Беларуска стварыла ў Варшаве жаночы кніжны клуб, дзе знаходзяць сябровак

Але абмеркаваннем літаратуры справа не абмяжоўваецца: дзяўчаты знаходзяць сябровак, разам падарожнічаюць і дзеляцца асабістымі перажываннямі. Ганна распавяла Most, чаму вырашыла стварыць клуб толькі для жанчын і як кнігі дапамагаюць беларускам сацыялізавацца ў эміграцыі.

«Мы называлі гэта хатай-чытальняй»

Ганна нарадзілася ў Мінску, але значную частку дзяцінства правяла ў вёсцы, адкуль родам яе мама. Яна часта хадзіла ў бібліятэку і шмат чытала.

Любоў да літаратуры падтрымлівалі і ў сям'і. Бабуля, дзядуля, мама, цётка, сястра — усе пастаянна што-небудзь чыталі. Па вечарах сваякі збіраліся ў вялікай зале вясковай хаты, уладкоўваліся на канапах і кожны паглыбляўся ў сваю кнігу ці газету.

— Мы называлі гэта «хата-чытальня». Мама даволі рана навучыла мяне чытаць, у мяне было шмат дзіцячых кніг. Напэўна, з гэтага ўсё і пачалося, — успамінае Ганна.

Яшчэ ў Беларусі Ганна вяла кніжны Instagram: распавядала пра прачытаныя творы, рабіла падборкі, прадавала і раздавала кнігі. Ужо тады яна задумвалася пра ўласны кніжны клуб, але сумнявалася, што гэтая ідэя знойдзе дастатковы водгук.

Пачалі з бясплатных сустрэч, а потым увялі плату

Пасля пераезду ў Польшчу Ганна стварыла невялікую супольнасць для зносін у эміграцыі. Удзельніцы сустракаліся, знаёміліся і распавядалі пра сябе. А летам 2022 года яна вырашыла аб'яднаць дзяўчат вакол агульнага інтарэсу — літаратуры.

Першыя сустрэчы праходзілі ў невялікай кампаніі і былі бясплатнымі. Ганна сама дамаўлялася пра даты, займалася арганізацыяй.

— Я зразумела, што бясплатнае людзі зусім не цэняць. Хоць кампанія ўжо сфарміравалася, арганізацыя ўсё роўна была вялікай задачай, — распавядае яна.

З часам Ганна вырашыла зрабіць сустрэчы платнымі: жадаючых станавілася больш, а арганізацыя патрабавала часу. Спачатку ўдзел каштаваў 30 злотых, цяпер — 50.

«Жанчынам патрэбна асяроддзе, дзе можна гаварыць на любыя тэмы»

З самага пачатку кніжны клуб атрымаўся жаночым, і Ганна ўсвядомлена захавала такі фармат. Паводле яе назіранняў, у кампаніі іншых жанчын удзельніцы адчуваюць сябе больш свабодна і гатовыя абмяркоўваць не толькі літаратуру, але і асабістыя праблемы.

— Мне здаецца, жанчынам патрэбна асяроддзе, дзе мы можам спакойна гаварыць на любыя тэмы: пра адносіны, праблемы са сваякамі, няўдалыя цяжарнасці, хваробы. Я бачыла, наколькі змяняюцца паводзіны дзяўчат, калі ў кампанію прыходзіць мужчына. Нават калі гэта чыйсьці партнёр, — тлумачыць Ганна.

Цяпер мужчыны таксама цікавяцца магчымасцю ўступіць у кніжны клуб, аднак арганізатарка не плануе мяняць фармат.

Каля 60 удзельніц у чаце

За час існавання клуб заўважна вырас. Цяпер у варшаўскім чаце каля 60 чалавек, хоць рэгулярна на сустрэчы прыходзяць не ўсе.

— У сярэднім на адной сустрэчы збіраецца каля дзевяці ўдзельніц. Часам больш: на абмеркаванне асабліва папулярных кніг могуць арганізаваць дзве сустрэчы, каб усе жадаючыя змаглі далучыцца, — кажа Ганна.

Большасці ўдзельніц, па ацэнцы арганізатаркі, ад 25 да 45 гадоў. Пераважна гэта беларускі, але ёсць таксама дзяўчаты з Украіны, Расіі, Латвіі і Казахстана. Прафесіі ў іх розныя: сярод удзельніц медыкі, IT-спецыялісткі, дызайнеркі і іншыя прадстаўніцы творчых прафесій.

Ганна стараецца не ператвараць кніжны клуб у літаратурны ўрок. Тут няма патрабаванняў да таго, наколькі глыбока трэба разбірацца ў творы, і не прынята ацэньваць чужыя веды.

