«Tekst prysiahi prahučaŭ tady dvojčy». Statkievič padzialiŭsia ŭspaminami pra prysiahu biełaruskich vajskoŭcaŭ u 1992 hodzie na Dzień bitvy pad Oršaj

Data 8 vieraśnia nieadnojčy była znakavaj u biełaruskaj vajskovaj historyi, piša eks-palitviazień u svaim telehram-kanale

Kali razhladać u chranałahičnym paradku, to pačynać varta až z 8 vieraśnia (pa starym styli) 1380 hoda, kali ŭ bitvie na Kulikovym poli syšlisia vojski ciemnika Ardy Mamaja i ruskich kniastvaŭ na čale z maskoŭskim kniaziem Dźmitryjem.

Na baku Dźmitryja vystupili i pałki biełaruskich kniastvaŭ VKŁ — Połackaha, Branskaha i Smalenskaha, na čale z kniaziami Andrejem i Dźmitryjem Alhierdavičami, chacia našy ziemli nikoli nie byli pad manholskim panavańniem. A sproby manhołaŭ razam sa svaimi maskoŭskimi vasałami napaści na ich zaŭsiody adbivalisia.

Biełaruskija pałki adyhrali vialikuju rolu ŭ bitvie. Mahčyma, tamu, što ŭ ich kniastvaŭ užo byŭ dośvied pieramoh nad značnymi manholskimi siłami.

U 1362 hodzie ŭ bitvie na Sinich Vodach sumiesnym biełaruska-ŭkrainskim vojskam na čale ź vialikim kniaziem VKŁ Alhierdam byli raźbity vojski troch manholskich chanaŭ, u vyniku čaho ŭkrainskija ziemli, jak i byli zaŭždy našy, stali volnymi ad manholskaha panavańnia. Hety dośvied i ŭpeŭnienaść biełaruskich pałkoŭ dy pałkavodcaŭ, jakuju jon im daŭ, dapamahli abjadnanym vojskam pieramahčy značnyja siły Ardy na Kulikovym poli. Praŭda, asobnaj była pazicyja vialikaha kniazia VKŁ Jahajły, jaki vioŭ svaje vojski na dapamohu Mamaju, ale ŭdziełu ŭ bitvie nie braŭ. Dumaju, što Jahajła byŭ dobrym hieapalitykam i nie chacieŭ umacavańnia susiedniaj Maskvy, što pahražała ŭ budučym biaśpiecy VKŁ. Tym nie mieniej, my možam abhruntavana ličyć datu 8 vieraśnia 1380 hoda słavutaj i dla svajoj vajskovaj historyi.

Pra 8 vieraśnia 1514 hoda — datu słavutaj pieramohi nad utraja bolšym 80‑tysiačnym maskoŭskim vojskam pad Oršaj ciapier viedaje amal kožny biełarus.

Data 8 vieraśnia jašče raz adyhrała važnuju rolu ŭžo ŭ sučasnaj vajskovaj historyi našaj krainy. Heta było ŭ 1992 hodzie.

Tady Biełaruś padparadkavała sabie savieckija vajskovyja častki, raźmieščanyja na našaj terytoryi. Ale da sapraŭdnaha biełaruskaha vojska im było jašče vielmi daloka. Aficery, uradžency pieravažna inšych respublik SSSR, z aściarohaj stavilisia da niezaležnaści Biełarusi i nieviadoma, ci stali b jany jaje baranić u vypadku ahresii inšaj byłoj savieckaj respubliki. Bo navat nie było pravavych padstaŭ patrabavać hetaha ad ich — jany nie prymali prysiahi na viernaść Biełarusi, što b zrabiła dla ich abaronu jaje niezaležnaści jurydyčna abhruntavanym abaviazkam. Urad Kiebiča, jak zvyčajna, ihnaravaŭ prablemu, kab «nie złavać Maskvu».

Tamu, mnoj, jak staršynioj Biełaruskaha zhurtavańnia vajskoŭcaŭ (BZV), była vyłučana prapanova pravieści simvaličnuju cyrymoniju prysiahi na viernaść Biełarusi ŭ centry Minska mienavita ŭ hadavinu pieramohi pad Oršaj, kab jak maha šyrej paviedamić biełarusam pra słavutuju pieramohu ich prodkaŭ.

