Litoŭskaja stamatałohija za hadzinu adhuknułasia dapamahčy biełarusam. Nieviadomyja historyi pieršaha dnia vyzvalenych palitviaźniaŭ
Raskazvajem, što adbyvałasia z palitviaźniami paśla pryjezdu ŭ Vilniu.
Pieršyja hadziny na voli
Kala pałovy čaćviortaj dnia mikraaŭtobus z 25 vyzvalenymi biełaruskimi palitviaźniami pryjechaŭ u Vilniu. Ich sustrakali žurnalisty, byłyja palitviaźni, pradstaŭniki demakratyčnych sił i arhanizacyj, jakija dapamahajuć represavanym. Byli pieršyja abdymki, kvietki, karotkija razmovy i zvanki tym, čyje hałasy niekatoryja nie čuli hadami.
Ale i praź piać z pałovaj hadzin paśla pryjezdu hety dzień dla vyzvalenych jašče nie skončyŭsia.
Kala 21‑j hadziny ŭ šełtary praciahvali afarmlać dakumienty, zapisvać, kamu patrebny lekar, chto maje prablemy z zubami, kamu nieabchodnaje abśledavańnie abo apieracyja.
«Tolki ciapier zakančvajucca ŭsie pracedury pa zapisie źviestak pra ludziej i ich patreby. Kamuści patrebnaja apieracyja, kamuści — dapamoha z zubami», — raskazaŭ «Našaj Nivie» daradca Śviatłany Cichanoŭskaj pa dypłamatyi Dzianis Kučynski.
Siarod tych, chto 16 vieraśnia vyjšaŭ na volu, — žurnalist i miedyjamieniedžar Andrej Alaksandraŭ i jahonaja žonka Iryna Złobina, były śledčy Jaŭhien Juškievič, zasnavalnik Symbal.by i «Art Siadziby» Pavieł Biełavus, vydaviec Źmicier Kołas, byłaja hienieralnaja dyrektarka Tut.by Ludmiła Čekina, były dyrektar BiełaPAN Dźmitryj Navažyłaŭ, palitołah Taćciana Kuzina, a taksama muzyki Tor Band Jaŭhien Burło, Źmicier Hałavač i Andrej Jaremčyk.
Šmat chto ź ich atrymaŭ vialikija terminy. Andreja Alaksandrava asudzili na 14 hadoŭ kałonii, Irynu Złobinu — na dzieviać, Paŭła Biełavusa — na 13. Udzielnikam Tor Band prysudzili ad siami z pałovaj da dzieviaci hadoŭ. Ichnyja pieśni «My nie narodziec», «Žyvie», «Kto, jeśli nie ty?» hučali padčas pratestaŭ 2020 hoda, a paźniej byli pryznanyja ŭ Biełarusi «ekstremisckimi».
Dla bolšaści ź ich vyzvaleńnie stała niečakanaściu.
«Vielmi roznyja emocyi, bo kožny palitviazień vychodzić u roznym stanie. Niekatoryja — u sapraŭdnaj ejfaryi. Dla bolšaści heta było absalutna niečakana. Jany viedali ŭ turmie pra vizit spadara Koŭła, pra minułaje vyzvaleńnie. Biezumoŭna, usie vielmi radyja, što apynulisia na voli», — kaža Dzianis Kučynski.
«U jaho dva miljony padpisčykaŭ, i jon pra ciabie piša»
Śviatłana Cichanoŭskaja, jakaja pryjechała ŭ Vilniu, zmahła asobna pahavaryć amal z kožnym z vyzvalenych.
Naprykład, z Andrejem Alaksandravym zhadali historyju, jakaja pačałasia jašče ŭ 2021 hodzie. Žurnalist daŭno zaŭzieje za futbolny kłub «Livierpul» i navat pierakłaŭ na biełaruskuju movu jaho znakamity himn You'll Never Walk Alone — «Ty nikoli nie budzieš iści adzin». Paśla zatrymańnia jon śpiavaŭ hetuju pieśniu ŭ SIZA, kab trymacca za kratami.
Pavodle Dzianisa Kučynskaha, padčas adnoj z sustreč z meram Livierpula Cichanoŭskaja raskazała pra biełaruskaha žurnalista i jaho luboŭ da kłuba. Adzin z daradcaŭ mera byŭ znajomy z byłym futbalistam «Livierpula», a ciapier viadomym kamientataram Džejmi Karahieram. Taho paprasili padtrymać Alaksandrava. Karahier adhuknuŭsia: napisaŭ pra biełaruskaha palitviaźnia i zaklikaŭ vyzvalić jaho.