— У нас няма жорсткіх правілаў. Можна выказваць абсалютна любое меркаванне пра класіку ці сучаснага спрэчнага аўтара. Можна нават не дачытаць кнігу і ўсё роўна прыйсці. Часам дзяўчаты прыходзяць проста таму, што ім хочацца паразмаўляць, — кажа яна.

«Я не задаю пытанняў як настаўнік»

У канцы месяца ўдзельніцы прапануюць кнігі для абмеркавання, затым галасуюць і выбіраюць тры творы на наступны месяц. Ганна ўзгадняе даты, браніруе кафэ, арганізуе зносіны. Звычайна абмеркаванне доўжыцца каля дзвюх з паловай гадзін. Арганізатарка стараецца ўцягваць у размову ўсіх, у тым ліку больш сціплых удзельніц.

— Я не задаю пытанняў як настаўнік: «Што меў на ўвазе аўтар?» Хутчэй пытаюся: «А як ты думаеш?» Бачу, калі хтосьці хоча выказацца, і стараюся даць такую магчымасць, — распавядае яна.

Калі размова становіцца занадта эмацыйнай ці пераходзіць на асобы, беларуска стараецца вярнуць дыскусію да абмяркоўваемай кнігі.

Ад сучаснай прозы да польскай класікі

Першай кнігай, якую абмеркавалі на платнай сустрэчы, стала «Да сябе пяшчотна» беларускай аўтаркі Вольгі Прымачэнка. Па словах Ганны, твор выклікаў неадназначную рэакцыю: камусьці спадабаўся, кагосьці не ўразіў. Але менавіта таму кніга аказалася ўдалым выбарам для знаёмства — удзельніцам было пра што пагаварыць.

Зараз у клубе чытаюць літаратуру самых розных жанраў. Асабліва ажыўленыя дыскусіі ўзнікаюць вакол твораў, якія закранаюць блізкія ўдзельніцам тэмы: эміграцыю, сямейныя адносіны, мацярынства, правы жанчын.

Запомнілася арганізатарцы і абмеркаванне кнігі псіхатэрапеўткі Эдзіт Эгер «Выбар». Яе аўтарка перажыла Халакост, эмігравала ў ЗША і атрымала псіхалагічную адукацыю.

— Я чытала яе двойчы. Першы раз мне вельмі адгукнулася тэма Халакосту. Другі раз, калі сама аказалася ў эміграцыі, па-іншаму ўспрыняла гісторыю яе пераезду, тое, як яна жыла, як жылі яе дзеці, як яна пайшла вучыцца ў сталым узросце, — распавядае Ганна.

Паступова ў клубе з'явілася яшчэ адна традыцыя: прыкладна раз на два месяцы ўдзельніцы чытаюць кнігу на польскай мове, але абмяркоўваюць яе па-руску. А ўдзельніцы, якім зручней гаварыць па-беларуску ці па-ўкраінску, выкарыстоўваюць родную мову.

Па словах Ганны, за час існавання клуба такім чынам прачыталі каля дзесяці твораў. Для многіх гэта дадатковая матывацыя вывучаць польскую. Цяпер удзельніцы чытаюць раман Баляслава Пруса «Лялька».

Не толькі кнігі: кіно, прагулкі і сумесныя паездкі

З часам сустрэчы перасталі абмяжоўвацца літаратурай. Часам удзельніцы разам ходзяць у музеі, кіно, на квізы і спартыўныя трэніроўкі, ездзяць у горы, віншуюць адна адну з днём нараджэння, арганізуюць кінапрагляды, майстар-класы, тэматычныя вечары. Напрыклад, запланавалі сустрэчу да Хэлоўіна: дзяўчаты збіраюцца надзець касцюмы, прынесці закускі і абмеркаваць кнігу Стывена Кінга.

— Мы можам сустрэцца на канцэрце, а потым разам паехаць дадому. Можам папрасіць парады ці прапанаваць камусьці правесці майстар-клас. Гэта ўжо не проста дзяўчаты ў эміграцыі, якіх аб'ядноўвае адзін інтарэс. Мы сапраўды пасябравалі, — кажа арганізатарка.

«У эміграцыі зносіны дорага каштуюць»

Асабліва важную ролю клуб стаў адыгрываць для жанчын, якім складана завесці новыя знаёмствы пасля пераезду.

Ганна ўспамінае, як некаторыя ўдзельніцы прызнаваліся, што да «кніжных сустрэч» рэдка выбіраліся з дому. Хтосьці працаваў выдалена, хтосьці праводзіў большую частку часу з дзецьмі. У выніку кола зносін паступова звужалася.

— Дзяўчаты кажуць, што нарэшце пачынаюць сацыялізавацца. Што раней мала куды хадзілі, працавалі з дому ці займаліся дзецьмі. І я разумею, што раблю нешта сапраўды каштоўнае. У эміграцыі зносіны дорага каштуюць, — кажа Ганна.

• 2
• 0
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0