Staršynia Biełaruskaj sacyjał-demakratyčnaj Hramady, viadomy historyk Michaś Tkačoŭ adrazu ž padtrymaŭ hetuju prapanovu. Jak i lidar BNF Zianon Paźniak, jaki prapanavaŭ BZV dapamohu svajoj partyi ŭ arhanizacyi prysiahi.

Akcyja adbyłasia 8 vieraśnia 1992 hoda na płoščy Niezaležnaści Minska. Było vielmi dobraje jaje mastackaje i muzyčnaje afarmleńnie, za jakoje ad BNF adkazvaŭ viadomy mastak Mikoła Kupava.

Akcyja pačałasia z hukaŭ surmy. Paśla pramoŭ mnoj byŭ začytany tekst prysiahi, jaki paŭtarali kadravyja aficery — siabry BZV i tysiačy vajskoŭcaŭ zapasu, jakija sabralisia na płoščy.

Tak zdaryłasia, što tekst prysiahi prahučaŭ tady dvojčy. Pałkoŭnik Uładzimir Baradač, były kamandzir bryhady śpiecnaza, jaki spaźniŭsia na cyrymoniju, paprasiŭ dazvolić jamu taksama začytać tekst prysiahi. Ja pahadziŭsia, bo słovy addanaści svajoj krainie možna paŭtarać šmat razoŭ, i ŭsie ludzi na płoščy jašče raz adnadušna paklalisia baranić Biełaruś. Heta akcyja nie była jurydyčnym aktam. Ale jana mieła šyroki rozhałas. U vyniku, praź niekalki miesiacaŭ urad Kiebiča musiŭ pryvieści da prysiahi na viernaść Biełarusi ŭsich aficeraŭ biełaruskaj armii. A biełarusy, jakim ŭsio žyćcio ŭbivali ŭ hałovy, što ich kraina nie maje svajoj historyi, narešcie daviedalisia pra adnu z samych słavutych jaje staronak.

Tahačasnyja ŭłady adpomścili ŭsim aficeram-patryjotam, jakija svaim publičnym krokam prymusili ich da vykanańnia svajho važniejšaha abaviazku. Ale nichto z nas nie škadavaŭ i nie škaduje pra zroblenaje. Jano było taho vartym.

Tady dla nas, taksama, było važnym nahadać, što ŭ žyłach sučasnych biełarusaŭ ciače kroŭ vajaroŭ-pieramožcaŭ. Praz 7 hadoŭ paśla toj akcyi dziesiatki tysiačaŭ patryjotaŭ vyjšli na Marš svabody 17 kastryčnika 1999 hoda i z dapamohaj kavałkaŭ tratuarnaj plitki rastłumačyli praviačamu režymu, što handlavać niezaležnaściu i vykradać svaich apanientaŭ nie treba. Chapiła hadoŭ na 20.

Pamiataju, jak u tyja časy ŭkrainskija demakratyčnyja palityki ŭ razmovach sa mnoj zachaplalisia mužnaściu biełarusaŭ, jakija va ŭmovach dyktatury masava pratestujuć suprać biezzakońnia, dy narakali na abyjakavaść i palityčnuju apatyju svaich ziemlakoŭ, jakija ŭ nieparaŭnalna bolš biaśpiečnych umovach nijak nie reahujuć navat na vykradańnie i źvierskaje zabojstva vielmi papularnaha apazicyjnaha žurnalista. Ciapier ža my bačym, što 30 hadoŭ svabody zrabili ŭkraincaŭ sapraŭdnaj palityčnaj nacyjaj.

Niekali biełaruskija patryjoty nazvali datu 8 vieraśnia Dniom biełaruskaj vajskovaj słavy. Liču, što hety dzień pavinien stać jašče i pastajannym Dniom prysiahi budučych aficeraŭ — kursantaŭ vajskovych vučelniaŭ.

Z Dniom biełaruskaj vajskovaj słavy nas, biełarusy!» — padsumavaŭ Mikoła Statkievič.

• 10
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 4