U Hrodnie eks-palitviazień sustreŭsia z pažyłymi žančynami, jakija nasili jamu pasyłki, kali jon byŭ u turmie. Jany abdymali jaho i płakali.
Vizit Andžeja Pačobuta ŭ Biełaruś prachodzić hładka, jon viartajecca ŭ Polšču ŭ aŭtorak, paviedamiła kiraŭnička Sajuza palakaŭ u Biełarusi Anžalika Borys, piša Polskaje radyjo.
— Palaki vielmi ŭdziačnyja jamu za toje, što jon dla ich zrabiŭ. Andžej budzie našym hołasam u Polščy, — dadała jana.
Eks-palitviazień znachodziŭsia ŭ Biełarusi ź minułaha aŭtorka.
— My ŭžo pabyvali ŭ Hrodnie, Hrodzienskaj vobłaści i Minsku. Andžej naviedaŭ aktyvistaŭ Sajuza palakaŭ Biełarusi i miemaryjalnyja miescy, u tym liku mahiły polskich sałdat ź vieraśnia 1939 hoda ŭ Sapockinie.
U paniadziełak my naviedali Vaŭkavysk i Kobryn. My taksama budziem u Baranavičach, — skazała Anžalika Borys, jakaja supravadžaje Pačobuta ŭ jaho pajezdcy pa Biełarusi. — My vielmi rady, što Andžej pryjechaŭ da nas, — dadała jana.
Jana padkreśliła, što sustrečy z aktyvistami Sajuza palakaŭ Biełarusi nadzvyčaj važnyja dla maralnaha duchu arhanizacyi, i ŭ «čałaviečym» sensie jany taksama vielmi kranalnyja.
— Našy ludzi byli hłyboka ŭražany, kali Andžej trapiŭ u turmu. Jany vielmi ŭdziačnyja, što jon naviedaŭ ich, niahledziačy ni na što, i što jon zmoh na ŭłasnyja vočy ŭbačyć, jak pracuje sajuz. Pakul što, dziakuj Bohu, vizit prachodzić mirna, — paviedamiła jana, adznačyŭšy, što Pačobuta ŭsiudy ciopła prymali jak suajčyńnika i hieroja.
Andžej sustreŭsia sa svajoj siamjoj, u tym liku z baćkam, a taksama ź siabrami i byłymi palitviaźniami (naprykład, z doktaram Andrejem Lubieckim, jaki ŭtrymlivaŭsia ŭ susiedniaj kamiery Žodzinskaha śledčaha izalatara, kudy Pačobuta pieraviali paśla aryštu ŭ mai 2021 hoda).
Padčas pajezdki pa Hrodzienskaj vobłaści Pačobut addaje daninu pavahi zahinułym palakam la pomnikaŭ i miemaryjalnych miescaŭ. U Hrodnie jon naviedaŭ, siarod inšaha, pomnik Elizie Ažeška.
— Siońnia ja addaŭ daninu pavahi spadaryni Elizie, jakaja pieražyła šmat histaryčnych uzrušeńniaŭ u Hrodnie. Hety pomnik, ustalavany ŭ 1929 hodzie, zjaŭlajecca dla mianie adnym ź simvałaŭ našaha horada, — napisaŭ jon u fejsbuku.
Pačobut taksama naviedaŭ Aziory, siarod inšych miescaŭ, dzie pachavali ŭdzielnikaŭ Paŭstańnia 1863 hoda. Jon taksama naviedaŭ mohiłki ŭ Ivancy, dzie znachodzicca mahiła Kazimira i Łucyi Dziaržynskich, jakija padčas Druhoj suśvietnaj vajny pracavali ŭ raźviedcy Armii Krajovaj.
— Heta adziny viadomy mnie vypadak, kali KDB apiakujecca mahiłaj Sajuza ŭzbrojenaj baraćby — Armii Krajovaj (ZWZ-AK). Havorka idzie pra mahiłu Kazimira i Łucyi Dziaržynskich. Kazimir — rodny brat Fieliksa, — paviedamiŭ jon.
Pačobut naviedaŭ ofis Sajuza palakaŭ u Hrodnie, jaki byŭ zabaronieny biełaruskimi ŭładami.
— Andžej — adzin ź lidaraŭ Sajuza palakaŭ (SPP) i šmat hadoŭ pryśviaciŭ sajuzu, tamu dla ŭsich členaŭ važna, što jon moh być z nami. Ja dumaju, što jaho vizit mieŭ vialikaje značeńnie nie tolki dla aktyvistaŭ, ale i dla ŭsich palakaŭ, jakija žyvuć u Biełarusi, — patłumačyła Anžalika Borys.
Na pytańnie pra samy kranalny momant ekskursii jana adkazała, što heta była «sustreča z pažyłymi žančynami, jakija nasili jamu pasyłki, kali jon byŭ u turmie».
— Jany abdymali jaho i płakali, — skazała Borys.
Lidar Sajuza palakaŭ raskazała, što padčas sustreč z palakami «palaki čaściej za ŭsio pytajucca ŭ Andžeja pra toje, jak jon usio pieražyŭ».
— Kali jon niekalki dzion tamu išoŭ pa płoščy ŭ Minsku, da jaho padychodzili nieznajomcy i vitali pa-polsku. Palaki viedajuć, što jon pryśviaciŭ značnuju častku svajho žyćcia polskaj spravie, i ŭdziačnyja za heta, — padkreśliła jana.
Na pytańnie, čaho čakaje Sajuz palakaŭ ad Pačobuta, jaki zjaŭlajecca členam Kansultatyŭnaj rady polskaj dyjaspary pry śpikiery Sienata Polščy, jana adkazała, što ŭsie bačać u im svojeasablivuju suviaź pamiž biełaruskimi palakami i Polščaj.
— My ŭśviedamlajem, što Andžej budzie našym hołasam u Polščy, — skazała jana.
Borys padkreśliła, što Pačobut vielmi choča, kab dzieci biełaruskich palakaŭ praciahvali vyvučać polskuju movu, kab padtrymlivać suviaź z radzimaj.
— Na žal, u jaho nie było času sustrecca ź dziećmi ŭ škole, bo navučalny hod u našych polskich navučalnych centrach pačynajecca tolki siońnia, a Andžej u aŭtorak adpraŭlajecca ŭ Polšču, — skazała jana.
Paśla viartańnia ŭ Polšču Pačobut palacić u ZŠA i Kanadu, dzie zapłanavany sustrečy z uradavymi čynoŭnikami i polskimi aktyvistami.
Kamientary