Ciapier vyśvietliłasia, što navina pra hetuju padtrymku dajšła da Alaksandrava i za kraty.
«Andreju pieradali: «My nie viedajem, chto taki hety Karahier, u jaho dva miljony padpisčykaŭ, ale jon pra ciabie piša», — raskazvaje Dzianis Kučynski.
Stamatałahičnaja klinika adhuknułasia praz hadzinu
Pobač z vyzvalenymi ŭ Vilni byli i tyja, chto sam jašče niadaŭna znachodziŭsia ŭ kałonii: Ihar Łosik, Eduard Palčys, Źmicier Daškievič, Uładzimir Mackievič. Niekatoryja siadzieli razam ź ludźmi, jakija vyjšli na volu siońnia.
Adnačasova vyrašajucca samyja pryziemlenyja pytańni. Nie va ŭsich vyzvalenych byli pašparty. Častku ludziej faktyčna vysłali ź Biełarusi, nie pakinuŭšy im mahčymaści samim vyrašyć, dzie jany buduć žyć.
Pavodle Kučynskaha, litoŭskija ŭłady zahadzia dapamahali padrychtavać pryjom hrupy. Pierad vyzvaleńniem išli kansultacyi z prezidenturaj, Ministerstvam zamiežnych spraŭ, mihracyjnaj słužbaj i inšymi viedamstvami.
«Vialiki dziakuj, što znoŭ dapamahli ź lehalizacyjaj i dakumientami», — adznačaje jon.
Z 25 vyzvalenych 15 pakul zastanucca ŭ Vilni. Jašče dziesiać płanujuć pierajechać u Polšču. Vosiem ź ich užo majuć tam siamju, pracu abo inšyja padstavy dla pierajezdu. Pa dvuch čałaviekach praciahvajucca kansultacyi z polskim bokam. Hetuju častku pracy kaardynuje Pavieł Łatuška, jaki padtrymlivaje suviaź ź Ministerstvam zamiežnych spraŭ Polščy.
Da dapamohi dałučylisia «Kraina dla žyćcia», «Volnyja», Freedom House, Centr biełaruskaj salidarnaści i inšyja arhanizacyi. Jany zajmajucca žyllom, dakumientami, miedycynskaj i psichałahičnaj reabilitacyjaj.
Časam dapamoha znachodzicca litaralna za hadzinu. Dniom Dzianis Kučynski ŭ intervju Litoŭskamu radyjo raskazaŭ, što mnohija byłyja palitviaźni vychodziać z surjoznymi prablemami z zubami. Litaralna praz hadzinu ź im źviazałasia litoŭskaja stamatałahičnaja klinika i prapanavała svaju dapamohu, źnižki na lačeńnie i adnaŭleńnie zuboŭ dla našych vyzvalenych. Heta jašče raz pakazvaje salidarnaść Litvy.
A ŭ šełtary tym časam praciahvali zvanić telefony. Užo byłyja palitviaźni razmaŭlajuć z baćkami, dziećmi, mužami, žonkami i siabrami, sprabujučy za niekalki chvilin raskazać pra hałoŭnaje: jany ŭžo na voli.
«Treba dać im trochi času pryjści ŭ siabie. Napieradzie jašče šmat pracy: adnavić zdaroŭje, skončyć lehalizacyju. My starajemsia, kab usio adbyvałasia maksimalna chutka i kamfortna», — kaža Dzianis Kučynski.
Vyzvaleńnie stała vynikam pieramovaŭ śpiecpasłańnika prezidenta ZŠA Džona Koŭła z Alaksandram Łukašenkam. U adkaz Złučanyja Štaty pahadzilisia źniać sankcyi z «Łakafarby» i kancerna «Biellespapierapram». Koŭł zajaviŭ, što raźličvaje na vyzvaleńnie jašče sotniaŭ ludziej padčas nastupnaha vizitu ŭ Minsk prykładna praź miesiac. Pry hetym u biełaruskich turmach pa-raniejšamu zastajucca sotni palitviaźniaŭ, a zatrymańni praciahvajucca.
Kamientary
Očieriednaja ošibka byłych palitviaźniej, i v Polšie i v Litvie budut sieŕjoznyje problemy socialnoho charaktiera.
V Ŝvieciju ili Šviejcariju jechať nado chotia by na piervyje hody.