«Ja navat zapłakaŭ». Minčanka znajšła na łaŭcy čužyja staryja fota, a praz 10 hadoŭ jany viarnulisia ŭ svaju siamju
Minčanka znajšła čužyja staryja fotazdymki ŭ parku — heta było 10 hadoŭ tamu. Jana pasprabavała tady adšukać uładalnika praz sacsietki, ale nie vyjšła. I voś viasnoj 2026‑ha znoŭ pasprabavała… Hetym razam dopis tak zavirusiŭsia, što čorna-biełyja zdymki (siarod ich jość navat stohadovy) viarnulisia ŭ svaju siamju. «Ščyra kažučy, ja navat zapłakaŭ», — raskazvaje mužčyna, jaki kaliści vypadkova pakinuŭ ich na łaŭcy, piša «Anłajnier».
Aŭtarka taho samaha pasta: «Staryja fota lažali na łaŭcy, składzienyja akuratnym stosam»
Svoj zapis u Threads Volha Aŭsiejenkava apublikavała 12 maja:
«10 hadoŭ tamu, špacyrujučy ŭ parku Pieramohi (Minsk), ja znajšła pačak starych siamiejnych fatahrafij… Pamiataju, tady mnie stała tak škada ich vykidvać, bo dla kahości heta było cełaje žyćcio, čyjeści baćki, babuli, dziaduli, uspaminy…
Ja sprabavała jašče tady znajści haspadaroŭ: pytałasia ŭ znajomych, niešta vykładała, ale ŭ tyja časy internet i sacsietki pracavali zusim nie tak, jak zaraz.
U vyniku ja akuratna skłała fatahrafii, kab zachavać, i… ščaśliva zabyłasia na ich amal na 10 hadoŭ.
I voś siońnia, raźbirajučy šafu, znoŭ natknułasia na hety kanviert. Hladžu na hetyja tvary i razumieju, što, mahčyma, chtości da hetaha času šukaje hetyja zdymki ci chacia b byŭ by rady daviedacca, što jany zachavalisia.
[…] raptam zdarycca maleńki internet-cud. Kali raptam vam znajomyja hetyja ludzi, miescy ci proźviščy — napišycie mnie. I budzie zdorava, kali vy prosta dapamožacie raspaŭsiudzić hety post».
U kamientary dla «Anłajniera» aŭtar zapisu dadaje:
«U parku zdymki lažali na łaŭcy, składzienyja akuratnym stosam. Ja vyrašyła ich zabrać, bo razumieła: raptam zdarycca viecier ci doždž — sapsujucca. Było škada, asabliva adno z fota — vidać, što staradaŭniaje, nietryvałaje».
Post u 2026‑m sabraŭ bolš za 2,5 tysiačy łajkaŭ, dziasiatki repostaŭ, sotni kamientaroŭ — karystalniki sacsietki abyjakavymi nie zastalisia. Tym bolš u pošuku haspadara zdymkaŭ było za što začapicca — na advarotach kartak niekalki razoŭ zhadvajecca proźvišča Ćvirka i vioska Kostaŭščyna, što ŭ Biarezinskim rajonie.
«Było šmat parad! Adna dziaŭčyna mnie navat napisała, što jaje dača pobač z Kostaŭščynaj, prapanavała źjeździć razam, — raskazvaje Volha. — I ja joj kažu: «A davajcie!»
Ale jechać užo nie pryjšłosia — uładalnik zdymkaŭ znajšoŭsia».
Teoryja šaści rukapaciskańniaŭ spracavała na vydatna. Praz paru dzion fatahrafii viarnulisia da taho, chto ŭžo i nie spadziavaŭsia ich znajści.
«Ja vielmi radaja, što zdymki znajšli svoj dom. Ale hetaja historyja atrymała i jašče adzin praciah, — śmiajecca minčanka. — U vyniku my z mužam kupili daču pobač z hetaj Kostaŭščynaj, u vioscy niepadalok. Tam cudoŭnyja miescy».
Haspadar zdymkaŭ: «Jany prabyli ŭ mianie ŭsiaho paŭdnia. Tolki atrymaŭ ad stryječnaj siastry i adrazu zhubiŭ!»
