У Беларусі раней раслі дубы-гіганты. Каб іх аднавіць, даследуюць ДНК
Навукоўцы Інстытута лесу НАН Беларусі плануюць аднавіць дубровы, якія калісьці існавалі на тэрыторыі сучаснай Беларусі і былі сфармаваныя велізарнымі дубамі вышынёй да 50—55 метраў. Для гэтага ў Гомелі даследуюць мораныя дубы, паднятыя з дна ракі Сож, узрост якіх дасягае ад некалькіх соцень да 5—6 тысяч гадоў, піша Sputnik.
Даследчыкі аналізуюць уласцівасці старажытнай драўніны і ДНК гэтых дубоў, каб зразумець, дзе раней раслі вялікія дубровы, у якіх кліматычных умовах яны развіваліся і з якіх геаграфічных рэгіёнаў паходзілі. З больш як 50 спілаў моранага дубу пасля сушкі будуць адабраныя ўзоры для генетычных даследаванняў.
Навукоўцы адзначаюць, што ў мінулым на тэрыторыі Беларусі сапраўды раслі дубы-гіганты. Пра гэта сведчаць знаходкі ствалоў даўжынёй каля 33 метраў, што адпавядае дрэвам з кронай вышынёй прыкладна 55 метраў.
Дуб добра прыстасоўваецца да змен навакольнага асяроддзя, аднак змяненне клімату — асабліва пераход ад цёплага і вільготнага атлантычнага перыяду да больш суровага субатлантычнага — прывяло да таго, што сучасныя дубы сталі меншыя.
Значнае скарачэнне дуброў за апошняе тысячагоддзе звязана і з гаспадарчай дзейнасцю чалавека. Археалагічныя раскопкі паказваюць, што раней дуб шырока выкарыстоўваўся ў будаўніцтве, але з часам яго стала менш, што негатыўна паўплывала на генафонд.
Нягледзячы на тое, што з дапамогай старажытнай ДНК немагчыма «ажывіць» або вырасціць тысячагадовы дуб, навукоўцы могуць расшыфраваць яго геном і вывучыць дынаміку росту зніклых дубоў-веліканаў. Гэтыя звесткі дапамогуць мадэляваць будучую структуру дубовых лясоў, рабіць іх больш устойлівымі і прадуктыўнымі.
Асаблівую цікавасць у гэтым плане ўяўляе беларускае Палессе, дзе сканцэнтраваная больш за палову ўсіх дуброваў краіны. Тут сустракаюцца дубы рознага паходжання — усходняга, цэнтральнабеларускага і заходняга, што стварае ўмовы для з’яўлення новых генетычных варыянтаў.
У выніку даследаванняў вучоныя змогуць рэкамендаваць, дзе і якія дубы лепш высаджваць, улічваючы гістарычныя ўмовы іх росту. Гэта дазволіць аднаўляць дубровы на месцах, дзе калісьці раслі дубы-гіганты, і фарміраваць больш здаровыя і жыццяздольныя лясы.
У Бабруйскім раёне адшукалі два двухсотгадовыя дубы-волаты
Чаму на Беларусі насамрэч няма 700‑гадовых дубоў і як старажытная архітэктура дапамагае батанікам
У Сенненскім раёне з’явяцца адразу два новыя помнікі прыроды
На дне колішняга Кахоўскага вадасховішча цяпер растуць таполі і вербы, а ў Дняпро вярнуліся асятры
Каментары