«Адгэтуль лічыце яго востравам». Хто і як праводзіць аперацыю «адсячэння» Крыма
Украінскія вайскоўцы на пачатку чэрвеня здзейснілі серыю ўдараў па маставых пераходах, якія вядуць з акупаванага расіянамі Крыма на мацярык. Гэта істотна ўскладніла лагістыку арміі Расіі на поўдні. Здзейсніла гэтую аперацыю абсалютна новае падраздзяленне, інфармацыя пра якое доўгі час была засакрэчаная, піша Украінская служба Бі-бі-сі.
Для ўдараў украінскія сілы ўпершыню выкарысталі middle-strike БПЛА айчыннай вытворчасці. У папярэднія гады для знішчэння маставых пралётаў УСУ выкарыстоўвалі заходнія крылатыя ракеты Storm Shadow і боепрыпасы рэактыўных сістэм HIMARS.
Цяпер атакі на ключавыя крымскія масты — каля Чангара і Армянска — былі зробленыя ўкраінскімі беспілотнікамі FP-2 і «Бегемот» (імі білі толькі па Чангары), якія здольныя несці 75‑100 кг баявой часткі на адлегласць да 300 км.
Удары па Чангары былі здзейсненыя ў ноч з 6 на 7 чэрвеня, а таксама паўторна — у ноч на 9 чэрвеня. Масты каля Армянска былі атакаваныя 11 чэрвеня.
Таксама 8 чэрвеня пад ударам быў мост, які вядзе з Генічэска да Арабацкай стрэлкі.
Усе яны істотна пашкоджаныя, што публічна прызналі акупацыйныя ўлады Херсоншчыны, і патрабуюць рамонту. Рух на іх спынілі. Расіяне аператыўна спрабуюць наладзіць пантонныя пераправы.
Гэтую кампанію «адсячэння» Крыма арганізавала і правяла абсалютна новая структура ва УСУ, пра якую дагэтуль мінімум інфармацыі.
Гаворка пра цэнтр мультыдаменных аперацый «Фаланга».
Што такое «Фаланга»
Гэтую структуру вясной 2026 года ўтварылі рашэннем украінскага Мінабароны, аб'яднаўшы сілы двух магутных штурмавых падраздзяленняў: Першага асобнага штурмавога палка імя Дзмітрыя Кацубайлы і 475‑га Асобнага штурмавога палка Code 9.2.
Яны яшчэ ў 2022 годзе былі створаныя на аснове добраахвотніцкіх падраздзяленняў, хутка маштабаваліся і арганізавалі спосаб эфектыўнага спалучэння дронавых і штурмавых дзеянняў на фронце.
Абодва палкі прайшлі слаўны баявы шлях, напрыклад, 1 АШП вядомы баямі пад Пакроўскам, а 475 АШП — удзелам у аперацыі па вызваленні Купянска напрыканцы 2025 года.
Узначальваюць падраздзяленні два Героі Украіны — маёр Дзмітрый Філатаў (пазыўны «Пярун») камандуе 1 АШП, а маёр Аляксандр Насценка (пазыўны «Флінт») — 475 АШП.
Мультыдаменны цэнтр атрымаў сваю назву ад баявога парадку пяхоты ў Старажытнай Грэцыі. Асноўнай зброяй першага шэрагу ваяроў у фаланзе была доўгая дзіда (даўжыня 4‑7 метраў). Спалучэнне гэтай зброі і пабудовы строю давала значныя перавагі арміі Аляксандра Македонскага.
Уласна, адсюль і логіка наймення ўкраінскай навацыі, тлумачыць у інтэрв'ю Украінскай службы Бі-бі-сі камандзір Аляксандр Насценка.
Сэнс у тым, што ўкраінскія штурмавікі ўпершыню атрымалі сваю «доўгую дзіду» — ударныя middle-strike беспілотнікі, пераважна FP-2. Раней яны мелі толькі дроны блізкага радыуса дзеяння.
«Доўгую дзіду прыдумаў не Аляксандр Македонскі, але менавіта ён змог збудаваць на гэтым непераможны баявы парадак», — адзначае «Флінт».
«Мідл-страйкі» пяхотнікаў фактычна замянілі тактычную авіяцыю на фронце, дадае ён.
