Праверка гучнай гіпотэзы пра тое, што ў міжваенны час польскія даследчыкі таемна схавалі косткі вялікага князя літоўскага ў замураваным калідоры пад капліцай Святога Казіміра, завяршылася за адзін дзень. Скептыцызм прафесійных гісторыкаў цалкам пацвердзіўся, аднак урад Літвы ўжо рыхтуе маштабную праграму даследавання іншых сутарэнняў сабора.
Як паведаміў 5 лістапада 2026 года Інстытут гісторыі Літвы ў сваім фэйсбуку, а таксама нацыянальны вяшчальнік LRT, першы этап інвазійных даследаванняў у Віленскай кафедры завершаны значна раней за запланаваны тэрмін. Свідраванне сцяны з вонкавага боку храма адбылося ў сераду, 4 лістапада, пасля чаго ўнутр замураванага калідора запусцілі 3D-камеру і трохвымерны сканер геафізічнай кампаніі «Geobaltic».
Прыборы паказалі, што ўнутры старажытнага дрэнажнага калектара XVII стагоддзя няма ні чалавечых парэшткаў, ні якіх-небудзь прыкмет саркафага ці труны — камера зафіксавала на дне нішы толькі кучу камянёў і будаўнічага друзу.
Як мы падрабязна расказвалі напярэдадні, праверка гэтай лакацыі стала вынікам «палітычнага рашэння» ўрадавай камісіі пасля таго, як рэстаўратар Саўлюс Подзерыс увесну 2026 года заявіў у Сейме, што ў 1931 годзе палякі знайшлі ў каралеўскай крыпце чатыры шкілеты, але ўтаілі парэшткі Вітаўта і замуравалі іх за заходняй сцяной маўзалея.
Падчас навуковага семінара прафесійныя гісторыкі і археолагі жорстка крытыкавалі гэтую версію за лагічныя нестыкоўкі, а археолаг з Палаца вялікіх князёў Гінтаўтас Стрышка нават жартам прапаноўваў выпісаць Подзерысу рахунак за дзяржаўныя выдаткі, калі за сцяной нічога не знойдуць.
У афіцыйным паведамленні пра вынікі свідравання Інстытут гісторыі Літвы дапусціў тонкую іронію на адрас ініцыятара пошукаў, пазбавіўшы яго нават статусу аўтара ідэі:
«Наяўныя даныя ўжо дазваляюць сцвярджаць, што паўтораная Саўлюсам Подзерысам гіпотэза, якую раней публічна вылучаў доктар Вітаўтас Урбанавічус, аб магчымым знаходжанні парэшткаў Вітаўта Вялікага менавіта ў гэтай пустаце не пацвердзілася».
Нягледзячы на адсутнасць касцей, навукоўцы выканалі ўвесь пратакол даследавання. Спецыялісты Інстытута біянавук Цэнтра навук аб жыцці Віленскага ўніверсітэта амаль дзве гадзіны збіралі праз прасвідраваны канал мікрабіялагічныя пробы з муроўкі і паветра ізаляванай пустаты. Вынікі гэтых лабараторных аналізаў стануць вядомыя не раней чым праз месяц.
Ужо 5 лістапада рабочыя пачалі кансерваваць прасвідраваную адтуліну вапнавым растворам і вяртаць на месца знятыя гранітныя пліты падлогі ў галерэі сабора.
Новы бюджэт у 1,5 мільёна еўра і надзеі прэм'ера
Выдаткі Канцылярыі ўрада Літвы на свідраванне каля капліцы Святога Казіміра склалі крыху больш за 33,6 тысячы еўра. Аднак урад краіны падкрэслівае, што гэта толькі пачатак маштабнага вывучэння галоўнай святыні Літвы.
Паводле звестак урадавай канцылярыі, паралельна Навуковая рада Літвы фінансуе праект па даследаванні найстарэйшай муроўкі сабора і вызначэнні абсалютнай храналогіі этапаў яго будаўніцтва коштам 74,9 тысячы еўра.
Акрамя таго, паводле ліпеньскага рашэння Кабінета міністраў ужо абвешчаны мэтавы конкурс на комплексныя міждысцыплінарныя даследаванні Віленскай кафедры з бюджэтам да 1,5 мільёна еўра — пададзеная навукоўцамі заяўка цяпер праходзіць экспертную ацэнку.
Раней супрацоўнікі Інстытута гісторыі Літвы па выніках 3D-сканавання і прасвечвання геарадарам налічылі ў сценах і пад падлогай кафедры больш за 20 недаследаваных пустот і засыпаных зямлёй крыптаў.
Прэм'ер-міністр Літвы Міндаўгас Сінкявічус, каментуючы журналістам вынікі першага свідравання 5 лістапада, заявіў, што разлічвае на поспех да 2030 года, калі будзе адзначацца 600‑годдзе са дня смерці вялікага князя:
«Мы давяраем нашым прафесіяналам, якія выкарыстоўваюць абсталяванне. Надыдуць прыгожыя юбілеі, і я спадзяюся, што да года Вітаўта мы будзем гатовыя і парэшткі знойдзем».
«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны
ПАДТРЫМАЦЬ-
«Нават калі на чэрапе будзе напісана «Вітаўт», мы не паверым». У Вільні пачынаюць свідраваць сцяну катэдры ў пошуках магілы вялікага князя
-
«Чаму беларусы нас не абаранілі?» Шукеловіч расказаў малавядомую гісторыю сям’і Багушэвіча
-
Калісьці тут жылі мільёны. Лазерныя тэхналогіі раскрываюць маштаб загінулай цывілізацыі Амазоніі
Цяпер чытаюць
А што будзе, калі вярнуцца ў Беларусь? Кажуць жа, што рэпрэсіі заканчваюцца3
А што будзе, калі вярнуцца ў Беларусь? Кажуць жа, што рэпрэсіі заканчваюцца
«Доктарка», адвакат, чалавек з камерай і некалькі дужых хлопцаў. У Петрапаўлаўскай Баршчагоўцы расійскія спецслужбы скарысталіся спецыфічным украінскім бізнэсам ваеннага часу1515
Каментары
1см дыяметр дастаткова и запускаем туды мiнi камеру
І ў чарговы раз прымушае задумацца, чаму ў Беларусі не так, чаму ўлада зусім далёкая ад простых правільных рэчаў як інтарэс да ўласнай гісторыі.
Конечно найдут. Кого найдут - тот и Витовт.