«Я нават заплакаў». Мінчанка знайшла на лаўцы чужыя старыя фота, а праз 10 гадоў яны вярнуліся ў сваю сям'ю
Мінчанка знайшла чужыя старыя фотаздымкі ў парку — гэта было 10 гадоў таму. Яна паспрабавала тады адшукаць уладальніка праз сацсеткі, але не выйшла. І вось вясной 2026‑га зноў паспрабавала… Гэтым разам допіс так завірусіўся, што чорна-белыя здымкі (сярод іх ёсць нават стогадовы) вярнуліся ў сваю сям'ю. «Шчыра кажучы, я нават заплакаў», — расказвае мужчына, які калісьці выпадкова пакінуў іх на лаўцы, піша «Анлайнер».
Аўтарка таго самага паста: «Старыя фота ляжалі на лаўцы, складзеныя акуратным стосам»
Свой запіс у Threads Вольга Аўсеенкава апублікавала 12 мая:
«10 гадоў таму, шпацыруючы ў парку Перамогі (Мінск), я знайшла пачак старых сямейных фатаграфій… Памятаю, тады мне стала так шкада іх выкідваць, бо для кагосьці гэта было цэлае жыццё, чыесьці бацькі, бабулі, дзядулі, успаміны…
Я спрабавала яшчэ тады знайсці гаспадароў: пыталася ў знаёмых, нешта выкладала, але ў тыя часы інтэрнэт і сацсеткі працавалі зусім не так, як зараз.
У выніку я акуратна склала фатаграфіі, каб захаваць, і… шчасліва забылася на іх амаль на 10 гадоў.
І вось сёння, разбіраючы шафу, зноў наткнулася на гэты канверт. Гляджу на гэтыя твары і разумею, што, магчыма, хтосьці да гэтага часу шукае гэтыя здымкі ці хаця б быў бы рады даведацца, што яны захаваліся.
[…] раптам здарыцца маленькі інтэрнэт-цуд. Калі раптам вам знаёмыя гэтыя людзі, месцы ці прозвішчы — напішыце мне. І будзе здорава, калі вы проста дапаможаце распаўсюдзіць гэты пост».
У каментары для «Анлайнера» аўтар запісу дадае:
«У парку здымкі ляжалі на лаўцы, складзеныя акуратным стосам. Я вырашыла іх забраць, бо разумела: раптам здарыцца вецер ці дождж — сапсуюцца. Было шкада, асабліва адно з фота — відаць, што старадаўняе, нетрывалае».
Пост у 2026‑м сабраў больш за 2,5 тысячы лайкаў, дзясяткі рэпостаў, сотні каментароў — карыстальнікі сацсеткі абыякавымі не засталіся. Тым больш у пошуку гаспадара здымкаў было за што зачапіцца — на адваротах картак некалькі разоў згадваецца прозвішча Цвірка і вёска Костаўшчына, што ў Бярэзінскім раёне.
«Было шмат парад! Адна дзяўчына мне нават напісала, што яе дача побач з Костаўшчынай, прапанавала з'ездзіць разам, — расказвае Вольга. — І я ёй кажу: «А давайце!»
Але ехаць ужо не прыйшлося — уладальнік здымкаў знайшоўся».
Тэорыя шасці рукапацісканняў спрацавала на выдатна. Праз пару дзён фатаграфіі вярнуліся да таго, хто ўжо і не спадзяваўся іх знайсці.
«Я вельмі радая, што здымкі знайшлі свой дом. Але гэтая гісторыя атрымала і яшчэ адзін працяг, — смяецца мінчанка. — У выніку мы з мужам купілі дачу побач з гэтай Костаўшчынай, у вёсцы непадалёк. Там цудоўныя месцы».
Гаспадар здымкаў: «Яны прабылі ў мяне ўсяго паўдня. Толькі атрымаў ад стрыечнай сястры і адразу згубіў!»
Уладзімір Цвірка — уладальнік тых самых фатаграфій. Больш за тое, менавіта ён іх і згубіў 10 гадоў таму.
Мужчына тады актыўна займаўся пошукам продкаў. Для яго старыя дакументы ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі праглядаў генеолаг, з якім Уладзімір і сустракаўся ў парку Перамогі.
«Менавіта ў той дзень, з раніцы, я забраў фатаграфіі ў стрыечнай сястры. Быў вельмі імі ўражаны. З гісторыкам у парку мы ўбачыліся пасля абеду. Сядзелі на лаўцы, абмяркоўвалі яго выпіскі з архіва. Я яму паказаў здымкі, а сам быў у нейкай эйфарыі ад радасці, — успамінае мужчына. — Карацей, калі мы ўсталі з лаўкі, я і не заўважыў, што фатаграфіі засталіся там…»
Схамянуўся наконт прапажы Уладзімір толькі праз два дні. Стараўся ўспомніць, дзе мог пакінуць, аб'язджаў месцы, якія наведваў у той дзень.
— Перажывалі?