Паводле яго слоў, некаторыя магутныя ўмацаванні расіян можна разбурыць толькі магутнымі авіябомбамі, але кожны вылет украінскага бамбавіка з'яўляецца надзвычай рызыкоўным, паколькі гэта прыярытэтная цэль для Расіі.
Акрамя таго, украінская авіяцыя зараз пераважна прыцягнутая не для падтрымкі войскаў на пярэднім краі, а для выканання функцый СПА ў тыле.
Узбраенне штурмавых палкоў дальнабойнымі дронамі таксама значна паскорыла час на планаванне і правядзенне аперацый.
Калі запыт на падтрымку авіяцыі мог разглядацца тыднямі, то цяпер аперацыя з паражэннем дронамі расійскіх пазіцый на сярэдняй дыстанцыі (100‑300 км) займае ўсяго некалькі гадзін.
«Тая рэактыўнасць, якую мы атрымалі, яна часам мае вырашальнае значэнне на полі бою. Мне цяпер не трэба шукаць, хто адпрацуе па гэтай цэлі. Я магу сам узяць і адпрацаваць», — кажа камандзір 475 АШП.
Імклівае павелічэнне дальнабойнасці штурмавых падраздзяленняў адпавядае логіцы гэтай вайны.
Чым большай становіцца «кіл-зона», якая зараз складае каля 20 км, тым менш у ёй і побач з ёй цэляў для паражэння. Таму падраздзяленні пярэдняга краю, а тым больш тыя, якія маюць развітую беспілотную частку, проста вымушаныя шукаць сабе цэлі за дзясяткі, а то і сотні кіламетраў ад ЛБС (лініі баявога судакранання).
Таму вясной гэтага года ўзнікла ідэя звесці ў адзіны цэнтр падраздзяленні планавання, разведкі і правядзення такіх аперацый з некалькіх штурмавых палкоў.
Так і з'явілася «Фаланга».
Насценка падкрэслівае, што асноўная задача цэнтра — разведка і планаванне. Ён таксама аналізуе поле бою і эфект ад нанесеных удараў. У залежнасці ад гэтага надалей ужо плануецца правядзенне штурмавых мерапрыемстваў «на зямлі», то-бок непасрэдна ў зоне адказнасці падраздзялення.
У залежнасці ад паспяховасці і эфектыўнасці працы «Фалангі» гэты досвед Мінабароны ў будучыні плануе маштабаваць на іншыя вайсковыя часці.
«Цэнтр мультыдаменных аперацый «Фаланга» ўжо паказвае вельмі добры вынік. Ён быў створаны менавіта для планавання і рэалізацыі паспяховых штурмавых дзеянняў. Не для іншых мэтаў. Гэта не каардынацыйны цэнтр Сіл беспілотных сістэм, гэта не каардынацыйны цэнтр агнявога паражэння. Гэта менавіта цэнтр, які плануе наземныя штурмавыя аперацыі», — тлумачыць ён.
Зараз абодва названыя вышэй штурмавыя палкі ваююць на гуляйпольскім кірунку і спрабуюць стрымаць прасоўванне ў бок Запарожжа амаль 100‑тысячнай арміі расійскай групоўкі «Усход».
Уласна, менавіта з гэтай мэтай і было прынята рашэнне атакаваць крымскія масты.
Удары па мастах Крыма
Як планавалася аперацыя?
Кіберразведка цэнтра «Фаланга» выявіла, што расійская армія змяніла маршрут для падвозу паліва на гуляйпольскі кірунак, кажа Аляксандр Насценка.
Раней ён ішоў з Таганрога па трасе на Марыупаль. Але напрыканцы вясны ўкраінскія вайскоўцы змаглі ўзяць гэтую трасу пад агнявы кантроль і знішчылі сотні адзінак транспарту УС РФ, у тым ліку і бензавозаў.
Таму расійскае камандаванне вырашыла накіраваць іх у абыход — праз Крым.
Украінская кіберразведка перахапіла гэтую інфармацыю.