Uładzimir Ćvirka — uładalnik tych samych fatahrafij. Bolš za toje, mienavita jon ich i zhubiŭ 10 hadoŭ tamu.
Mužčyna tady aktyŭna zajmaŭsia pošukam prodkaŭ. Dla jaho staryja dakumienty ŭ Nacyjanalnym histaryčnym archivie Biełarusi prahladaŭ hienieołah, ź jakim Uładzimir i sustrakaŭsia ŭ parku Pieramohi.
«Mienavita ŭ toj dzień, z ranicy, ja zabraŭ fatahrafii ŭ stryječnaj siastry. Byŭ vielmi imi ŭražany. Z historykam u parku my ŭbačylisia paśla abiedu. Siadzieli na łaŭcy, abmiarkoŭvali jaho vypiski z archiva. Ja jamu pakazaŭ zdymki, a sam byŭ u niejkaj ejfaryi ad radaści, — uspaminaje mužčyna. — Karaciej, kali my ŭstali z łaŭki, ja i nie zaŭvažyŭ, što fatahrafii zastalisia tam…»
Schamianuŭsia nakont prapažy Uładzimir tolki praz dva dni. Staraŭsia ŭspomnić, dzie moh pakinuć, abjazdžaŭ miescy, jakija naviedvaŭ u toj dzień.
— Pieražyvali?
— Viadoma! Ja ž navat nie paśpieŭ zrabić niejkich kopij. I, samaje hałoŭnaje, ja naohuł vielmi piedantyčny čałaviek. U mianie ŭsio pavinna być dakładna, pravilna, akuratna, navat usie błaknoty ź niejkimi bolš-mienš patrebnymi zapisami zachoŭvaju — a tut takoje!
Spasyłku na post Volhi chtości skinuŭ u čat amataraŭ hienieałohii, a ŭžo tam jaho zaŭvažyła svajačka trajuradnaha brata Uładzimira.
«Ščyra kažučy, ja nie prosta ździviŭsia, što zdymki da mianie viarnulisia, a navat zapłakaŭ. Heta niejki cud. Usie hetyja hady mnie chaciełasia zrabić dla dziaciej albom sa starymi fota, ale paśla straty nie moh sabracca… Ciapier dakładna zrablu, što chacieŭ!»
Dla idei z albomam Uładzimiru asabliva nie chapała fatahrafii ź viasiella dzieda. Važnaj siamiejnaj dacie, jak i samomu zdymku, u hetym hodzie — 100 hadoŭ.
Byvaje, ludzi sami vykidajuć staryja fota — i heta vidavočna nie toj vypadak
Niama nijakich sumnieńniaŭ, što Uładzimir zrobić zadumanaje. Historyju svaich prodkaŭ pa adnoj z halin mužčyna viedaje da XV stahodździa.
Hierb rodu — čyrvony rak z raspraŭlenymi klešniami na biełym fonie — visić prosta na fasadzie doma.
«Heta nie vyklik hramadstvu, što voś, hladzicie, ja dvaranin. Ja zvyčajny čałaviek savieckaj epochi.
Ale kali ja daviedaŭsia historyju siamji hłybiej, źjaviłasia ŭśviedamleńnie, što heta, znojdzienaje, — majo».
Žyvie Uładzimir u minskim mikrarajonie Cna. Zaraz u jaho pryvatny dom, a dziacinstva mužčyna pravioŭ u dvuchpaviarchoviku na 16 kvater ad «Vadakanała».
«U kožnaha žychara našaha dvuchpaviarchovika byŭ učastak dla aharodnictva. Dyk voś moj dom pabudavany roŭna tam, dzie my kaliści sadzili bulbu».
Pošuk infarmacyi pra prodkaŭ, pryznajecca Uładzimir, dla jaho apynuŭsia važnaj spravaj z razradu «pabudavać dom, naradzić syna, pasadzić dreva».
Ale tak było nie zaŭsiody. Cikavaść da kapańnia ŭ siamiejnych lehiendach prajaviłasia niedzie paśla saraka.