— Вядома! Я ж нават не паспеў зрабіць нейкіх копій. І, самае галоўнае, я наогул вельмі педантычны чалавек. У мяне ўсё павінна быць дакладна, правільна, акуратна, нават усе блакноты з нейкімі больш-менш патрэбнымі запісамі захоўваю — а тут такое!
Спасылку на пост Вольгі хтосьці скінуў у чат аматараў генеалогіі, а ўжо там яго заўважыла сваячка траюраднага брата Уладзіміра.
«Шчыра кажучы, я не проста здзівіўся, што здымкі да мяне вярнуліся, а нават заплакаў. Гэта нейкі цуд. Усе гэтыя гады мне хацелася зрабіць для дзяцей альбом са старымі фота, але пасля страты не мог сабрацца… Цяпер дакладна зраблю, што хацеў!»
Для ідэі з альбомам Уладзіміру асабліва не хапала фатаграфіі з вяселля дзеда. Важнай сямейнай даце, як і самому здымку, у гэтым годзе — 100 гадоў.
Бывае, людзі самі выкідаюць старыя фота — і гэта відавочна не той выпадак
Няма ніякіх сумненняў, што Уладзімір зробіць задуманае. Гісторыю сваіх продкаў па адной з галін мужчына ведае да XV стагоддзя.
Герб роду — чырвоны рак з распраўленымі клешнямі на белым фоне — вісіць проста на фасадзе дома.
«Гэта не выклік грамадству, што вось, глядзіце, я дваранін. Я звычайны чалавек савецкай эпохі.
Але калі я даведаўся гісторыю сям'і глыбей, з'явілася ўсведамленне, што гэта, знойдзенае, — маё».
Жыве Уладзімір у мінскім мікрараёне Цна. Зараз у яго прыватны дом, а дзяцінства мужчына правёў у двухпавярховіку на 16 кватэр ад «Вадаканала».
«У кожнага жыхара нашага двухпавярховіка быў участак для агародніцтва. Дык вось мой дом пабудаваны роўна там, дзе мы калісьці садзілі бульбу».
Пошук інфармацыі пра продкаў, прызнаецца Уладзімір, для яго апынуўся важнай справай з разраду «пабудаваць дом, нарадзіць сына, пасадзіць дрэва».
Але так было не заўсёды. Цікавасць да капання ў сямейных легендах праявілася недзе пасля сарака.
«Дзеці сталі пытацца: «Тата, а што ты ведаеш пра сваякоў?» А я, насамрэч, не так і шмат ведаў. Успомніў, як бабуля мне, маленькаму, паўтарала фразу: «Ой фанабэрысты ты, пан Гадыцкі!» І я задумаўся, чаму ж яна так казала?
А калі паднялі архівы, аказалася, што ў майго дзеда было падвойнае прозвішча — Гадыцкі-Цвірка».
«У мяне цяпер на ўсё ёсць даведкі. Нават на тое, што Цвырка і Цвірка — адно і тое ж прозвішча», — усміхаецца Уладзімір.
Падвойнае прозвішча пацвердзілі ў тым ліку адказы з архіваў ЗАГС і КДБ.
Аднойчы Уладзімір наткнуўся на артыкул пра лёс сям'і Гадыцкіх-Цвіркаў, якія жылі ў XVIII стагоддзі ў Багушэвічах.
«Гісторык, які пісаў той тэкст, пагадзіўся дапамагчы з пошукамі. Ён мяне папярэдзіў: у архівах можа альбо пашанцаваць, альбо не пашанцаваць — у залежнасці ад таго, што захавалася пасля войнаў і рэвалюцый. Каб зачапіцца і шукаць, трэба было ведаць, дзе жылі мае продкі ў канцы XIX стагоддзя.
Я ведаў: вёска Заямнае ў Бярэзінскім раёне (прыкладна за пяць кіламетраў ад Костаўшчыны, іншай вёскі продкаў з подпісу на адвароце. — Заўв. «Анлайнера»). І мне, можна сказаць, пашанцавала: па маёй сям'і вельмі глыбока ўсё захавалася.
На маё прозвішча ў архіве — чатыры тамы па 2000 старонак».
Дакапаліся ў літаральным сэнсе да Адама — так звалі чалавека, ад якога вядзецца род Гадыцкіх-Цвіркаў.
«У 1599 годзе кароль Польшчы Жыгімонт дараваў шляхетнаму Адаму Гадыцкаму Цвірку ў пажыццёвае, а пасля ў вотчыннае і спадчыннае валоданне маёнтак Азярышча з сялянамі ў Браслаўскім павеце. Маёнтак пераходзіў па спадчыне да сыноў Адама Фелікса, Сцяпана і Юрыя, а пасля і да ўнукаў Канстанціна і Юрыя Сцяпанавічаў, Васіля і Мікалая Юр'евічаў (…) Унукі Адама (…) былі ўзятыя за родапачынальнікаў (пратапластаў) свайго роду пры першым вызначэнні дваранскага паходжання ў Мінскім дваранскім дэпутацкім сходзе 3 верасня 1802 года».