«Мы атрымалі інфармацыю, што рыхтуецца вельмі вялікая калона РФ. На працягу кароткага прамежку часу — каля 6 гадзін — было прынята рашэнне ўдарыць па Чангарскім мосце для таго, каб гэтая калона не прайшла. Гэта было позна ўначы з 6 на 7 чэрвеня. Мы недастаткова пашкодзілі гэты мост, і праз дзень мы зноў па ім ударылі», — расказвае «Флінт».
Заблакаваўшы адзін маставы пераход, байцы «Фалангі» адразу распачалі падрыхтоўку ўдараў па тых мастах, што засталіся на перагоне Армянск — Перакоп.
Кіберразведка перахапіла інфармацыю, што адзін з камандзіраў брыгад РФ сказаў сваім падначаленым: спрабуйце праехаць праз Армянск.
Цэнтр «Фаланга» прыняў рашэнне нанесці ўдар у гэтым раёне: атакаваць адзін мост у Армянску і два аб'язныя праз канал. Калона РФ якраз стаяла на гэтым участку ў чаканні праезду.
«Усе тры масты былі вельмі моцна пашкоджаныя і тэхніка была знішчана. Гэта была вялікая калона тэхнікі РФ», — заўважыў Насценка.
Камандзір 1 АШП Дзмітрый Філатаў казаў, што ў гэтай калоне было каля 50 машын, у тым ліку і бензавозаў. Частка з іх трапіла пад удар.
На апублікаваных прэс-службай палка відэа можна заўважыць, што дроны FP-2 атакуюць грузавік, які стаіць у чарзе перад мостам. У чарзе відаць як мінімум 10 машын.
Які вынік аперацыі?
Паводле слоў камандзіра Насценкі, лагістыка ў Крым ужо «разбурана».
«Транспартнага калідора ў Крым з мацерыка больш няма. Мы выпісалі «санкцыю на смяротнае пакаранне». Нанёсшы ўдары па мастах, мы дэсакралізавалі гэты аб'ект. Тое, што ўсе масты будуць дабітыя — у мяне сумневаў няма. Гэта будзе сістэматычная праца 100%. Адгэтуль можна лічыць Крым востравам. Няхай расіяне купляюць лодкі, каб перабірацца на мацярык», — заявіў ён.
Паводле яго слоў, выкарыстанне расіянамі пантонных перапраў замест мастоў «палегчыць» працу для Сіл абароны.
«Задачы цалкам знішчыць масты ў нас не было. У прынцыпе нас задавальняе бягучая сітуацыя. Пашкоджаныя масты — гэта абмежаваны рух. Калі яны кідаюць пантоны, то гэта не дае такой самай прапускной здольнасці, як стацыянарны мост. Там толькі рэверсны рух: адна паласа едзе, іншая — стаіць. І так цэлы дзень. Ствараюцца велізарныя «хвасты» з машын, лагістыка ламаецца».
На думку камандзіра палка, ужо найбліжэйшым часам расійскія падраздзяленні на Запарожжы адчуюць істотныя праблемы ад парушанай лагістыкі.
Ён прывёў даныя перахопаў пра рост дэфіцыту паліва ў расійскіх брыгадах групоўкі «Усход».
«Я вам скажу: гэта проста катастрофа. Той аб'ём паліва, які размяркоўваецца на ўсе брыгады групоўкі, настолькі малы, што ў нас толькі адзін полк столькі «праглынае». То-бок у іх сітуацыя па паліве вельмі-вельмі дрэнная», — кажа Насценка.
Паводле яго слоў, расіяне не спыняюць спроб правезці бензавозы з Крыма на мацярык. Яны іх маскіруюць пад цывільны транспарт, напрыклад, абшываюць дрэвам.
Калі ўдасца трымаць лагістыку РФ заблакаванай «працяглы час», то можна чакаць з'яўлення магчымасцяў для «паспяховых дзеянняў» УСУ на фронце, кажа Аляксандр Насценка, адначасова не раскрываючы, што ён мае на ўвазе пад фразай «паспяховыя дзеянні».
«Ці лічу я, што ў нас складаюцца перадумовы для пэўных паспяховых дзеянняў на фронце? Так, лічу. Але давайце не будзем забягаць наперад. Усё толькі пачынаецца. Я думаю, што з павелічэннем аб'ёмаў паступлення да нас сродкаў будзе ўсё больш і больш паражэнняў».
Каментары