«Dzieci stali pytacca: «Tata, a što ty viedaješ pra svajakoŭ?» A ja, nasamreč, nie tak i šmat viedaŭ. Uspomniŭ, jak babula mnie, maleńkamu, paŭtarała frazu: «Oj fanaberysty ty, pan Hadycki!» I ja zadumaŭsia, čamu ž jana tak kazała?
A kali padniali archivy, akazałasia, što ŭ majho dzieda było padvojnaje proźvišča — Hadycki-Ćvirka».
«U mianie ciapier na ŭsio jość daviedki. Navat na toje, što Cvyrka i Ćvirka — adno i toje ž proźvišča», — uśmichajecca Uładzimir.
Padvojnaje proźvišča paćvierdzili ŭ tym liku adkazy z archivaŭ ZAHS i KDB.
Adnojčy Uładzimir natknuŭsia na artykuł pra los siamji Hadyckich-Ćvirkaŭ, jakija žyli ŭ XVIII stahodździ ŭ Bahuševičach.
«Historyk, jaki pisaŭ toj tekst, pahadziŭsia dapamahčy z pošukami. Jon mianie papiaredziŭ: u archivach moža albo pašancavać, albo nie pašancavać — u zaležnaści ad taho, što zachavałasia paśla vojnaŭ i revalucyj. Kab začapicca i šukać, treba było viedać, dzie žyli maje prodki ŭ kancy XIX stahodździa.
Ja viedaŭ: vioska Zajamnaje ŭ Biarezinskim rajonie (prykładna za piać kiłamietraŭ ad Kostaŭščyny, inšaj vioski prodkaŭ z podpisu na advarocie. — Zaŭv. «Anłajniera»). I mnie, možna skazać, pašancavała: pa majoj siamji vielmi hłyboka ŭsio zachavałasia.
Na majo proźvišča ŭ archivie — čatyry tamy pa 2000 staronak».
Dakapalisia ŭ litaralnym sensie da Adama — tak zvali čałavieka, ad jakoha viadziecca rod Hadyckich-Ćvirkaŭ.
«U 1599 hodzie karol Polščy Žyhimont daravaŭ šlachietnamu Adamu Hadyckamu Ćvirku ŭ pažyćciovaje, a paśla ŭ votčynnaje i spadčynnaje vałodańnie majontak Aziaryšča ź sialanami ŭ Brasłaŭskim paviecie. Majontak pierachodziŭ pa spadčynie da synoŭ Adama Fieliksa, Ściapana i Juryja, a paśla i da ŭnukaŭ Kanstancina i Juryja Ściapanavičaŭ, Vasila i Mikałaja Jurjevičaŭ (…) Unuki Adama (…) byli ŭziatyja za rodapačynalnikaŭ (pratapłastaŭ) svajho rodu pry pieršym vyznačeńni dvaranskaha pachodžańnia ŭ Minskim dvaranskim deputackim schodzie 3 vieraśnia 1802 hoda».
U Uładzimira jość i bolš hłybokija źviestki pra minułaje prodkaŭ, ale ŭ hetym tekście zanadta daŭnija padrabiaznaści možna apuścić.
Niahledziačy na toje, što z času aktyŭnych pošukaŭ karanioŭ prajšło ŭžo dziesiać hadoŭ, Uładzimir da hetaha času pad uražańniem.
«Samyja vostryja adčuvańni byli, kali ja prychodziŭ hladzieć knihi ŭ archiŭ. Biareš u ruki niejkaje vydańnie, jakomu 200 hadoŭ, bačyš tam svaich, i až serca bjecca — vykid adrenalinu.
Adčuvańnie, byccam dakranaješsia rukami da svajoj historyi. Dla mianie heta byli vielmi važnyja momanty».
Dziakujučy takoj cikavaści mužčyna značna bolš daviedaŭsia i pra svaich bližejšych prodkaŭ. Naprykład, trochi prajaśniŭsia los dzieda, taksama Uładzimira, jakoha represavali ŭ 1930-ch.
Mužčynu čakała adkryćcio navat pra ŭłasnaha baćku. Akazałasia, pravilnaje imia taho — Anton, a nie Anatol, jak syn dumaŭ usio žyćcio.
