Asudzili dziaŭčynu, jakaja ŭ 2020‑m pratestavała suprać «vybaraŭ biez vybaru» i patrabavała ad kandydataŭ pazicyi pa Ukrainie
34‑hadovuju Maryju Paškoŭskuju z Homielščyny, jakaja lubić ratavać žyvioł i nie baicca publična vykazvać svaju pazicyju, adpravili za kraty. Jaje abvinavacili ŭ «paklopie» na Łukašenku i «sadziejničańni ekstremizmu».
Maryi Paškoŭskaj 34 hady. Jana rodam sa Žłobina. Dziaŭčyna ŭ 2009‑m skončyła homielskuju himnaziju №46 imia Bleza Paskala. Paśla hetaha jana pastupiła na fakultet francuzskaj movy Minskaha dziaržaŭnaha linhvistyčnaha ŭniviersiteta i atrymała dypłom u 2014-m.
Pa-za vučobaj i pracaj Maryja zaŭsiody zachaplałasia pryrodaj: jana lubić ptušak i pa mahčymaści zajmajecca vyratavańniem žyvioł.
Dziaŭčyna zaŭsiody mieła ćviorduju hramadzianskuju pazicyju. Jašče padčas pratestaŭ suprać intehracyi z Rasijaj u 2019‑m jana kazała: «Vielmi lohka stracić niezaležnaść, ale advajavać jaje budzie niemahčyma. Drenna, što vyjšli adzinki, ale adzinki ratujuć śviet, a nie masavaść».
U lipieni 2020 hoda Maryja pryjšła na pieradvybarčy mitynh Śviatłany Cichanoŭskaj u Žłobinie z płakatam, kab vykazać pratest suprać «vybaraŭ biez vybaru».
Jana kazała, što nie padtrymlivaje anivodnaha z kandydataŭ, ale patrabavała ad apazicyjnych palitykaŭ vyrazna asudzić kanflikt va Ukrainie i akupacyju Kryma.
U lipieni 2026 hoda stała viadoma pra prysud Paškoŭskaj. Homielski abłasny sud pryznaŭ Maryju vinavataj pavodle častak 1 i 2 artykuła 361‑4 Kryminalnaha kodeksa («sadziejničańnie ekstremicskaj dziejnaści»), a taksama pavodle častak 1 i 2 artykuła 367 («paklop na Łukašenku»).
Joj prysudzili chimiju z nakiravańniem, ale dakładny termin nieviadomy.
«Ekstremizmam» ułady Biełarusi ličać padpiski na niezaležnyja kanały, ŚMI, najaŭnaść spasyłak na ich u sacyjalnych sietkach ci najaŭnaść u sacsietkach abo na rečach biełaruskaj nacyjanalnaj, dałukašenkaŭskaj simvoliki. Da «ekstremizmu» zaličvajuć taksama praktyčna ŭsialakuju krytyku ŭładaŭ, aficyjnych histaryčnych naratyvaŭ ci prajavy salidarnaści z Ukrainaj.
Šmatlikija kryminalnyja spravy apošniaha času pa artykule ab «sadziejničańni ekstremizmu» byli źviazanyja sa «spravaj Hajuna».
«Biełaruski Hajun» — manitorynhavy OSINT-prajekt, jaki byŭ stvorany ŭ 2022 hodzie, kali Rasija praź Biełaruś napała na Ukrainu. Prajekt adsočvaŭ vajennuju aktyŭnaść rasijskich i biełaruskich vojskaŭ, abapirajučysia na infarmacyju ad biełarusaŭ. Kaardynavała jaho dziejnaść hrupa aktyvistaŭ na čale z Antonam Matolkam.
«Sprava Hajuna» pačałasia paśla taho, jak siłaviki zatrymali aktyvistku, jakaja niekalki hadoŭ žyła ŭ Biełarusi ŭ padpolli. U jaje mabilniku znajšli spasyłku na dałučeńnie ŭ bot Hajuna, jakuju joj dasyłali ŭ samym pačatku isnavańnia prajekta. Fatalnaja pamyłka była ŭ tym, što spasyłka była biesterminovaja. A tamu siłaviki zmahli padklučycca da bota i vypampavać adtul usiu infarmacyju. Jany atrymali paviedamleńni akaŭntaŭ, jakija pisali ŭ bot, a taksama ichnija ID i imiony karystalnikaŭ.
Zasnavalnik «Hajuna» Anton Matolka adrazu paśla ŭzłomu patłumačyŭ, jak adbyłasia ŭciečka infarmacyi, i abviaściŭ pra zakryćcio prajekta.
Pavodle padlikaŭ abjadnańnia siłavikoŭ «Biełpoł» i pravaabaroncaŭ, viadomyja imiony 9594 ludziej, jakija padpali pad palityčna matyvavanyja kryminalnyja spravy. Usiaho tyja ci inšyja palityčnyja represii (kryminałki, administratyŭki, zvalnieńni, pieratrusy) začapili kala 500 tysiač biełarusaŭ. Niekalki socień tysiač ludziej vymušanyja byli pakinuć krainu.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Kamientary