Čamu mnohim žančynam brakuje hrudnoha małaka

Statystyka śviedčyć, što kala čverci maci ŭ raźvitych krainach spyniajuć hrudnoje karmleńnie nieŭzabavie paśla pačatku, i asnoŭnaja pryčyna — vostry niedachop małaka. Kali raniej miedycyna śćviardžała, što realnaja fizijałahičnaja niedastatkovaść sustrakajecca tolki ŭ 5% vypadkaŭ, to sučasnyja daśledavańni ŭ ZŠA i Aŭstralii pakazvajuć značna bolš tryvožnyja ličby: ad 10% da 20%.

Pry hetym mnohija žančyny, navat vykonvajučy ŭsie rekamiendacyi, sutykajucca z tym, što dzicia drenna nabiraje vahu — heta hałoŭnaja prykmieta niedachopu charčavańnia.

Klučavaja rola łaktacytaŭ

Kluč da razumieńnia hetaj prablemy, jak piša The Economist, lažyć u mikraskapičnych kletkach małočnych załoz — łaktacytach, jakija padčas ciažarnaści aktyŭna razmnažajucca, a paśla rodaŭ pačynajuć vypracoŭvać małako.

Raniej ich vyvučeńnie patrabavała składanaj i balučaj bijapsii tkanak, ale navukovy praryŭ 2010 hoda dazvoliŭ daśledčykam vykarystoŭvać samo hrudnoje małako jak «vadkuju bijapsiju».

Vyśvietliłasia, što małako źmiaščaje malekuły mikraRNK, jakija zachoŭvajuć usiu infarmacyju ab pracy kletak maci. Mienavita praz hetyja daśledvańni navukoŭcy pačali razumieć, čamu ŭ niekatorych žančyn łaktacyjny miechanizm daje zboj jašče da momantu naradžeńnia dziciaci.

U adnych žančyn prosta zanadta mała łaktacytaŭ. U inšych kletki jość, ale pracujuć nieefiektyŭna i vypracoŭvajuć mała małaka. Prablemy mohuć uźnikać jašče padčas ciažarnaści. Častka łaktacytaŭ razmnažajecca, utvarajučy novyja kletki, a inšaja — nazapašvaje kopii svajoj DNK, kab pavialičyć vypracoŭku małaka. Ale hetyja kletki mohuć paškodžvacca vypadkovymi mutacyjami.

Za praces vypracoŭki małaka adkazvaje składany hienietyčny miechanizm i fiermienty, takija jak WEE1. U daśledavańniach na myšach navukoŭcy vyjavili, što pry niedachopie hetaha fiermienta sistema adnaŭleńnia kletak pracuje horš. U vyniku kolkaść funkcyjanalnych łaktacytaŭ pamianšajecca, a razam z hetym padaje i vypracoŭka małaka. Mahčyma, padobny miechanizm isnuje i ŭ ludziej.

Inšyja daśledčyki vyvučajuć rolu płacenty. Mienavita jana vypracoŭvaje mnohija harmony, jakija rychtujuć hrudzi da łaktacyi. Navukoŭcy daśledujuć, ci moža paškodžańnie płacenty — naprykład, praź infiekcyi — upłyvać na budučuju vypracoŭku małaka. Kali suviaź paćvierdzicca, daktary zmohuć jašče padčas rodaŭ prahnazavać ryzyku prablem z łaktacyjaj.

Inšyja pryčyny

Ale navat pry dastatkovaj kolkaści kletak jany mohuć pracavać nieefiektyŭna. Łaktacyja — heta vielmi enierhazatratny praces, jaki patrabuje bieśpierabojnaj pastaŭki pažyŭnych rečyvaŭ.

Daśledčyki vyjavili, što hienietyčnyja mutacyi, jakija pieraškadžajuć transpartavańniu cynku ci inšych minierałaŭ z kryvi ŭ tkanki hrudziej, mohuć paralizavać pracu łaktacytaŭ.

Ale hienietyka — nie hałoŭnaje tłumačeńnie. Navukoŭcy ličać, što bolš istotnuju rolu moža adyhryvać chraničnaje zapaleńnie. Jano časta sustrakajecca pry atłuścieńni, dyjabiecie i aŭtaimunnych zachvorvańniach.

U 2022 hodzie daśledčyki vyjavili, što pry chraničnym zapaleńni tłustyja kisłoty horš traplajuć u małočnyja załozy. Akramia taho, zapalenčyja malekuły mohuć pieraškadžać utvareńniu vuhlavodaŭ — jašče adnaho važnaha kampanienta hrudnoha małaka.

Tamu ŭ žančyn z atłuścieńniem, dyjabietam, aŭtaimunnymi zachvorvańniami abo preekłampsijaj (zachvorvańniem płacenty, jakoje sustrakajecca prykładna ŭ 4% ciažarnych i moža paškodžvać roznyja sistemy arhanizma) ryzyka prablem z łaktacyjaj moža być značna vyšejšaj. Pavodle niekatorych daśledavańniaŭ, u asobnych hrupach takija ciažkaści mohuć uźnikać amal u pałovy maci.

Jość i inšyja faktary, jakija pakul vyvučany słabiej. Naprykład, niekalki daśledavańniaŭ vyjavili suviaź pamiž niedastatkovaj łaktacyjaj i šyroka rasstaŭlenymi hrudźmi. Časta ŭ takich žančyn mienš załozistaj tkanki i, adpaviedna, łaktacytaŭ.

Taksama isnujuć zdahadki, što atłuścieńnie ŭ dziacinstvie moža ŭpłyvać na raźvićcio małočnych załoz jašče ŭ padletkavym uzroście.

Usie hetyja faktary składajucca ŭ adzinuju karcinu, jakaja pakazvaje: nizkaja łaktacyja — heta čaściej miedycynskaja prablema, čym vynik «niapravilnych pavodzin» maci.

Pastupova źjaŭlajucca i novyja sposaby dyjahnostyki. Aŭstralijskija daśledčyki ŭžo stvaryli ručnyja datčyki, jakija mohuć vyznačać uzrovień natryju ŭ hrudnym małaku. Pavyšany ŭzrovień moža śviedčyć pra parušeńni pracy łaktacytaŭ abo inšyja prablemy, naprykład mastyt.

• 2
• 0
• 0
• 0
• 0
• 1
• 0
• 0