«Baćku imia Anton nie padabałasia, tamu pry pieršaj mahčymaści jon umudryŭsia zapisać siabie Anatolem».
Zachopleny pošukami minułaha, mužčyna pajeździŭ pa radzimach prodkaŭ, a ich niekalki.
«Adzin ź Ćvirkaŭ-Hadyckich pierajechaŭ u Biarezinski rajon z-pad Niaśviža. Tam jość vioski Rakavičy i Bučnyja, dzie žyło mnostva Ćvirkaŭ, dy i zaraz žyvie. Ja rady, što tam pabyvaŭ. A kala Zajamnaha, užo pad Bierazinom, znajšoŭ padmurak, dzie stajaŭ dziedaŭ dom u kancy XIX stahodździa».
U Kostaŭščynie, jašče adnoj vioscy, jakaja «hučyć» na advarotach znojdzienych fatahrafij, zachavałasia chata, u jakoj žyła babula.
«Da svaich siami hadoŭ ja tam pravodziŭ šmat času. Zaraz płot zusim truchlavy, ale dom staić. U hetym hodzie znoŭ pajedu tudy. Užo vyrašyŭ: kali chata nie zusim užo hniłaja, moža, vykuplu».
Na hałoŭnym fota sa znojdzienych na łaŭcy — viasielle dziaduli i babuli Uładzimira. Maładych zvali Uładzimir Branisłavavič Hadycki-Ćvirka i Viera Hieorhijeŭna Žylinskaja.
«Viasielle było ŭ 1926-m. Praz dva hady ŭ ich źjaviłasia pieršaje dzicia».
Niahledziačy na surovaje stahodździe, u siamji zachavalisia šlubnyja piarścionki pary, na kožnym — inicyjały. Jość jašče adzin zdymak maładoj siamji. Na im Uładzimir z žonkaj i try dački.
«Na momant hetaha fota majho taty jašče nie było. Jon naradziŭsia va Uładzimira i Viery ŭ 1937-m. Jamu było prykładna paŭhoda, kali jaho baćku represavali».
Uładzimir kaža, što ŭ niekatorych tvarach prodkaŭ na starych zdymkach paznaje svaich sučaśnikaŭ.
«Adna ź dziaŭčynak — ja nie viedaju, jak jaje zavuć, — vielmi padobnaja da majoj stryječnaj siastry. A kali ŭziać dziadulu i majho stryječnaha brata — naohuł adzin tvar».
U samoha Uładzimira — dva syny, abodva prajaŭlajuć vialikuju cikavaść da «raskopak» historyi siamji. Žonka — taksama, tak što ŭsie znachodki šmat razoŭ abmiarkoŭvalisia za stałom.
«Darečy, u majho małodšaha syna 31 studzienia hetaha hoda naradziłasia druhoje dzicia. I jak vy dumajecie, jak jon jaho nazvaŭ? Pravilna: Adam».
Dunin-Marcinkievič ci nie Dunin-Marcinkievič? Kamu naležyć zahadkavy fotapartret z darevalucyjnaha numara «Našaj Nivy»
Ehaistyčnaja chramasoma ledź nie vyniščyła ludziej tysiačahodździ tamu. Padobna, jana viarnułasia — u marmonski štat Juta
Jak adšukać prodkaŭ i skłaści svoj radavod?
«Prodki vadzili siabroŭstva sa Skirmuntam». Biełarus skłaŭ radavod, jaki ŭžo naličvaje 1900 čałaviek — jak u jaho atrymałasia?
«Ideja ŭźnikła paśla zvanka vybarščycy». Biełaruskaja deputatka stvaryła sajt z tysiačami mahił
Ciapier čytajuć
ZŠA paviedamili, što vyzvaleńnie palitviaźniaŭ u Biełarusi «adkładzienaje na niekatory čas»21
ZŠA paviedamili, što vyzvaleńnie palitviaźniaŭ u Biełarusi «adkładzienaje na niekatory čas»
Nivodnaha minskaha, homielskaha, italjanskaha ci francuzskaha. Zatoje ŭ Mahilovie budujuć užo čaćviorty rasijski dvoryk, hetym razam — ź miadźviedziem1313
Kamientary