Касаткі навучыліся паляваць на вялікіх белых акул і здабываць іх печань. Навукоўцы занепакоеныя наступствамі
Вялікія белыя акулы лічацца аднымі з самых небяспечных марскіх драпежнікаў. Аднак нават яны аказаліся безабароннымі перад касаткамі, якія навучыліся забіваць іх і здабываць найбольш пажыўны орган — печань. Такія напады фіксуюць у розных частках свету. Як піша BBC, касаткі ўжо прымусілі белых акул пакінуць некаторыя звыклыя месцы пражывання, што прывяло да сур'ёзных змен у марскіх экасістэмах.
У маі 2017 года на ўзбярэжжы Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі непадалёк ад Кейптаўна знайшлі мёртвую вялікую белую акулу вагой каля 1100 кілаграмаў. На яе жываце была вялікая рана, а 90‑кілаграмовая печань адсутнічала.
На працягу наступных месяцаў на бераг вынесла яшчэ пяць мёртвых белых акул з такімі ж пашкоджаннямі. Марскія біёлагі былі здзіўленыя: гэтыя жывёлы знаходзяцца на вяршыні харчовага ланцуга і практычна не маюць натуральных ворагаў.
Падазрэнні ўпалі на двух самцоў касатак, як мяркуецца, братоў, якіх назвалі Порт і Старборд. Упершыню іх заўважылі каля Кейптаўна ў 2015 годзе. Менавіта пасля іх з'яўлення дайверы пачалі знаходзіць мёртвых акул іншых відаў, у якіх таксама не было печані. Аднак прамых доказаў таго, што за нападамі стаяць менавіта касаткі, навукоўцы тады яшчэ не мелі.
Як касаткі забіваюць акул і чаму з'ядаюць толькі печань
У 2020 годзе марскі біёлаг Эрык Ігера зняў з беспілотніка незвычайнае паляванне каля ўзбярэжжа Мексікі. Пяць касатак разам атакавалі вялікую белую акулу ў Каліфарнійскім заліве. Яны выштурхнулі яе да паверхні, перавярнулі на спіну і зацягнулі пад ваду. Неўзабаве драпежнікі з'явіліся з печанню ахвяры.
У маі 2022 года падобны напад удалося зняць і каля ўзбярэжжа Паўднёвай Афрыкі. На відэа было бачна, як тры касаткі атакавалі трохметровую белую акулу. Адна з іх мордай выштурхнула ахвяру да паверхні і перавярнула на правы бок, пасля чаго ўкусіла каля грудных плаўнікоў. У вадзе з'явілася кроў. Затым адна касатка нырнула з акулай у пашчы, а другая, мяркуючы па відэа, схапіла яе за хвост, перш чым абедзве зніклі з поля зроку.
Як тлумачаць даследчыкі, пераварочванне акулы — частка паляўнічай стратэгіі. Калі яна апынаецца на спіне, у яе можа ўзнікнуць так званая танічная нерухомасць — стан часовага паралічу. Жывёла перастае актыўна рухацца і не можа абараняцца. Такі стан можа працягвацца каля хвіліны — гэтага дастаткова, каб касаткі здабылі печань, амаль не рызыкуючы атрымаць траўмы.
Па словах экспертаў, печань прываблівае драпежнікаў сваёй пажыўнасцю. У белых акул яна можа складаць да 28% масы цела і служыць запасам энергіі для працяглых міграцый. Да 90% аб'ёму гэтага органа прыпадае на багатыя энергіяй тлушчы.
Навукоўцы лічаць, што падобным прыёмам касаткі вучацца адно ў аднаго і перадаюць гэтыя навыкі наступным пакаленням. Яны жывуць у складаных сямейных групах, маюць уласныя гукавыя сігналы для зносін і добра каардынуюць дзеянні падчас палявання. Белыя акулы, наадварот, пераважна жывуць паасобку.
Аднак некаторыя касаткі здольныя справіцца з акулай і самастойна. У чэрвені 2023 года адна з іх, згаданы вышэй Старборд, забіла маладую белую акулу даўжынёй 2,5 метра і здабыла яе печань менш чым за дзве хвіліны.
У тым жа годзе падобнае паляванне ўпершыню навукова пацвердзілі і ў Аўстраліі. Там знайшлі мёртвую белую акулу даўжынёй 4,7 метра з выдаленай печанню і іншымі ўнутранымі органамі. Аналіз ран выявіў ДНК касаткі.
Чаму напады касатак непакояць навукоўцаў
Напады касатак змянілі паводзіны вялікіх белых акул. У Паўднёвай Афрыцы яны пачалі пакідаць раёны, дзе раней сустракаліся рэгулярна.
Напрыклад, востраў Даер каля Кейптаўна некалі лічыўся адным з найлепшых месцаў у свеце для назірання за белымі акуламі. Узімку яны збіраліся там, каб паляваць на цюленяў. Але пасля з'яўлення касатак акулы практычна зніклі з гэтай тэрыторыі.
Падобную рэакцыю зафіксавалі каля Каліфорніі. Даныя электроннага адсочвання паказалі, што белыя акулы пакідалі раён аднаго з Фаралонскіх астравоў усяго праз некалькі хвілін пасля з'яўлення касатак і не вярталіся да наступнага сезона. У выніку колькасць нападаў на марскіх сланоў скарачалася ў чатыры-сем разоў.
Для саміх белых акул гэта яшчэ адна пагроза. Іх папуляцыя каля Паўднёвай Афрыкі скарачалася і раней — праз браканьерства, забруджванне акіяна, недахоп ежы і гібель у рыбалоўных сетках.
Да таго ж пацяпленне акіяна змяняе арэалы марскіх жывёл, таму касаткі і белыя акулы могуць часцей сустракацца ў адных і тых жа водах. Праўда, навукоўцы пакуль не ведаюць, ці сапраўды нападаў стала больш, ці іх проста пачалі часцей фіксаваць дзякуючы беспілотнікам і падводным камерам.
Але нават без павелічэння колькасці нападаў прысутнасць касатак можа істотна змяняць марскія экасістэмы. Калі белыя акулы пакідаюць пэўную тэрыторыю, гэта ўплывае на ўвесь харчовы ланцуг.
Так у паўднёваафрыканскай бухце Фолс пасля знікнення вялікіх белых акул стала больш марскіх коцікаў, на якіх тыя раней палявалі. У выніку яны сталі з'ядаць больш дробнай рыбы і невялікіх акул, колькасць якіх пачала скарачацца.
23‑гадовага афіцэра брыгады спецназа асудзілі на 19 гадоў за «здраду дзяржаве»17
23‑гадовага афіцэра брыгады спецназа асудзілі на 19 гадоў за «здраду дзяржаве»
«Людзі каментавалі, што сальманела ўвайшла ў чат». Беларус паехаў працаваць у Крэмніевую даліну — і стаў кулінарным блогерам на 28 мільярдаў праглядаў88
Каментары