можа павялічыць пачуццё млоснасці ад руху. Акрамя таго, чатыры праходы патрабуюць новага падыходу да эвакуацыі пасажыраў, а цяперашнія аэрапортныя трапы не разлічваліся на абслугоўванне самалётаў такой формы.

У JetZero запэўніваюць, што гэтыя праблемы ўжо ўлічылі. І, падобна, ім удалося пераканаць у жыццяздольнасці праекта не толькі інжынераў, але і буйных партнёраў.

На мінулым тыдні кампанія заключыла папярэдняе пагадненне з Экспартна-імпартным банкам ЗША ў рамках праграмы Make More in America. Яно прадугледжвае магчымасць атрымання крэдытаў і дзяржаўных гарантый на суму да 3 мільярдаў даляраў, неабходных для будаўніцтва першага завода JetZero. Акрамя таго, кампанія ўжо атрымала 235 мільёнаў даляраў ад Вайскова-паветраных сіл ЗША на стварэнне прататыпа.

Паверылі ў Z4 і авіякампаніі. Сярод перспектыўных партнёраў JetZero — каля дваццаці перавозчыкаў, у тым ліку Delta Air Lines, Alaska Airlines і United Airlines. Апошняя ўжо аформіла ўмоўную замову на 200 самалётаў.

У чэрвені JetZero пачала будаўніцтва свайго першага завода ў штаце Паўночная Караліна. Поўнамаштабны прататып кампанія разлічвае падняць у паветра да канца 2027 года, а першыя самалёты для выпрабаванняў і сертыфікацыі павінны быць пабудаваныя да 2030 года. Калі працэс сертыфікацыі пройдзе без сур'ёзных затрымак, камерцыйныя рэйсы Z4 могуць пачацца ўжо ў першай палове 2030‑х гадоў.

• 30
• 0
• 0
• 3
• 0
• 0
• 0
• 0