У Уладзіміра ёсць і больш глыбокія звесткі пра мінулае продкаў, але ў гэтым тэксце занадта даўнія падрабязнасці можна апусціць.
Нягледзячы на тое, што з часу актыўных пошукаў каранёў прайшло ўжо дзесяць гадоў, Уладзімір да гэтага часу пад уражаннем.
«Самыя вострыя адчуванні былі, калі я прыходзіў глядзець кнігі ў архіў. Бярэш у рукі нейкае выданне, якому 200 гадоў, бачыш там сваіх, і аж сэрца б'ецца — выкід адрэналіну.
Адчуванне, быццам дакранаешся рукамі да сваёй гісторыі. Для мяне гэта былі вельмі важныя моманты».
Дзякуючы такой цікавасці мужчына значна больш даведаўся і пра сваіх бліжэйшых продкаў. Напрыклад, трохі праясніўся лёс дзеда, таксама Уладзіміра, якога рэпрэсавалі ў 1930-х.
Мужчыну чакала адкрыццё нават пра ўласнага бацьку. Аказалася, правільнае імя таго — Антон, а не Анатоль, як сын думаў усё жыццё.
«Бацьку імя Антон не падабалася, таму пры першай магчымасці ён умудрыўся запісаць сябе Анатолем».
Захоплены пошукамі мінулага, мужчына паездзіў па радзімах продкаў, а іх некалькі.
«Адзін з Цвіркаў-Гадыцкіх пераехаў у Бярэзінскі раён з-пад Нясвіжа. Там ёсць вёскі Ракавічы і Бучныя, дзе жыло мноства Цвіркаў, ды і зараз жыве. Я рады, што там пабываў. А каля Заямнага, ужо пад Беразіном, знайшоў падмурак, дзе стаяў дзедаў дом у канцы XIX стагоддзя».
У Костаўшчыне, яшчэ адной вёсцы, якая «гучыць» на адваротах знойдзеных фатаграфій, захавалася хата, у якой жыла бабуля.
«Да сваіх сямі гадоў я там праводзіў шмат часу. Зараз плот зусім трухлявы, але дом стаіць. У гэтым годзе зноў паеду туды. Ужо вырашыў: калі хата не зусім ужо гнілая, можа, выкуплю».
На галоўным фота са знойдзеных на лаўцы — вяселле дзядулі і бабулі Уладзіміра. Маладых звалі Уладзімір Браніслававіч Гадыцкі-Цвірка і Вера Георгіеўна Жылінская.
«Вяселле было ў 1926-м. Праз два гады ў іх з'явілася першае дзіця».
Нягледзячы на суровае стагоддзе, у сям'і захаваліся шлюбныя пярсцёнкі пары, на кожным — ініцыялы. Ёсць яшчэ адзін здымак маладой сям'і. На ім Уладзімір з жонкай і тры дачкі.
«На момант гэтага фота майго таты яшчэ не было. Ён нарадзіўся ва Уладзіміра і Веры ў 1937-м. Яму было прыкладна паўгода, калі яго бацьку рэпрэсавалі».
Уладзімір кажа, што ў некаторых тварах продкаў на старых здымках пазнае сваіх сучаснікаў.
«Адна з дзяўчынак — я не ведаю, як яе завуць, — вельмі падобная да маёй стрыечнай сястры. А калі ўзяць дзядулю і майго стрыечнага брата — наогул адзін твар».
У самога Уладзіміра — два сыны, абодва праяўляюць вялікую цікавасць да «раскопак» гісторыі сям'і. Жонка — таксама, так што ўсе знаходкі шмат разоў абмяркоўваліся за сталом.
«Дарэчы, у майго малодшага сына 31 студзеня гэтага года нарадзілася другое дзіця. І як вы думаеце, як ён яго назваў? Правільна: Адам».
Дунін-Марцінкевіч ці не Дунін-Марцінкевіч? Каму належыць загадкавы фотапартрэт з дарэвалюцыйнага нумара «Нашай Нівы»
Эгаістычная храмасома ледзь не вынішчыла людзей тысячагоддзі таму. Падобна, яна вярнулася — у мармонскі штат Юта
Як адшукаць продкаў і скласці свой радавод?
«Продкі вадзілі сяброўства са Скірмунтам». Беларус склаў радавод, які ўжо налічвае 1900 чалавек — як у яго атрымалася?
«Ідэя ўзнікла пасля званка выбаршчыцы». Беларуская дэпутатка стварыла сайт з тысячамі магіл
Цяпер чытаюць
21‑гадовага курсанта Акадэміі авіяцыі асудзілі за Гаюна1
21‑гадовага курсанта Акадэміі авіяцыі асудзілі за Гаюна
«Спасибо, Лена! Продолжайте вести наблюдение». Афіцэр, які пісаў Харысавай, пасвіўся ў чатах палітэміграцыі, а некаторым дзяўчатам нават прапаноўваў абмяняцца нюдсамі9191
Каментары